BLOG

Op de glijbaan

Recent kwam er een minuscuul berichtje voorbij over twee meiden, vijftien en zeventien jaar jong, die een gewapende overval hadden gepleegd in Brabant. Het lijkt zo logisch om dat verhaal op te pikken voor dit blog, en ermee te zwaaien alsof daarmee het bewijs is geleverd dat we terug moeten naar de 'Ouderwetse' opvoedkundige methoden. Maar dat is mij te simpel. Vooral ook omdat ik niet goed weet wie u bent. 

 

Omdat ik niet met dit blog loop te leuren door overal 'links' te plaatsen, en op gezette tijden geplaagd wordt door bezoekers die mij de hoek van het 'volwassen rollenspel' binnen willen trekken, terwijl ze juist fel van leer trekken tegen het hele concept van 'Ouderwetse' opvattingen over de opvoeding, en in het bijzonder de 'Ouderwetse' straffen, kun je een inhoudelijke discussie niet beginnen met een 'stamtafeloordeel'. Dat wordt in toenemende mate 'gelezen' als een eindbod. Daarbij zijn 'Ouderwetse' opvoedkundige ingrepen in ons land bij wet verboden, of schurken ze tegen een verbod aan, en ik voel er niks voor om u aan te zetten tot het overtreden van de wet. 

 

In laatste instantie wil ik dat soort incidenten als waarmee ik deze bijdrage open voorkomen. Net als u, naar ik hoop. En niet alleen dat, maar tieners zoals die twee ook 'aan boord' houden. In mijn vorige twee bijdragen heb ik getracht u mee te nemen met een 'gedachte-experiment' waarin straf wordt voorgesteld als een noodzakelijke voorwaarde om een begerenswaardig doel, zoals het bezit van kennis, of een vaardigheid te bereiken, conform het idee dat schuil gaat achter de 'acquired taste'. De weg naar die 'taste' vraagt om offers, maar daardoor is het doel alleen maar waardevoller. En wie doordrongen is van dat besef op jeugdige leeftijd ligt niet wakker van de 'pijn'. 

 

Dat concept staat volledig haaks op wat de 'Moderne' mens voorstaat. In de 'Moderne' opvatting moeten we de weg effenen, verleiden via constante beloning, en normen en drempels verlagen of wegnemen om het onze kinderen zo gemakkelijk mogelijk te maken om 'spelend' te 'leren'. Als het langs die weg niet lukt om hen op niveau te krijgen, dan verlagen we het niveau, en kennen we de 'prijs' en bijbehorende status alsnog toe om hen niet teleur te stellen. 

 

Om iets te kunnen zeggen over wat die twee meiden die de overval pleegden had kunnen redden, of wat hen terug zal leiden naar een vruchtbaar pad voordat ze de volwassen leeftijd bereiken, daar kan ik simpelweg niets over zeggen. Ik ken hen niet. Het klinkt wellicht vreemd uit mijn mond, maar ik heb eigenlijk slechts medelijden met hen. Ze zijn zelf beroofd. Maar daarmee nog geen slachtoffer in de zin dat ze geen straf verdienen voor die gewapende overval. Echter, mochten ze deel uitmaken van een 'bende', dan is de kans erg groot dat de straf die de samenleving voor hen in petto heeft eerder statusverhogend werkt. 

 

In de tijd dat ik hier enquêtes had staan, om te weten te komen wat ik voor vlees ik in de kuip had, schiep ik opzettelijk een 'kader' waarin 'Ouderwetse' straffen niet alleen nog niet bij wet verboden waren, waar ik solliciteerde naar uw 'stamtafeloordeel'. Maar door het autobiografisch te maken en mijn eigen kijk op slaag als straf al te 'verraden' als een waardering voor het concept van de 'acquired taste', bond ik de kat op het spek. Niet in de zin dat ik u geen keuze liet, maar in de zin dat ik u de vrijheid gaf om van uw hart geen moordkuil te maken. Helaas 'ving' ik vermoedelijk ook 'rollenspelers' die het als een lollig tijdverdrijf zagen, naast boze 'actievoerders' die er reclame in zagen voor een praktijk die inmiddels bij wet verboden is. Terwijl ik alleen maar op zoek was naar u. De échte u. 

 

Lukraak iets roepen over die twee anonieme meiden past mij niet. Het staat haaks op alles wat ik hier heb geschreven over straf, 'Ouderwets' én 'Modern'. Het slachtoffer van die twee heeft het volste recht om boos te zijn, en zijn hart te luchten. Als hij daarbij politiek niet-correcte oplossingen aandraagt zal ik de laatste zijn om hem verwijten te maken. Of de ouders iets te verwijten valt over het gedrag van hun dochters zou ik niet weten. Ook daarover kun je alleen iets zeggen als je de details kent. Wie weet hebben ze alles geprobeerd binnen de legale grenzen om hun dochters weg te houden van dit traject. Hebben ze slapeloze nachten gehad. Echtelijke ruzies, omdat ze zagen hoe hun kinderen hen ontglipten, terwijl ze machteloos toe moesten kijken, om zelf niet achter de tralies te belanden. Wie weet hebben ze als echte 'NSB-ers' hun eigen kinderen aangegeven bij de autoriteiten in de hoop dat die hen zouden onderscheppen, voor het te laat was. En wellicht moesten die autoriteiten hen vervolgens teleurstellen, omdat de wet hen pas het recht geeft om in te grijpen als het kalf al verdronken is. 

 

Daarnaast blijf ik maar benadrukken dat enige 'Ouderwetse' straf geen panacea is. Geen universeel toepasbaar tovermiddel voor al uw kwalen. Om te weten of het geholpen zou hebben voor die twee, zou je 'in hun huid' moeten kunnen kruipen. Of liever, 'in hun hoofd'. Wat niet kan. Zelfs professionele psychiaters en psychologen vliegen elkaar met enige regelmaat in de haren over een diagnose, die in de praktijk vaak al een bijzonder wankele basis is voor een traject dat tot een oplossing moet leiden van de problemen waar een individu mee kampt. 'Zelfbeoordeling' vergt zelfkennis op een niveau dat voor de 'Moderne' mens niet eens meer bereikbaar is, waar alle aandacht uitgaat naar onze lusten en de onmiddellijke bevrediging van die lusten als het pad naar geluk. En ook daar, waar die enquêtes waar ik eerder mee kwam u vroegen wat goed voor u geweest zou zijn, in bepaalde gevallen, leverde dat geen inzicht op, omdat ik niet weet met welke 'pet' op men die vragen beantwoordde. 

 

Het is een open deur dat je liever zou zien dat meiden van vijftien en zeventien geen mensen zouden beroven. Mijn stem toevoegen aan het koor, en proberen er bovenuit te schreeuwen om 'gehoord' te worden, voegt niets toe. En meer onderzoekscommissies, adviesorganen, tralies en enkelbanden gaan ons ook niet redden. We hebben het plateau dat we op enig moment door onze offers hebben bereikt verlaten, en zijn op de glijbaan gestapt omdat we meer 'lol' wilden hebben. 'Why so serious?'

Over smaak kun je wel degelijk twisten

Doordringen tot de kern van een complexe kwestie vind ik zelf nog altijd een boeiend avontuur. Voor veel mensen in onze huidige samenleving is dat, mede door hun opvoeding, in de breedste zin van het woord, zonde van je tijd, en bijna altijd teleurstellend. Waar ik het in mijn vorige bijdrage had over een 'acquired taste', en 'vaardigheden' die om een offer vragen, is dat voor de 'moderne' mens hoe dan ook niet te bevatten, ben ik bang.

 

Smaak is voor hen iets dat ze één-op-één associëren met onmiddellijke bevrediging, en niet iets dat je je eigen zou moeten maken door 'af te zien'. En in de context van straf is het helemáál een anachronisme, door die bril bekeken. We leven in de tijd van 'spelend leren'. Niemand mag blijven zitten op school, 'harde' cijfers zijn inhumaan, ongekwalificeerde mensen moeten ook een kans krijgen, mits behorend tot een 'minderheid' die bereid is te klagen over 'achtergesteld worden'. Zelfs al zijn ze geprivilegieerd, want 'vrijgesteld' van eisen die aan anderen worden gesteld. We applaudisseren ook voor tenenkrommende acteurs, want ze 'doen hun best'. Geklieder met uiteenlopende materialen met een bijgeleverd verknipt verhaal is 'kunst'. Een niet te reproduceren kakofonie aan klanken is 'muziek', als de producent van die aanslag op je gehoor een 'interessant' verhaal heeft over zijn of haar exorbitante, op zelfvernietiging gebaseerde levenswandel. 

