BLOG

De gespleten wereld

Zelf ben ik ook niet iemand die direct in de pen klimt om mijn mening kenbaar te maken als ik in de krant of ergens anders een artikel tegenkom waar ik het niet mee eens ben, of om mijn bijval kenbaar te maken als de zienswijze van een auteur mij bevalt. In die zin is het niet verwonderlijk dat mijn 'in-box' behorend bij dit blog niet uitpuilt. Het is hoe dan ook een uithoek van het internet met een beperkt aantal bezoekers, als je het afzet tegen de bevolking van ons land. Kranten, tijdschriften en televisiezenders hebben een veel groter bereik, en commerciële blogs ook, neem ik aan.

 

Een gebrek aan 'feedback' zit mij nu minder dwars dan in het verleden. En toen kreeg ik ook meer post, maar het aantal bezoekers is al tijden vrij stabiel. Het laatste jaar eerder juist wat hoger dan in de jaren ervoor, en minder grillig. Ik ben zelf ook kieskeuriger geworden bij het reageren op mails, omdat ik nu minder geduld heb met activistische post. Een enquête die hier ooit stond, samen met vele andere, onthulde dat drie bezoekers meenden dat publieke discussies over het straffen van kinderen verboden moesten worden. En uit die hoek kreeg ik vervolgens de meeste post. Dertien bezoekers die het een gemis vonden dat er in de maatschappij niet openlijker over gesproken kon worden roerden zich niet, of verdwenen uit beeld. 

 

In de vorm die het blog eerder had was 'feedback' in feite onontbeerlijk, maar dat is nu niet meer het geval. De enquêtes gebruiken om 'feedback' te krijgen bleek ook niet slim, omdat 'rollenspelers', waaronder felle tegenstanders van straf voor kinderen, naar ik gaandeweg begreep, antwoorden gaven die geen betrekking hadden op de realiteit. Waar ik er mee aan de haal ging alsof het wel een integere respons betrof bewees ik uiteindelijk niemand een dienst. Dus toen die deur dichtviel kreeg dit blog aanvankelijk het karakter van 'maatschappijkritiek', en nu beperk ik mij tot de filosofische kant en opmerkingen die, naar ik hoop, schade aan mensenlevens, jong en oud, kan helpen voorkomen in deze knap spannende tijden. 

 

Er zijn nu al volop artikelen en programma's over kinderen die getraumatiseerd zouden zijn omdat ze met hun 'autistische' ouders opgescheept zitten, of omdat een examen niet doorgaat, of op een later tijdstip zal worden afgenomen. Zelf lees ik dergelijke artikelen met grote interesse, omdat het mij een goede indruk geeft van de kwetsbaarheid van deze generatie. Ik herinner mij maar al te goed hoe ik in mijn jonge jaren op gezette tijden werd herinnerd aan het gegeven dat ik 'de oorlog' niet had meegemaakt, en hoe dat je aan het denken zette. Als ik mij probeer voor te stellen dat de kinderen van nu straks, als ze zelf ouders zijn, tegen hun kinderen zeggen dat zij 'corona' niet hebben meegemaakt, kan ik mij niet voorstellen dat het veel indruk maakt op die kinderen van de toekomst. Tenzij die toekomstige wereld nog strakker gereguleerd is, en dat in de wereld van straks helemaal niets meer aan het toeval wordt overgelaten. Een wereld zonder verrassingen. Zonder stress. Mij lijkt het geestdodend saai en betekenisloos, maar ik hoef de krant maar open te slaan, of ik zie hoe iedere deskundige zich inspant om die modelwereld dichterbij te brengen. Orwell met een roze strik er omheen, en veel pillen om de stemming er in te houden. 