 

Iemand die in zijn hobbyruimte met een '3-D printer' frutsels maakt is een 'vakman'. En iemand die een meeslepende verklaring ophangt over de werking van een complex proces, dat hij of zij overigens niet begrijpt, is een 'wetenschapper', ook al kan een leek zien dat het allemaal je reinste flauwekul is, geheel losgeweekt van de realiteit. Kwaliteit heeft niets meer te maken met voedingswaarde of gebruikersgemak, maar is een functie van het aantal lobbyisten dat aan een product mag verdienen via het opgeplakte 'keurmerk'. 

 

Het hele idee dat je offers zou moeten brengen om iets te bereiken, staat de 'moderne' mens tegen. En dat is geen pleidooi voor de selectie van 'strebers', die over lijken gaan om hun doel te bereiken. Juist niet! Naast puur technische vaardigheden dient een goede kandidaat ook te beschikken over uiteenlopende andere functies, en zijn of haar eigen 'Super Ego' niet op de eerste plaats te zetten, als u mij zou vragen. Maar u vraagt mij niks, want ik ben 'Ouderwets', en mijn tijd ligt achter mij. Door de eeuwen heen hebben beschavingen respect getoond voor de wijsheid van generaties die al het nodige hadden meegemaakt. Maar dat schijnt onbevredigend te zijn, en ik hoor steeds vaker dat we naar 'jongeren' moeten luisteren. Bij voorkeur die welke afkomstig zijn uit een erkende 'minderheidsgroep'. Een fascinerend experiment. Ik heb er echter geen fiducie in.

 

Maar voordat u mij gemakzuchtig terzijde schuift als iemand die 'jongeren' en mensen uit 'minderheidsgroepen' geen eerlijke kans wil geven, moet ik u toch tot de orde roepen. Het tegendeel is waar! Maar het gaat om de definitie van 'eerlijk'. In mijn beleving wil je de beste man, of de beste vrouw voor de functie. Leeftijd, geslacht, noch ras of afkomst interesseert mij. En daarbij heb ik liever iemand die offers heeft moeten brengen om dat niveau te halen, échte offers, uit eigen vrije verkiezing, dus niet 'zielig', maar verwijzend naar doorzettingsvermogen, dan iemand die het allemaal aangevlogen kwam. 

 

Binnen dat 'Ouderwetse' concept is straf functioneel, en 'begerenswaardig' voor iemand die zichzelf wil overtreffen, en een beter mens wil worden dan hij of zij 'in aanleg' is. Het is vloeken in de kerk van het 'moderne' denken, en ik geef direct toe dat het een lastig te hanteren concept is. Het laat zich niet vangen in een universeel geldige pedagogische 'handleiding', met protocollen, 'targets', 'matrixen' en op consensus gebouwde, gedetailleerd uitgewerkte normen en waarden, en een 'prijs-voor-het-meedoen'. Dat 'begerenswaardig' verwijst hier naar het doel, en niet naar de weg erheen. Vandaar dat ik uitkom bij 'acquired taste' als een term die verhelderend werkt. Het gaat er dus niet om dat je de 'smaak te pakken krijgt' van straf in de betekenis van een 'lust verschaffende bezigheid', maar dat je het 'begeert' waar het je helpt je doelen te bereiken. Dat je het 'begrijpt', en ermee instemt, waar het schuld als gevolg van 'zwakke momenten' opruimt, inplaats van dat opvoedkundigen die schuld gebruiken om je te manipuleren, en je terug te voeren naar het 'maaiveld'. 

 

Kortom, over 'smaak' kun je wel degelijk twisten.

Een kwestie van smaak

Met elke willekeurige vaardigheid die we ons eigen maken, sluiten we de weg af naar de ervaring van voor het bereiken van dat niveau. Wie een 'oor' ontwikkelt voor muziek, luistert daar vervolgens anders naar dan voor die ontwikkeling. Hetzelfde met smaak, bij drank en spijs. Of het 'kijken' naar Kunst. Er valt iets voor te zeggen dat wie zicht krijgt op de werking van een bepaalde straf, door de eigen ervaring, daarna ook niet meer terug kan. Dat het, hoe bizar ook in het licht van de functie, een 'acquired taste' is geworden.

 

Dus niet een 'wellustige', na te streven conditie, maar een 'routine' die bevredigt. En die ook werkt. Die vrede en rust brengt. Die verzoent met wat anders onverzoenbaar is. 'Atonaal'. Kleuren die 'vloeken'. Kinderlijk 'geklieder'. Iets waar we trots op konden zijn als peuter, maar enkele jaren later begrijpen we niet waarom onze ouders dat nog bewaren. 

 

Nou is het evident zo dat we niet allemaal dezelfde 'smaak' hebben op het gebied van muziek, beeldende Kunst, en voedsel en spijs. En dus ook niet op het gebied van straf, als je het door die bril kunt bekijken. Maar los van 'smaak', is er ook nog een groot verschil in onze capaciteit om ons een zekere vaardigheid eigen te maken. Onze 'smaak' kan overeenkomen met die van anderen, en we kunnen geleerd hebben te 'horen', te 'zien' en te 'proeven', maar dat wil nog niet zeggen dat we het ook kunnen produceren. 

 

Bepaalde vaardigheden mogen dan bij ons passen alsof het een 'tweede natuur' betreft, maar de maatschappij kan besluiten dat we die vaardigheden niet mogen ontwikkelen, omdat ze gevaarlijk zijn voor anderen, of voor onszelf. Of er worden strenge beperkingen aan opgelegd. Je kunt helemaal het 'type' zijn dat in de wieg is gelegd voor moordenaar, maar dat mag alleen in dienst van je land. Je 'natuur' kan je voorbestemmen om andere mensen te beloeren, waardoor je vrijwillig overuren maakt om je de technieken eigen te maken om ergens in te breken en anderen ongezien te bespieden, maar ook dat mag alleen in opdracht van je land, of een 'nobele actiegroep'. Je vaardigheid om het leven van anderen tot een hel te maken past misschien bij jou als een handschoen, maar daar zijn 'spelregels' voor. Toch zul je zien dat dergelijke mensen van het ene 'nobele doel' naar het andere migreren, om de wereld beter te maken, terwijl ze eigenlijk slechts toegeven aan een 'acquired taste'. 

 

Hier op mijn blog, ook in het gearchiveerde gedeelte, heb ik mij toegelegd op de 'acquired taste' van mensen die gestraft werden. Niet degenen die zelf straften. En daarbij ook steeds volgehouden dat je eigen beleving niet één-op-één geprojecteerd kon worden op je medemens. En dat een samenleving grenzen mag stellen aan straffen, of die zelfs mag verbieden, mits men zich rekenschap heeft gegeven van de consequenties. Maar dat het volautomatisch betekent dat iemand die het 'type' is om op die manier te worden gestraft, en te leren, daarmee in de kou wordt gezet. Een onmogelijke formulering die riekt naar de promotie van sadomasochistische relaties, maar dat net zo min is als de ontwikkelde kwaliteit van het 'gehoor', het 'oog', of de 'smaak' kan worden afgeserveerd als 'elitair'. 

 

In het gearchiveerde gedeelte van dit blog heb ik straf wel eens voorgesteld als een 'dans'. Dat gaat hoe dan ook niet op voor straf die ongecontroleerd is, of nadrukkelijk de vooropgezette bedoeling heeft de dader uit zijn of haar 'comfortzone' te trekken, te vernederen en murw te beuken. Met woorden of fysiek. Dus niet de: 'En jij zúlt gehoorzamen!'-straf. Of de impulsieve 'beuk', verbaal, financieel of fysiek, die we daarna verkopen als straf. Maar slechts de doelbewuste poging om schuld te vereffenen en het respect en fatsoen te herstellen tot op het niveau van voor het grensoverschrijdende gedrag. 