 

Het onderstreept voor mij nog eens dat 'ouderwetse' opvoedkundige ingrepen inderdaad niet meer van deze tijd zijn. De kinderen van nu zouden zich letterlijk doodschrikken als het ter tafel kwam dat we daar naartoe terug zouden moeten keren om weer een normaal functionerende maatschappij te kunnen hebben. Mijn eerdere waarschuwing om niet achteloos te laten vallen dat ouders van vroeger wel 'raad wisten' met gedrag dat niet door de beugel kon, is serieus. Tegelijk bedacht ik dat een wereld vol extreem kwetsbare mensen uiteindelijk toch wel dat ideaal van een wereld waarin niks gebeurt, behalve consumeren en lusten bevredigen, in theorie wel dichterbij brengt. Mits die lusten de anderen geen schade toebrengen, wat dan weer tot een spanningsveld leidt waar er harde keuzes gemaakt zullen moeten worden over wie er nog mee mogen doen. Vanuit mijn perspectief lijkt het onmogelijk dat mensen die dan leven gelukkig zouden zijn, maar ik vrees dat dat niet onmogelijk is, omdat ze niet beter weten. 

 

Dat laatste is een variant op mijn eerdere observatie, dat kinderen in landen waar armoede en gebrek heersen niet zelden toch de indruk maken gelukkig te zijn met wat ze hebben, zolang ze niet sterven van de honger, of verteerd worden door een ziekte, misbruik, of de angst dat ze die avond geen dak boven het hoofd zullen hebben. De veel geroemde veerkracht van de mens is wellicht niet zozeer veerkracht, maar een gebrek aan voorstellingsvermogen. Een van mijn stellingen is dat ik claim een gelukkige jeugd te hebben gehad, waar anderen zeggen dat dat onmogelijk is omdat ik mishandeld werd, in hun ogen, en binnen de definities van nu. Ik stel ook dat ik baat heb gehad bij de 'ouderwetse' opvoedkundige ingrepen, waar mijn tegenstanders zeggen dat dat niet kan, en dat ik dat slechts zeg omdat ik mij een alternatieve aanpak, die beter was geweest, niet kan voorstellen. En dat klopt in zoverre, dat we ons leven niet over kunnen doen om het te testen. Maar dat is ook niet de strekking van die bewering. Ik ga niet verder dan stellen dat het voor mij goed uitpakte, omdat ik erdoor werd verlost van schuldgevoelens, leerde dat er pijnlijke consequenties zaten aan bepaald gedrag, en dat het mij niet heeft getraumatiseerd, terwijl slachtoffers van mijn gedrag geen wrok koesteren, omdat ze weten dat ik ervoor betaalde, zelfs als ze er geen getuige van waren. En dat werkte voor mij.

 

In de toekomst die ik nu voor mij zie, zie ik geen 'inclusieve' maatschappij, maar een wereld 'binnen de muren', en een wereld 'buiten de muren', waar de opgegeven mensen vertoeven die niet geïmponeerd zijn als een examen niet doorgaat, en die ook kunnen functioneren met 'autisten' en andere 'gestoorde' mensen die onorthodox in het leven staan, en eigenzinnig zijn. Dat leven 'buiten de muren' is dan mensonterend 'Mocro-Maffia' wreed, en er binnen wonen de 'zombies'. Ik dacht altijd dat we het nooit zo ver zouden laten komen, maar nu ben ik daar niet zo zeker meer van. Ik voel mij niet thuis in een wereld die zo is ingericht, en ik geloof er niet in dat het een evolutionaire noodzaak is. Het staat haaks op alles wat ik waardevol vind in mijn medemens.

Respect voor de ouders van nu

Van de ene op de andere dag moeten we weer van alles. Anderhalve meter afstand houden. Thuisblijven. Gedisciplineerd werken zonder een chef die je achter je vodden zit. Je eigen kinderen opvoeden. Zelf koken. Nadenken over een toekomst met minder geld. Niet weglopen met lieden die ons onverantwoordelijke denkbeelden proberen aan te smeren. Weer leren onderscheid te maken tussen wat echt is, en wat nep. Tussen wat werkt, en wat niet.

 

Als we nu falen, of in het verleden steken lieten vallen waardoor we nu niet goed bij machte zijn om te doen wat nodig is, zal dat de vraag voeden waardoor dat komt. In de meeste gevallen zullen mensen sterk de neiging hebben om iedereen de schuld te geven, behalve zichzelf. Laat mij herhalen dat wat achter ons ligt, verleden tijd is. Het zijn gedane zaken, en ze nemen geen keer. 

 

Waar nadenken over een alternatieve opvoeding u op het spoor zet van 'ouderwetse' straffen, niet in de 'fanfiction' sfeer, maar als een realistisch alternatief voor wat er op uw pad kwam, omdat u dan beter zou zijn voorbereid op wat er nu van u wordt verwacht, is het niet denkbeeldig dat u daar een onrealistische voorstelling bij ontwikkelt. Meer in het bijzonder als u op het internet op zoek gaat naar beeldmateriaal om een indruk te krijgen, want waar dat al geïnspireerd is op iets wat sterk lijkt op slaag als straf, of andere in onbruik geraakte straffen, betreft dat onveranderlijk 'volwassen materiaal' dat in tien van de tien gevallen geen realistisch beeld geeft, omdat de 'mindset' van alle betrokkenen los staat van de opvoeding.

 

Ook heeft u geen houvast aan geschreven of gesproken verklaringen van anderen. Mijn eigen bereidheid om over dergelijke ervaringen te communiceren met geïnteresseerden was geen 'teaser', maar een poging de kou uit de lucht te halen voor een meer indringende gedachtenwisseling over een (destijds) recent overleden praktijk. Meer in het bijzonder om stigmatisering te voorkomen, en mensen die zich geen slachtoffer voelden weg te houden bij een opgedrongen slachtofferrol. Zonder de deur dicht te gooien voor degenen die soortgelijke ervaringen hadden en zichzelf wel degelijk zagen als slachtoffer. 

 

Mijn eigen ervaringen en oordeel achteraf zijn op geen enkele wijze leidend, of de schets van een perfecte wereld. Dat oordeel is niet een standbeeld voor de helden uit een tijd die niet meer is. Het is niet de matrix voor een ideaal. Sterker nog, door die bereidheid om te aanvaarden dat anderen anders zijn dan ik zelf, was ik kwetsbaar voor mensen die een loopje met mij namen door de enquêtes die hier ooit stonden in te vullen vanuit een 'fanfiction' insteek. Mogelijk zelfs in mails. 

 

Dat laatste kan ik hen in zoverre niet verwijten, dat ik het moeilijk, en in sommige gevallen onmogelijk vind om mij in hun belevingswereld te verplaatsen. En zij in de mijne, kennelijk. Een week na de start van maatregelen die ons gezond moeten houden, als het even kan, was het aantal meldingen bij de kindertelefoon al met veertig procent toegenomen. Ik maak mij daar oprecht grote zorgen over, omdat het eind van deze lastige periode nog lang niet in zicht is. Voor misbruik heb ik hoe dan ook geen goed woord over. En ook waar kinderen bellen omdat ze mishandeld worden is mijn vertrekpositie dat je dat kind serieus moet nemen. Voor dat kind betreft het een handeling die mis is. Als zijn of haar verwachtingspatroon onrealistisch is, dan is dat niet de schuld van dat kind. Als het nu thuis ineens allerlei dingen moet, en andere dingen niet meer mag, die voorheen niet werden geëist, of wel mochten, of iets waar ze in de opvang, op school, of waar opa en oma die de kinderen opvingen niet moeilijk over deden, dan geeft dat spanningen. En een modern kind grijpt dan de telefoon om daarover te klagen bij experts die reclame maken met hun luisterend oor.

 

Voorzover ik mij een oordeel kan vormen over de kwaliteit van de zorg die kinderen mogen verwachten als professionals het overnemen van de ouders, gebaseerd op rapporten en stukken in de krant, heb ik met die kinderen te doen als het niet echt serieuze kwesties betreft. De kans dat ze van de regen in de drup komen is niet gering. En als het aantal gevallen echt spectaculair toeneemt, terwijl ook die professionals door recent ingevoerde maatregelen niet die warmte, koestering en persoonlijke aandacht kunnen geven die de kinderen verwachten, nog verergerd door de spectaculair toegenomen werkdruk, ligt een levenslang trauma voor die kinderen op de loer. Hoe goed de bedoelingen ook zijn van alle betrokkenen. Tot en met de ouders die worden aangeklaagd aan toe.