 

Laten we zeggen dat die manier om naar straf te kijken, als een vaardigheid die de moeite van het ontwikkelen waard is, in deze tijd niet op applaus hoeft te rekenen. Het staat op gespannen voet met heel het hedonistische denken, dat niet geïnteresseerd is in vaardigheden, maar slechts in lust en behoefte. Hoe de samenleving van de ene keuze in de andere is gerold, en op welke manier de menselijke geest zich aan de nieuwe situatie heeft aangepast, door te 'morphen', waardoor een harde keuze slechts op papier aantoonbaar is, fascineert mij tot op de dag van vandaag. Naast de consequenties voor het individu, en de samenleving als geheel.

Eerlijkheid duurt het langst

Een valide kritiek van mensen die 'Ouderwetse' straffen afwijzen, is dat 'berusting' nog niet betekent dat iemand geen andere, betere oplossingen in de aanbieding heeft. De groep die 'berust', die vrede heeft gesloten met straffen die ze als kind kregen, is beslist groter dan de groep die voor zichzelf tot de conclusie is gekomen dat die specifieke straffen ook echt de betere optie waren. 

 

Iemand kan 'berusten' in de doodstraf, of een lange vrijheidsstraf, vanuit schuldbesef, maar ik kan mij er persoonlijk helemaal niets bij voorstellen dat iemand bedenkt dat hij of zij 'typisch' wel iemand is die daar wel bij vaart. Waar iemand in het criminele circuit status ontleent aan gevangenisstraf, betekent dat nog niet dat diegene denkt: 'Hoe langer, hoe beter!' En daar is boetedoening ook helemaal niet de overweging die instemming genereert. Sterker nog, het werkt daar statusverhogend. Als een beloning.

 

Waar ik in eerdere bijdragen stelde dat er mensen waren, en zijn, die oprecht menen dat 'Ouderwetse' straffen 'typisch' wel iets voor hen was, heb ik het dus niet over de mensen die 'berusten'. Niet over de mensen die zeggen: 'Het hoorde er gewoon bij'. In de praktijk zul je zien dat die eerste groep, die meende dat het 'typisch' wel wat was voor hen, onderduiken in die laatste groep nu er op die 'Ouderwetse' straffen een taboe is komen te rusten. Het komt toch niet meer terug, dus waarom zou je te koop willen lopen met die 'afwijking'? 

 

De enigen die dat niet zo makkelijk af kunnen schudden, zijn degenen die nooit 'Ouderwets' werden gestraft, maar wel het gevoel hebben dat het 'typisch' iets voor hen geweest zou zijn. Die groep weten we ook wel raad mee, want die is 'masochistisch'. Zo. Opgeruimd staat netjes. We kunnen door met het programma. 

 

Zoals ik al eerder betoogde, gaat het programma niet uit van de dader. Daarbij zijn daders niet populair, tenzij ze schuldbewust kruipen, of zichzelf melden omdat men meent geen dader te zijn, maar slachtoffer. Beide categorieën verschijnen niet in beeld als ik het heb over mensen die menen dat 'Ouderwetse' straffen 'typisch' wel iets voor hen was, of geweest zou zijn. Die mensen zie ik als 'rechte rug', en bereid verantwoordelijkheid te nemen, en rekenschap af te leggen, op een betekenisvolle wijze. Dus niet schuldbewust kruipen en aangeleerd 'sorry zeggen', of janken omdat men 'eigenlijk' zelf slachtoffer is. 

 

Daar, bij de 'rechte rug', betreft het een op zichzelf betrokken 'Oog om Oog, Tand om Tand' oordeel. Maar voordat ik verkeerd wordt begrepen, zeg ik niet dat 'Ouderwetse' straffen uniek die kwaliteit bezitten, en dat het onmogelijk is dat iemand die op een 'Moderne' wijze wordt gestraft niet op dezelfde psychodynamische wijze van zijn of haar schuld verlost kan worden. Boete, gevangenisstraf, taakstraf, publieke vernederingen. Als u zegt: 'Ik vroeg erom!', en 'Het heeft mij goed gedaan!', wie ben ik dan om u tegen te spreken? Bij mij werkte het niet zo, in mijn kinderjaren. Geld was een extreem schaars goed, en een boete (ingehouden zakgeld) sneed in mijn primaire levensbehoeften, als kind. Het kwam bij ons thuis dan ook niet voor. En ik kreeg pas zakgeld op de middelbare school, dus daarvoor was het hoe dan ook niet eens een optie. Langdurige vrijheidsstraffen vond ik wreed. Taakstraffen kreeg ik niet. Ik had taken, thuis, omdat ik moest leren mijn steentje bij te dragen. Er een straf van maken betekende dat je bij het kind een aversie kweekt tegen die taken, en dat vonden mijn ouders opvoedkundig contraproductief, waar ze volgens mij volkomen gelijk in hadden. 

 

Publieke vernederingen, de 'schandpaal', is niet zelden inherent aan de straf. Zowel de 'Ouderwetse' als de 'Moderne'. Als een bijproduct, of als een gezocht aspect. De uitwerking, op de korte-, middellange- en lange termijn is vaak lastig te doorgronden. Veel klachten van mensen over straffen die ze kregen gaan over dat specifieke aspect. De schaamte. De vernedering. Wat autonoom ook een reden is waarom mensen er niet vrijwillig makkelijk over zullen willen praten, omdat dan dát aspect weer terugkomt. Publieke vernedering als straf is echter een ander beest. Daar kiest degene die straft doelbewust voor het 'omlaag trappen' van het kind. Wellicht kent u die beelden wel van kinderen (en volwassenen) die in de Verenigde Staten langs de kant van de weg worden geparkeerd met een bord waarop staat welke zonde ze hebben begaan. Je kunt betogen dat een straf als 'in de hoek', of 'op de gang' daaraan verwant is, wat wel juist is, maar daar kleeft toch nog de functie aan van het afzonderen, waardoor de overlast wordt bestreden, als dat de aanleiding was. 

 

Ook waar iemand een pak slaag kreeg, en anderen er van hoorden, of getuige van waren, kun je stellen dat schaamte, vernedering een aspect van die straf was. En ook waar je iemand geboeid afvoert, onder het toeziend oog van de menigte, zelfs gefilmd en op de nationale televisie, zal daar schaamte, vernedering een bijproduct zijn, als er niet louter en alleen om die reden toe wordt besloten om iemand in de boeien te slaan. 

 

Waar ik in het verleden wel opmerkte dat er weinig steun was in Nederland voor een verbod op de 'opvoedkundige tik', verwijst dat naar enquêtes uit die tijd die dat uitwezen. Het kan niet gelezen worden als steun voor slaag als straf. Waar mensen aangaven dat ze geen behoefte hadden aan zo'n wet kan je betogen dat het voortkwam uit 'berusting'. 'Het hoort er gewoon bij'. Daar zat, en zit, ruimte voor nog wat denkwerk. Te gemakzuchtig, wellicht. Al bestaat ook daar de kans dat mensen, na er nog eens goed over nagedacht te hebben, toch de conclusie trekken dat ze inderdaad 'typisch' wel baat hadden bij slaag als straf. Maar misschien ook niet. 

 

Het zwaartepunt in het gearchiveerde deel van dit blog lag op die groep, van onbekende grootte, die voor zichzelf de conclusie had getrokken dat 'Ouderwetse' straffen, of bepaalde 'Ouderwetse' straffen, 'typisch' wel bij hen paste, of gepast zou hebben. Getuigenissen bevestigden dat ik daarin niet alleen stond, maar geen van die getuigenissen spraken over vierendelen, onthoofden, handen afhakken, zweepslagen of de schandpaal. Betekent dat nou dat we er op mogen vertrouwen dat de 'Ouderwetse' straffen die wel voorbij kwamen in die getuigenissen op termijn ook uit beeld schuiven? Dat is niet onmogelijk. In elk geval zijn de getuigenissen nu wel opgedroogd, dus dat wijst op een zege voor degenen die blij waren met die wet die de 'tik' verbood. Maar het kan ook zijn dat het toch nog anders ligt. 

 

Laat mij nog eens onderstrepen dat een wereld zonder straf ook mijn ideale wereld is. Maar ik zie het niet als een realistisch streven. Elke inspanning om te voorkomen dat je moet straffen juich ik toe. Elke cosmetische schijnvertoning die straf maskeert, en onbespreekbaar maakt omdat het geen straf zou zijn, vind ik hypocriet en gevaarlijk. Eerlijkheid duurt het langst. Ook als die niet politiek correct is.

Boa of Bobby

Nu iedereen met een mobiele telefoon filmpjes kan maken, en die zelfs in 'real time' door kan sturen naar een televisiezender, krijgt 'incidentenpolitiek' vleugels. Op beelden van een anonieme bezoeker van het strand in IJmuiden is te zien dat jongeren zich verzetten als één van hen door 'Boa's' wordt afgevoerd. Volgens de media heeft één 'Boa' zich in het ziekenhuis moeten laten verzorgen. En nu is het hele land in rep en roer.

 

Al veel langer vragen 'Boa's' om wapens. Meer in het bijzonder een 'wapenstok' en 'pepperspray', om zichzelf te kunnen verdedigen. En er dreigt nu een staking van 'Boa's', net op het moment dat Nederland zich opmaakt voor het heropenen van de horeca, maar met beperkingen waar die 'Boa's' op toe moeten zien. U heeft wellicht het idee dat ik de kant van de 'Boa's' kies, en graag zou zien dat ze hun zin kregen. Maar zo zit ik er niet in. Het is complex.

 

In mijn eigen jonge jaren bestond in Engeland nog de ongewapende 'Bobby'. De traditionele agent met de helm en loodzware dienstkleding die weliswaar een 'wapenstok' had, maar geacht werd daar geen gebruik van te maken, anders dan in hoge nood. Vele Nederlandse 'dienders' in die tijd hadden wel een wapen, maar als ze op hun 'opa'-dienstfiets hun rondes deden lag dat wapen in veel gevallen in de kluis op het bureau, omdat ze als de dood waren slachtoffers te maken. U zegt terecht: 'Dat waren andere tijden….'. Maar zou het niet raadzaam zijn die weer te doen herleven, inplaats van verder te escaleren?

 

Over het incident in IJmuiden weet ik verder niets. Iemand op de televisie zei dat jongeren van de pier sprongen, en dat de 'Boa's' hen vertelden dat dat niet mocht. En dat ze hen op enig moment vroegen zich te legitimeren, en een jongen die dat niet kon, of niet wilde, in de boeien sloegen. Nou zag ik op dat filmpje uitsluitend jongeren in zwemkleding, en als ik zelf niet meer aan heb dan mijn zwembroek moet men mij ook niet om mijn legitimatiebewijs vragen. Ik zeg niet dat die jongeren het recht hebben om die 'Boa's' aan te vallen als die een probleem laten escaleren, maar de narigheid met filmpjes is dat ze bijna altijd een vertekend beeld geven van een voorval. In het bijzonder als ze beginnen op het moment waarop het eigenlijk al compleet uit de hand gelopen is. 

 

Hier geldt wat ik eerder ook schreef over het 'stamtafeloordeel'. U en ik zijn geneigd ons uit te spreken over een misstand op grond van de aangeleverde informatie, waarbij we ontbrekende elementen invullen zonder er bij na te denken, gebaseerd op eigen ervaring en verhalen van anderen die 'passen' op wat we zien, en wat een nieuwslezer erbij zegt. Dan hoor je 'gasten' in een studio uitroepen: 'Waar zijn die ouders!' Hoezo? Die jongeren waren, zo te zien, vijftien of ouder. Die gaan niet met hun ouders naar het strand. Althans, ik niet toen ik zo oud was. 

 

Hoe kan het nou dat als je in die tijd gesommeerd werd door een agent, in een loodzwaar uniform, om ergens mee op te houden, of om je bij hem te vervoegen, je daar zonder de dreiging van een tik met een wapenstok, of een wolk pepperspray gehoor aan gaf? Omdat je wist dat er thuis wat 'zwaaide' als diezelfde agent later op de dag bij je ouders aanbelde omdat je hem de 'middelvinger' had gegeven. Die agent hoefde niet achter jou aan te rennen, en haalde het ook niet in zijn hoofd om je in de boeien te slaan als er geen acuut gevaar dreigde. Hij was bijna altijd alleen op patrouille, dus 'versterking' was er niet om in te roepen. Hij had ook geen mogelijkheid om te bellen. 

 

Die 'Ouderwetse' agent was dus hoe dan ook al veel kwetsbaarder dan de huidige 'Boa's', die op patrouille nagenoeg altijd samen zijn, dus ook dubbel zo duur voor de samenleving. En die via een mobiele verbinding in een oogwenk contact hebben met de 'centrale'. Die kwetsbaarheid maakte hen echter niet minder effectief, maar eerder effectiever, en minder snel bereid om de escalatie te zoeken. In de tijd die verstreek tussen een incident, en het moment waarop hij aanbelde bij je ouders, moest hij nog achterhalen wie je was en waar je woonde, door getuigen daarnaar te vragen, en kon hij nog eens nadenken over zijn eigen optreden. Misschien ook onhandig, om jongeren in zwemkleding te vragen om een legitimatiebewijs? En hoe zat dat met 'van de pier afspringen'? Hoe urgent was het om daar een halt aan toe te roepen? Wat zeiden die getuigen daarvan? Stond hij zelf niet voor aap, als hij bij die ouders aanbelde om zijn beklag te doen? 

 

Ja, ik erken dat het systeem van destijds stond, of viel, bij de bereidheid van ouders om te helpen de naleving van wetten en regels af te dwingen, door hun kinderen te straffen als ze er een potje van maakten. En dat die ouders ook thuis moesten zijn als die agent een beroep op hen deed. En dat die ouders ook de vrijheid moesten hebben om te straffen op een manier die effectief was. En dat het alleen kan als de wetten en regels ook begrijpelijk zijn, en consequent worden nageleefd. Dus dat het in deze tijd niet meer kan, omdat aan al die voorwaarden al veel langer niet meer wordt voldaan. Niet in de laatste plaats door de gretigheid van politici en bestuurders om na elk incident weer nieuwe wetten, regels of maatregelen af te kondigen. En 'handhavers' steeds zwaarder te bewapenen, met onrealistisch hoge straffen, die in het geval van jongeren ook nog eens niet die jongere treffen, maar de ouders die op kunnen draaien voor de boetes, nadat de 'schikking' op de deurmat valt. 

 

Roepen ze hun zoon of dochter vervolgens ter verantwoording, dan heeft die vermoedelijk een ander verhaal in de aanbieding dan de 'Boa' die het verbaal uitschreef, mede gestimuleerd door de 'targets' die ze hebben meegekregen om de kas van de gemeente te spekken. Dat 40% van de uitgeschreven processen verbaal 'wegens corona' weer teruggestuurd worden door het 'Openbaar Ministerie', en nooit uitmonden in een boete, schaadt de geloofwaardigheid van die 'Boa's' ook. 

 

Mijn stelling is dus eigenlijk niet dat er ergens iets niet helemaal goed is gegaan. Maar dat het hele systeem tot in de kern verrot is. Op papier ziet het er nog goed uit, maar in de uitvoering is het om te janken. Ook omdat we zo sterk de neiging hebben om niet terug te keren op onze schreden als een 'verbetering' niet blijkt te werken, maar om die disfunctionele 'verbetering' weer verder te modificeren in de hoop dat het dan wél gaat werken. Overigens bestaat de klassieke 'Bobby' in Engeland ook allang niet meer, want ook daar is alles 'gemoderniseerd' en 'verbeterd'. Meer 'handhavers', meer wapens, meer camera's, meer boetes, meer wetten en regels zullen wel ergens goed voor zijn, maar niet voor de samenleving als geheel.

Zelf denk ik van niet

In een serie op Netflix staat de 'scene' op Ibiza centraal. Het is een Canadese serie, geënt op een verhaal over een groepje vrienden dat in de jaren negentig op dat Spaanse eiland belandt. De decadentie spat van je scherm. Er wordt gespoten, gesnoven, geslikt en gerookt, en 'iedereen' doet het met 'iedereen'. Minderjarigen schuiven eveneens door het beeld en participeren volop, al blijft de producent van de film wel binnen de lijntjes van de censuur door dergelijke 'contacten' slechts te 'suggereren'. Als je zestien jaar of ouder bent mag je die serie zien. Maar waar de serie zelf ook veel jongere tieners laat deelnemen aan volwassen activiteiten, is de moraal duidelijk een andere.