 

In de media inmiddels volop aandacht voor allerlei dingen die je als ouders in deze tijd niet moet doen, om nog eens te benadrukken dat het niet meer zo is als 'vroeger'. Maar hoe dan wel? Dat is een open vraag. Ouders van nu die het knap lastig vinden, in hun kinderen zichzelf terugzien, en dan respect krijgen voor hun eigen ouders, terwijl ze bedenken dat die eigenlijk best wat strenger hadden kunnen zijn, is nu schering en inslag. En dan hadden die ouders het in veel opzichten nog minder moeilijk, omdat er op de achterhand nog allerlei autoriteiten waren die niet gebonden waren aan hedendaagse protocollen. In die tijd konden opa en oma ook nog bijspringen, waar ze nu in quarantaine zitten. En omdat de vrijwillige gevangenis van dit moment niet zoveel beperkingen oplegde als nu het geval is. Naast respect en waardering voor mensen die in de zorg hun beste beentje voorzetten, gun ik de ouder-van-nu ook een applausje als die er in slaagt de rust en kalmte te bewaren, terwijl de kinderen zich keurig aan de nieuwe regels houden, want ik geef het je te doen!

 

Bestaat er een kans dat de kinderen van nu, terugkijkend op deze periode, bij zichzelf denken dat het in de aanloop naar dit moment best wat strenger had gemogen? Dat lijkt mij niet ondenkbeeldig. Maar daar hebben we het later nog wel over. Nu eerst zonder blijvende schade door deze periode heen zien te komen. 

Mens, erger je niet

Blinde haat en oorlog begint met ergernis. Anders dan mensen die zich storen aan mijn standpunten stellen, in hun mails, en commentaren onder bijdragen zoals ik die in het verleden nog plaatste, denkt men al snel dat iemand die pleit voor strikte handhaving van elementaire wetten, en niet terugschrikt voor 'ouderwetse' straffen, intolerant is, en zich ergert aan mensen die ervoor pleiten de liefde voor de medemens meer ruimte te geven. Dat is een ernstig misverstand.

 

Er zijn mensen die in hun eigen omgeving een lichtend voorbeeld zijn, en problemen oplossen met liefde, waarbij ze hun eigen noden tijdelijk, of semi-permanent ondergeschikt maken aan de noden van anderen. Bij sommigen zit het in hun 'natuur'. Anderen hebben dat geleerd. Waar het doorschiet in extreme opofferingsgezindheid, loert het gevaar van de slavernij of zelfdestructie, waar minder frisse types er misbruik van maken. Om ergernis de baas te worden als je niet met zo'n 'natuur' geboren bent, is een hele uitdaging. Overigens moeten we ook niet de fout maken om mensen die zich in een 'Hare Krishna' gewaad hullen en de hele dag wierook branden en 'blowen', op een voetstuk te plaatsen als mensen die geen vlieg kwaad doen, en geen ergernis kennen. Niet zelden ergeren ze zich mateloos aan mensen die niet zo zijn zoals zij. En ook dat kan doorslaan in haat en oorlog. 

 

Iemand met een zorgzame 'natuur' dient tegen zichzelf in bescherming genomen te worden als het doorslaat richting zelfdestructie en slavernij, waarbij het evident zo is dat anderen misbruik maken, en die zorgzame mens er onder lijdt. Anderzijds moeten we de zorgzame mens ook niet van de weg drukken door hem of haar te verplichten af te zien van zorg, omdat een ander ook zijn of haar steentje bij moet dragen. Ongelijkwaardige relaties, bekeken door de bril van mensen die menen dat opvoeden inhoudt dat mensen volstrekt 'gelijk' dienen te zijn, in die zin dat ze uitwisselbare 'eenheden' zijn met identieke vaardigheden, zijn niet tegennatuurlijk, of kwalijk voor de samenleving als geheel. In tegendeel! Dat je elkaar aanvult vereist dat je inziet dat je zelf ergens niet goed in bent, wat nederig maakt als het in de opvoeding op de juiste manier wordt begeleid. Door bewondering en respect te kweken voor de mensen die die vaardigheid wél hebben. 