 

De serie zou erg populair zijn in ons land, en ik kreeg hem daarom aanbevolen. De acteerprestaties, noch het verhaal zijn echt overtuigend. De Spaanse politie wordt weggezet als een moderne versie van de 'Keystone Cops' uit de tijd van de zwijgende 'slapstick'-films. De attractie, zo komt het mij voor, is eerder de niet aflatende stroom met fragmenten over extreem decadent moreel verval. Muziek, seks en drugs, en volop geweld, in een wereld die slechts sporadisch verwijst naar gebrek aan geld, wat dan weer wordt opgelost door een 'handeltje'. 

 

Het komt mij voor dat degenen die de film zo populair maken beduidend jonger zijn dan ik. Of wellicht zijn het 'spijtoptanten' die menen iets gemist te hebben? Op enig moment trekt een succesvolle 'DJ' tijdens een orgie van decadente overvloed met een tang een gezonde tand uit zijn mond in een 'dare'. Dat de jongeman niet oud is geworden, wijt één vriend, die zelf aan de heroïne is geraakt met behulp van die 'DJ', aan het feit dat zijn hele levenswandel ervan getuigde dat hij niet oud wilde worden. De vrienden die hij om zich heen verzamelde werden geselecteerd op hun bereidheid om hem 'hulp bij zelfdoding' te bieden door zijn steeds extremer wordende gedrag toe te juichen, zo meende hij.

 

En dan ben ik gek als ik stel dat 'Ouderwetse' opvoeding ondergewaardeerd is. 

 

Het is op geen enkele manier het enige voorbeeld van een serie, of film, documentaire of 'showbiz' programma waarin de kijker lekker wordt gemaakt met keuzes die voortkomen uit een opvatting over vrijheid, en de speurtocht naar een eigen 'identiteit', die voor de volle honderd procent 'lustgedreven' is. Ieder vermoeden van een intellectuele ontwikkeling wordt er met wortel en tak uitgetrokken, en ritueel verbrand. De presentatie of productie is veelal in handen van iemand die heeft geleerd het te verkopen als een 'waarschuwing', maar je voelt aan alles dat het niet gemeend is. 

 

Experimenten met pijn en geestelijk lijden, gekoppeld aan extase, al dan niet versterkt met behulp van 'geestverruimende middelen' en pijnstillers, juich ik van mijn kant zéker niet toe! Sterker nog, als dat uw 'ding' is, dan bent u bij mij aan het verkeerde adres. Ik ben niet de wetgever, en heb geen begin van ambitie om u voor de voeten te lopen op zoek naar uw ultieme geluk, dus zal ik ook zeker niet bedelen om censuur uit hoofde van de geestelijke volksgezondheid op dit punt. Het is uw leven. Maar val mij er niet mee lastig. Ik kan het aanzien, ook omdat ik niet 'van gisteren' ben, en opgegroeid ben, en als volwassene omringd werd door mensen die verdwenen in dat zwarte gat. Ik was op Ibiza en het (destijds) veel rustiger Formentera, en in andere oorden waar de 'hippiecultuur' zich meester maakte van de samenleving, alvorens uit te groeien tot een ideeënloze orgie van lustgedreven activiteiten en destructieve tendenzen. 

 

Voor wie als ouder meent dat je jongeren de vrijheid moet geven om te experimenteren en ervaring op te doen, omdat ze zelf ook jong zijn geweest, zijn dat soort films helaas niet altijd een reden om de stormbal te hijsen, en de hakken in het zand te zetten. Een waarschuwend woord zal toch wel volstaan om zoon- of dochterlief ervan te weerhouden zich mee te laten sleuren? En anders heeft hij of zij tenminste 'lol' gehad…………

 

Zelf denk ik van niet.

Vooruit richting zelfdestructie

Bij de start van deze website, alweer vele jaren geleden, stond mij voor ogen dat het nuttig en nodig was om de discussie over opvoedkundige methoden weg te halen uit de hoek van normen en waarden, en terug te voeren naar de vraag wat het effect was. Hoe kon het, dat een eeuwenoude methode door vele generaties voor ons begrepen werd als effectief, om vervolgens in onze tijd te worden weggezet als immoreel en strafbaar? 

 

Wie daarnaar vroeg kreeg doorgaans als antwoord dat dat kenmerkend was voor 'vooruitgang'. Dat bevredigde echter niet, want zoals we weten zijn talloze grote beschavingen vrolijk fluitend hun ondergang tegemoet gegaan door maatregelen in te voeren die men zag als 'vooruitgang', terwijl het achteraf evenzovele nagels in de doodskist van die toonaangevende beschaving waren, met alle noodlottige consequenties van dien. Voor de kinderen en kleinkinderen van de mensen die dachten de 'vooruitgang' te dienen. Mensen, kortom, met de beste bedoelingen. 

 

Tegelijk hoopte ik zo het vloerkleed weg te trekken onder de gemakzuchtige lieden die vasthielden aan de traditie, zonder ooit verantwoording af te hoeven leggen over de vraag of de keuze die ze maakten wel de beste was. Dat verklaart waarom ik niet plichtmatig afstand wil doen van die 'Ouderwetse' methoden, terwijl ik wel degelijk oog heb voor trauma als gevolg van die methoden. 

 

Naar mijn stellige overtuiging zijn we op de verkeerde weg. Het hele bouwwerk van straffen en belonen is ongeschikt om te worden opgehangen aan nobele bedoelingen. Dat leidt tot excessen in beide richtingen, afhankelijk van wie men wil bedienen. Wie slechts wil luisteren naar het slachtoffer komt stapsgewijs uit bij mensonterende, extreem wrede straffen. Het 'Volksgericht' is geen toonbeeld van humane beleving, en dan zeg ik het vriendelijk. 

 

Waar men de te nemen maatregelen ophangt aan de 'geschonden rechtsorde', krijgt de 'autoriteit' alle macht om naar willekeur het volk te terroriseren, zonder acht te slaan op de belangen van dat volk. Een 'computer' kan de was doen. Nog steeds ongehoorzaam? Hogere straffen!

 

Een unieke focus op de dader klinkt absurd, en het is ook absurd als je de dader vraagt welke straf hij of zij redelijk vindt voordat die straf ten uitvoer wordt gebracht. Want op dat moment zijn we allemaal geen dader, maar slachtoffer. De brug stond open. Iemand anders heeft ons aangezet. Degene die de etalage heeft ingericht heeft ons verleid. We waren onder invloed van drugs. We hadden gewoon lol. Die rijke patser vroeg erom. Wij zijn zwak, en zij zijn sterk……….

 

Een focus op de tot inkeer gekomen dader daarentegen kan ons wel veel leren. Maar die kennis is dan weer niet één-op-één bruikbaar als we vonnis willen wijzen voor een ander in een vergelijkbare situatie. De ouder die zich herinnert hoe hij of zij zelf werd gestraft, en meent daar baat bij te hebben gehad, kan dat niet onverkort projecteren op de eigen kinderen. Dat kind is anders dan hij of zij, door de invloed van 'andere genen', namelijk die van de partner. Daarnaast betekent 'dezelfde genen' ook nog niet dat ze op dezelfde wijze 'gerangschikt' werden. Dan zijn de 'omgevingsfactoren' anders omdat de wereld verandert. En tot slot is 'vergelijkbaar' nog niet hetzelfde als 'identiek'. Toch zou het wel de bedoeling moeten zijn van iedere opvoeder, ouder, leerkracht of pedagoog, om van de dader een goed mens te maken. Goed in de zin van 'passend in de samenleving', een 'nuttige burger', maar daarmee nauw samenhangend ook 'goed in het vel'. Niet belast door onuitwisbare trauma's.

 

Een unieke focus op de dader helpt ons echter ook niet verder, want andere partijen met valide belangen, waaronder ook zeker de slachtoffers, moeten ook bediend worden. Dus u voelt hem al aankomen: Die benadering is véél te complex voor de wetenschapper, de beleidsadviseur, en de wetgever/volksvertegenwoordiger. Vooral die laatste groep, de wetgever, wil instant bevrediging van het volk, dat immers in een democratie bij de volgende verkiezingen weer gaat stemmen? En daarmee, als die volksvertegenwoordiger daar gevoelig voor is, betekent het in de praktijk een chaos van wet- en regelgeving, en steeds onmenselijker straffen om aan de roep om vergelding en wraak tegemoet te komen. Zelfs als een samenleving begint met (verkeerde begrepen) liefde en vergevingsgezindheid, vanuit de illusie dat de mens 'goed' geboren wordt, en dat passiviteit van ouders, leerkrachten en andere autoriteiten een volmaakt gelukkige, sociale burger zal voortbrengen. Sterker nog, als je van daaruit begint, dan is een wreed, repressief, inhumaan resultaat bijna een zekerheid. 

 

Wat uitgesproken zwak was aan mijn insteek, was dat ik op voorhand wist dat er geen universeel bruikbare matrix uit zou voortvloeien. De één hangt het verhaal op van die invloedrijke ouder, of leerkracht, die met een oogopslag, en een half woord, het goede in ons wist los te maken. En de ander zal, licht beschroomd, zeker na de invoering van een verbod op de 'tik', terugblikken op een incident waarbij een flink pak slaag toch eigenlijk wel het passende antwoord was, achteraf bezien. Of wellicht vond men dat zelfs destijds al, ook al zou men dat uiteraard nooit ongevraagd met zoveel woorden hebben toegegeven. En in dezelfde geest was het vooraf al zeker dat er ook velen zouden zijn met verhalen over gruwelijke mislukkingen. Ongepaste, te strenge, of onrechtvaardige straffen. Maar ook ouders en leerkrachten die niet ingrepen waar dat wel beter was geweest, om erger te voorkomen, of om een schuldgevoel weg te nemen dat ongecorrigeerd, of zelfs versterkt door de ouder, een ernstig trauma had laten voortbestaan. 

 

In een wereld die is geobsedeerd door het idee dat eenieder van ons slechts gelukkig kan worden als we de vrijheid hebben '24/7' elke behoefte te bevredigen, en dat het dus niet onze fout is als we al doende dingen doen die niet door de beugel van een ander kunnen, verdwijnen mijn teksten in ijle lucht, en stuiten ze op het 'taboo-du-jour', waardoor ik met een focus op straf en beloning nergens meer vrienden maak. Dus ging het roer hier om. Maar waar dat met zich meebracht dat ik relatief veel aandacht ging schenken aan de 'speelse varianten', wil dat niet zeggen dat ik daarin een nieuwe missie zie. Natuurlijk fascineert het mij dat wat ooit straf was, in een andere wereld een 'spannend spel' zonder morele connotatie wordt, en een beloning, waarbij in sommige gevallen uitgesproken fout, asociaal gedrag impliciet juist wordt aangemoedigd, omdat het gebruikt wordt als de 'trigger' in dat spel. Met alle destructieve consequenties van dien. 

 

De aanvankelijke focus op de methode eiste zelfs dat ik wegbleef van normen en waarden. Dat ik, met andere woorden, geen stelling nam in concrete kwesties. Het idee was dat uw verhaal leidend moest zijn, en de discussie daarmee zou worden gevoed. Over de methode, en niet over wat werd aangeleerd, of afgeleerd. Want dan werd het een 'parochieblaadje', met bovendien als verborgen boodschap tóch een advies om bepaalde handelingen op een voorgeschreven wijze te bestraffen. Een lezer die uitgesproken tegen 'Ouderwetse' straffen is, schreef mij dat een kind dat snoep jatte uit de winkel, geen straf verdiende als de ouders het wel grappig vonden en erom moesten lachen. En dat dan die ouders straf hoorden te krijgen. 

 

Mijn reactie was niet dat dat kind dan een pak slaag moest krijgen, maar dat die ouders inderdaad niet opgewassen waren tegen hun taak als ouders. Wellicht omdat hun eigen ouders ook al niet uit het juiste hout gesneden waren, zodat die ouders eigenlijk ook niets te verwijten valt. Daarbij sluit ik ook helemaal niet uit dat als die ouders dat kind niet hadden bestraft, maar vermanend hadden toegesproken, en hadden uitgelegd waarom stelen niet mocht, dat afdoende was geweest. Zelf heb ik als kind nooit iets gestolen, en als ik als volwassene bemerk dat een artikel niet werd opgemerkt bij de kassa, ga ik nog terug om er alsnog voor te betalen. Maar mijn ouders vonden het dan ook niet iets om te lachen als je diefstal pleegde. En had ik dat in mijn jonge jaren wel gedaan, dan had ik het zeker begrepen als dat bestraft was op een wijze die tot de verbeelding zou hebben gesproken, om het zo maar even plastisch uit te drukken. 

 

Dan zeg ik nog steeds niet wélke straf dat dan had moeten zijn, al zal de reguliere lezer van dit blog wel beseffen welke kant dat op zou gaan, in mijn geval. Maar als u, uitgaande van uzelf, een heel andere methode identificeert, wie ben ik dan om dat te bekritiseren? Echter, als u aan komt zetten met: 'Doe toch normaal! Het is een kind!', dan bent u mij kwijt. En dat kind ook. 

 

In een wereld vol pillen, poeiers, hulpverslaafden, mensen die geobsedeerd zijn door hun individuele vrijheid, en die zonder moreel kompas jatten, liegen, bedriegen, en bedreigen om aan hun gerief te komen, omdat ze daar recht op hebben, begrijp ik het dat de persoonlijke verhalen over effectieve opvoedkundige methoden in mijn mailbox zijn opgedroogd. De gepropageerde opvoeding zoals die mij op het netvlies staat, als ik zie waar men zich druk over maakt in de professionele wereld, is dat het kind moet leren eisen dat het zijn of haar individuele behoeften ten alle tijde kan bevredigen, en dat ouders en leerkrachten zich dienen te beperken tot adviseren en faciliteren. Bijgeleverd een nummer van de klachtentelefoon, en de website van de ombudspersoon. 

 

Pas als je formeel volwassen bent sabelen we je neer.

Een trauma is geen lolletje

Op het moment dat je iets verbiedt, maak je het voor een zekere groep mensen juist erg aantrekkelijk. Als je een verbod opheft, verliezen velen die er eerder door werden aangetrokken hun interesse. Dat is een fenomeen dat geen toelichting behoeft. Het is al eeuwen bekend. En er wordt ook volop gebruik van gemaakt door een sfeer van geheimzinnigheid te creëren om de vraag te stimuleren, en de prijs op te drijven, van een 'verboden product' of een 'verboden dienst'. 

 

Openlijk, en ontnuchterend schrijven over 'Ouderwetse' opvoeding stuit daarom ook op verzet in kringen van mensen die het 'mysterie' er omheen juist willen cultiveren. Voor een deel zijn dat mensen die druk zijn met het 'volwassen rollenspel', maar daarnaast betreft het ook de 'klagers'. Met beide groepen zoek ik geen ruzie. De eerste groep zit mij niet in de weg, zolang het een volwassen activiteit betreft en alle betrokkenen er mee instemmen. En de 'klagers' wil ik niet voor de voeten lopen waar zij oprecht zijn, en niet opportunistisch proberen een slaatje te slaan uit een veranderde mores binnen de samenleving. Een onderscheid dat ik niet kan maken op basis van de klacht, omdat ik niet in het hoofd van een ander kan kijken.

 

Dat mensen verleid worden tot klagen als de prijs die ze kunnen vragen oploopt, is eveneens een open deur. Een geringe ergernis wordt een diep beleefd trauma als er een miljoen tegenover staat. En zelfs een positieve ervaring wordt een helse gebeurtenis als de prijs maar hoog genoeg is. Het tegenovergestelde zie je niet snel. Dat als iemand een vette worst wordt voorgehouden, diegene argwaan krijgt, en juist de boot afhoudt. Die dynamiek is in zoverre tragisch, dan mensen met serieuze, welgemeende klachten die al bestonden voor een verbod werd opgelegd, en het prijskaartje aantrekkelijk werd gemaakt, verdwijnen in de massa, en daardoor niet de aandacht krijgen die ze verdienen. 

 

In eerste instantie voelt het weldadig als je bemerkt dat je niet de enige was die leed. Maar tegen de tijd dat je in Nederland zeventien miljoen slachtoffers hebt, ben je niet meer dan een nummer. Een stip in de statistiek. Waar ik in het gearchiveerde deel van dit blog al verscheidene malen schreef dat mijn hart bloedt voor degenen die op achterstand werden gezet door ervaringen die bij hen een trauma teweeg bracht, denk ik daar nu nog steeds hetzelfde over. Ook als ik het niet kan plaatsen door die gebeurtenis op mijzelf te projecteren. Het doet er niet toe hoe ik denk dat ik het ervaren zou hebben. Het enige wat telt, is dat die ander benadeelt is. 

 

Dat ik, in dezelfde geest, ook begrip toon voor mensen die menen benadeeld te zijn omdat ze juist niet 'Ouderwets' werden opgevoed, voorzover ze daarin oprecht zijn, is alleen maar consequent. Ik ben niet aan één oog blind. Maar ook daar geldt dat projectie van mijn eigen taxatie geen houvast biedt, en dat slechts de gevoelens en gedachten van de betrokkene van waarde zijn. En dat als er op enig moment zeventien miljoen slachtoffers zouden zijn, allemaal klagend over tekortschietende ouders en leerkrachten, je door de bomen het bos niet meer zou zien. En hoewel er wel van dat soort geluiden zijn, is het maar zelden dat iemand oprecht stelt dat een 'Ouderwetse' opvoeding voor hem of haar dé oplossing was geweest.

 

In onze huidige maatschappij kun je naar hartelust klagen over tekortschietende ouders, leerkrachten en andere autoriteiten, zonder je geroepen te voelen tot introspectie. Je hoeft niet te bedenken wat dan wél goed zou zijn geweest. Klagen is in ons land een goudmijn. Een onuitputtelijke bron die blíjft geven. Het is niet goed, of het deugd niet. Het is te weinig. Te veel. Er zit geen certificaat bij. Het is te duur. We krijgen niet genoeg. De eisen zijn te hoog. Of niet hoog genoeg. En het ligt altijd aan een ander. Bij voorkeur een ander die wel een schadevergoeding kan betalen, of die we graag een toontje lager zouden horen zingen. Dichter bij het maaiveld.

 

Op het eerste oog lijkt die inspanning er op gericht om te komen tot eenheidsworst. Maar het tegenovergestelde is eerder waar. Het mondt uit in chaos, bizarre claims, en de desintegratie van de gemeenschap. Een spiegelbeeld van wat ooit gezien werd als een diverse, maar op gemeenschappelijke normen en waarden verenigde samenleving. Eerder een 'potje pieren'. Fascinerend, maar doelloos bewegend op zoek naar voedsel. De beloning voor een innovatieve, geslaagde klacht, waardoor je eindigt aan een haakje in een vijver waarin de grote vissen zwemmen. 

 

Mijn voorstel is om dat lot te vermijden, en wat te maken van je leven. Een trauma is geen lolletje. Zoek het niet op.

Even goede vrienden

Hieronder een toelichting op mijn keuze om in een apart lemma stil te staan bij het fenomeen 'volwassen rollenspel', wat voor verwarring kan zorgen. Vooral ook voor de bezoekers die 'later hebben ingeschakeld'. Zoals eerder toegelicht werd het in zekere zin afgedwongen door maatschappelijke processen waar ik geen invloed op uit kan oefenen. Waardoor bezoekers enquêtes die hier ooit stonden zagen als een invitatie tot 'rollenspel', waar dat niet zo bedoeld was. 

 

Als 'volwassen rollenspel' met 'Ouderwetse straf' als thema exclusief een libido gedreven activiteit was, leidend tot het bevrijdende orgasme, was ik snel klaar geweest. Dan was één bijdrage wel genoeg geweest. En waar er mensen zijn die menen dat degenen die in dat volwassen spel straf krijgen het slachtoffer zijn van 'sadisten' en 'voyeurs', zou ik zelfs die ene bijdrage nooit geschreven hebben, als ik die kijk op deze menselijke activiteit gedeeld zou hebben. 

 

Onverbiddelijk oordelen er mensen die zelf wel waardering hebben voor 'Ouderwetse' opvoedkundige methoden, maar dan als straf, en niet als spel, afkeurend over de speelse variant. En omgekeerd oordelen de 'rollenspelers' in meerderheid afkeurend, of op zijn minst terughoudend, over de inzet van die methoden als daadwerkelijke straf. Op een kleine groep na, die vooral erg met zichzelf in de knoop ligt, en gekweld wordt door elkaar uitsluitende gevoelens, emoties en gedachten.

 

Dat 'Ouderwets' in dit verband niet staat voor een vast omlijnd waardensysteem waarin geen ruimte is voor een liberale kijk op libido gedreven activiteiten heb ik op mijn blog al uitgelegd. Meerdere malen zelfs. De normen en waarden zelf zijn niet onlosmakelijk verbonden met de opvoedkundige methoden. Liberaal, socialist, communist, fascist of religieus geïnspireerd was niet bepalend voor de vraag of men 'Ouderwetse' opvoedkundige methoden hanteerde, of aan 'Moderne' inzichten de voorkeur gaf. Pas in onze tijd, waarin we bij wet hebben vastgelegd dat die 'Ouderwetse' methoden verboden zijn, maken ze onderdeel uit van een collectief normen en waardensysteem, en kan er niet meer over gesproken worden in termen van effectiviteit. 

 

Met andere woorden, wie zich nu uitspreekt vóór 'Ouderwetse' opvoedkundige methoden, krijgt volautomatisch een stigma opgeplakt als iemand die 'rechts' is. Bij voorkeur een 'fascist'. Dat gaat zelfs zo ver, dat waar ouders gebruik maakten van 'Ouderwetse' opvoedkundige methoden, dat wordt toegeschreven aan een 'Gereformeerde' indoctrinatie, of de 'Streng Katholieke' opvoeding die de ouders zelf hadden genoten, ook al waren ze politiek liberaal, socialist, of communist. Wat dan weer een miskenning is van het gegeven dat veel Christenen een uitgesproken 'pacifistische' houding hadden en propageerden dat je de 'andere wang' moest toekeren. 

 

Mijn stelling is derhalve, dat vóór 'Ouderwets' uit de gratie raakte, ouders kozen op grond van de vraag wat effectief was, in hun ogen. Daarbij leunden ze uiteraard op hun eigen ervaringen, en wat gangbaar was in de samenleving. Als zodanig was een wat bredere dialoog zeker verfrissend, en waar het ouders op het spoor zette van methoden die ze anders nooit zouden hebben overwogen, terwijl ze voor alle direct betrokkenen beter waren, hoort u mij niet mopperen. 

 

Dan terug naar dat 'rollenspel'. Ongetwijfeld zijn er mensen die er een orgastisch genoegen aan beleven. Er is een weelde aan menselijke activiteiten die allen bij machte zijn dat teweeg te brengen, in de literatuur aangeduid als een 'fetisj', omdat het afleidt van de voortplanting. Mijn stelling is echter dat het uw lichaam is, en of de bevrediging van uw lusten schadelijk is, of niet, is zeker een kwestie die niet onbesproken moet blijven, maar wie maat weet te houden en anderen geen schade berokkent, vindt mij niet op zijn of haar pad. Zelf ben ik niet homoseksueel, en niet transgender, maar wie ben ik om u te vertellen dat u daar onmiddellijk mee op dient te houden? Bepaalde excessen binnen die geaardheid mogen best benoemd worden, zoals ook heteroseksuele uitspattingen een valide punt van discussie kunnen zijn. 

 

Waar een 'fetisj' oorspronkelijk betekende dat het een voorwerp zou zijn met bovennatuurlijke krachten, zoek ik het meer in ons hoofd, en niet in het voorwerp, of 'krachten' die er op uit zijn ons te verleiden. En dat brengt mij ertoe te constateren dat we het hier hebben over een ondoorgrondelijk fenomeen, opgehangen aan een weelde van menselijke begeerten en gedachten, en zeker niet exclusief terug te voeren op de geslachtsdrift. Het beeld dat ik ervan heb is dermate breed geschakeerd, dat ik er zelfs sterk toe neig die geslachtsdrift te zien als een sluitpost. Zoals de liefde van twee mensen (hopelijk) ook niet alleen over 'van dattum' gaat. En 'van dattum' ontbreekt in de liefde die we voelen voor onze kinderen. 

 

De bespreking van dat aspect van de menselijke belevingswereld raakt aan de vraag met welke normen en waarden we onze kinderen willen opvoeden, en hoeveel ruimte we hen willen bieden om zichzelf te zijn, ook als het ons tegen de haren instrijkt. Maar ik zag geen mogelijkheid (meer) om dat bespreekbaar te maken op dit blog, terwijl ik er door de 'vraagkant' ook niet overheen kon stappen alsof het niet bestond. Vandaar een apart lemma op deze website exclusief over dat thema. Waarvoor echter hetzelfde geldt als voor dit blog: Ik ben niet uw 'voorganger'. Waar dat wat ik schrijf u tegen de haren instrijkt, of waar u er zelfs aanstoot aan neemt, bied ik u mijn verontschuldigingen aan, omdat dat niet de vooropgezette bedoeling is. Anders dan veel bloggers ben ik er niet op uit om te provoceren, en ik pretendeer niet dat ik u bij de hand kan nemen om u naar een betere wereld te leiden. 

 

Controversiële onderwerpen zijn bijna altijd ook buitengewoon complex. Er zitten talloze kanten aan, velen aan het oog onttrokken door het taboe dat er op rust, of de (valse) schaamte van mensen om te erkennen dat het ze bezighoudt. U vindt hier niet de 'Waarheid', maar een particulier denkraam dat in veel opzichten wellicht toleranter is dan dat van u. Doe er uw voordeel mee, of zoek een andere website op waar u zich meer op uw gemak voelt. Even goede vrienden.

Zoals boven, ook beneden

Wijsheid heeft niet zelden onscherpe kantjes. Door de eeuwen heen hebben mensen gezocht naar de 'ultieme waarheid'. Sommigen menen die te hebben gevonden in een oude tekst, die tot religie is verheven. Anderen verheffen de wetenschap tot religie. Weer anderen menen dat we 'goed' geboren worden, en dat het allemaal op zijn pootjes terecht komt als we ons maar niet met dat perfect geschapen wezen bemoeien, en hem of haar ongehinderd zijn of haar gang laten gaan, op zoek naar de eigen 'identiteit'.

 

Mijn eigen nuchterheid staat niet toe dat ik mij overlever aan een geloof dat de 'definitieve' waarheid zegt te verkondigen, of ten minste op weg te zijn naar dat ultieme doel. Maar ik begrijp het verlangen van anderen, die houvast zoeken, wel. Terwijl ik anderzijds ook het gevaar zie van de groep, van de 'meute', van het 'volksgericht'. Zelf kan ik niet dat 'baken' zijn dat naar de verlossing voert. Waar ik kijk naar de mens zie ik teveel praktische verschillen om te geloven dat we te vangen zijn in één gelijkvormige matrix. Terwijl de onbegrensde individuele vrijheid geen verheffing met zich meebrengt, maar degeneratie. Verval. Moreel, intellectueel en ethisch. En uiteindelijk ook economisch.

 

Pleiten voor 'omgangsvormen', en de noodzaak schuld te compenseren middels straf, ten bate van de samenleving als geheel, maar zonder dogma, is in deze tijd een tamelijk nutteloze exercitie. De ene helft denkt dat je er op uit bent hen hun 'vrijheid' te ontnemen, en de ander mist het raamwerk van de geharde religie of gestaalde ideologie met zijn steile hiërarchische structuren, en de eis van absolute gehoorzaamheid. Je zou kunnen zeggen dat ik teveel vertrouwen heb in de mens. Al besef ik dat velen van u dat een extreem verwarrende, zo niet ongepaste karakterisering van mijn eigen positie vinden. 

 

In uw ogen ben ik in veel gevallen óf 'de vijand', omdat ik afstand neem van 'Moderne' inzichten en geen respect toon voor 'experts'. Óf ik ben onbetrouwbaar omdat ik mij niet bekeer tot uw geloofsgemeenschap. Dit hele blog is doordrenkt met oproepen om bij uzelf te rade te gaan. Om de blik naar binnen te keren, 'Ken Uzelve', alvorens u uit te spreken over wat u van anderen verwacht, of eist. Maar om er daarnaast niet voor terug te schrikken om met uw bevindingen naar buiten te treden. Ook niet als die bevindingen u in 'verlegenheid' brengen, of als u het allemaal maar vreselijk verwarrend, of zelfs angstaanjagend vindt wat u aantreft als u de blik naar binnen richt. 

 

Mijn benadering staat volledig diametraal tegenover het 'behaviorisme' in de menswetenschap, en de daaruit voortgekomen stromingen die in onze tijd nog altijd dominant zijn. Door omstreden experimenten heeft het 'behaviorisme' een slechte naam gekregen, dus veranderde men de naam, maar niet de methodiek. Moderne technieken en psychofarmaceutische innovaties hebben voor bepaalde mensen verlichting gebracht, maar er zijn ook 'bijwerkingen' die aan het oog worden onttrokken door de 'motorkap' dicht te laten, en de keuzes te baseren op 'Input/Output'. En dat tegen een achtergrond van steeds verder opgerekte, om niet te zeggen volledig getordeerde normen en waarden die zijn losgeweekt van het idee dat zelfbeheersing en matiging het nastreven waard zijn.

 

Zelfbeheersing is daarbij niet synoniem aan inertie, apathie, geen keuzes durven, of willen maken, en vergevingsgezindheid. Zelfbeheersing gaat over maat houden. Wat niet mogelijk is zonder wijsheid, en inlevingsvermogen, maar wat door de 'Moderne' mens met grote argwaan wordt bekeken, omdat men het beschouwt als 'autistisch' gedrag. Keuzes zonder 'beleving'. Wat ook verklaart waarom de 'Moderne' wetgever begrip heeft voor iemand die 'knapt' en uithaalt naar een kind, maar vervuld van weerzin luistert naar iemand die pleit voor weloverwogen, effectieve straffen die niet ergens zijn uitgedacht in een stoffige studeerkamer, maar zijn opgehangen aan de actualiteit en het vermogen van de autoriteit om te doen wat gedaan moet worden.

 

Die laatste vorm is volledig ongeschikt voor wetgeving, en die worsteling zie je terug in de niet aflatende storm in de samenleving over straffen en strafmaat. Met wetten die geen grenzen stellen, maar intenties bevatten, waar juristen dan weer leuk aan verdienen, maar waardoor de hele rechtspraak één groot Kafkaiaans proces is geworden. Eén brij van 'pakkansen' en toevalstreffers, prioriteiten, gedoogconstructies, jurisprudentie, nuances, acteerprestaties, uitzonderingen en vormfouten. In mijn vorige bijdrage stond ik al stil bij de zoveelste wet die onwerkbaar is in de complexe praktijk, en ondanks de goede bedoelingen veel ouders juist eerder in de problemen brengt. Terwijl je niet weet wat er precies wordt verstaan onder de handelingen die strafbaar worden gesteld, omdat wat de één ziet als een 'libido gedreven activiteit', dat voor de ander helemaal niet is. Kun je nog aan een kind een berichtje sturen dat je afsluit met 'Kusjes', of 'Knuffel'? En hoe nu verder als je bang bent voor de overduidelijk wél seksueel getinte berichten die je dochter, of zoon, uitwisselt met een leeftijdsgenoot, maar waarvan de minister zegt dat dat 'okay' is? 

 

Een Hermitische wijsheid zegt: 'As Above, So Below'. De chaos in de maatschappij is de reflectie van de chaos in de hoofden van de leidinggevenden. Dat stamt uit een tijd waarin God, of de Goden, nog menselijke trekjes hadden, en feilbaar waren, of in elk geval niet bij machte om ieder van ons de hand boven het hoofd te houden. Geen wonder dat die 'Alchemisten' met grote argwaan worden bekeken door de monotheïstische religies in de wereld, die elkaar naar het leven staan omdat ieder voor zich die exclusieve 'waarheid' meent te bezitten. Maar waar 'New Age' groepen er vervolgens mee wegliepen tegen het eind van de vorige eeuw, zagen ze enkele niet bepaald onbelangrijke aspecten over het hoofd. Het 'spirituele' niveau dat wordt verondersteld in de oude geschriften van Hermes Trismegistus en zijn opvolgers, in naam, en in geest, vraagt niet om 'geestverruimende' middelen en de duiding van specifieke cryptische teksten die een 'geheim' zouden bevatten. Ze sporen ons aan tot het gebruik van ons gezonde verstand. In het besef dat als degenen die spiritueel en werelds leiding geven er een puinhoop van maken, van het 'gewone volk' niet verwacht mag worden dat ze zich verheffen. Met alle gevolgen voor de samenleving waar men deel van uitmaakt, en zelfs de mensheid als geheel.

View older posts »

Zoeken