 

Gedwongen bepaalde taken moeten uitvoeren roept weerstand op. Ergernis. En bij extensie ergernis die zich uitstrekt tot mensen die die taak juist met liefde volbrengen. Wat niet betekent dat je elk kind maar gewoon alleen datgene moet laten doen waar hij of zij zin in heeft. Maar onaangename taken, en onaangename ervaringen, moeten zingevend zijn. Een offer om iets te bereiken wat de moeite meer dan waard is. Of een onvermijdelijk offer om de samenleving mogelijk te maken, omdat wanneer niemand het doet het verval ons leven miserabel zal maken, vol met ziekte, tegenslagen, haat en oorlog. 

 

Voor iemand die geboren wordt met een 'natuur' die hen vreugde geeft als ze kunnen zorgen voor anderen, is het lastig te begrijpen dat er ook mensen zijn die ter wereld komen met een 'natuur' die wel wat hulp kan gebruiken om hen niet te laten ontsporen. Het goede voorbeeld is daarbij een prima begin, maar lang niet altijd toereikend. Die 'natuur' ligt opgeslagen in het genetische materiaal, met een weelde aan variaties waar twee partners met een eigen 'natuur' dat materiaal hebben gedoneerd. De kans dat de ouders beter 'begrijpen' wat hun kind nodig heeft, dan iemand die ervoor gestudeerd heeft, is groot. Waar die ouder in de eigen jonge jaren geleerd heeft hoe je om moet gaan met ergernis, om te voorkomen dat het doorschiet richting haat en minachting, is de kans het grootst dat die ouder als opvoeder succesvol is, in die zin dat hij of zij na achttien jaar een volwassene aflevert die de samenleving beter maakt. Niet door zichzelf weg te cijferen, maar door de kennis die dat kind heeft opgedaan over de eigen sterke, en zwakke kanten, en hoe je ergernis het hoofd kunt bieden door pretenties los te laten, en degenen die je kunnen helpen met respect te behandelen. 

 

In uitdagende omstandigheden, zoals nu, zie je hoe mensen die niet geleerd hebben om hun eigen 'natuurlijke impulsen' te beheersen hun ergernissen cultiveren, en geen blad voor de mond nemen als hen de kans geboden wordt hun hart te luchten. En in deze door 'media' geregeerde wereld is daar volop gelegenheid voor. Zonder begin van enige bescheidenheid heeft iedereen overal een mening over, waarbij men grossiert in ergernissen, terwijl men anderen bewierookt, al bestaat de kans dat men zich eerder mateloos stoorde aan diezelfde groepen, als over het paard getilde graaiers waar het de artsen zijn, of ongeïnteresseerde, bemoeizieke, constant stakende zelfzuchtige types waar het de verpleegsters en verplegers betreft. En morgen zijn die ergernissen weer terug, als de medische crisis voorbij is, en het geld nodig is voor het redden van hun 'televisieshow', of 'topbaan', en subsidie voor de 'kinderopvang'.  

 

In deze 'ouderwetse' uithoek van de wereld erger ik mij niet aan u, maar ben ik wel beducht voor het geweld dat voortvloeit uit ergernis als er geen geld meer is om iedereen af te kopen.

Daar wist men vroeger wel raad mee

Als de spanningen in het gezin oplopen kan het op enig moment verleidelijk worden om te verzuchten dat 'men' daar in het verleden wel raad mee wist. Het kan overkomen als een bedreiging, en dat kan onbedoeld voor problemen zorgen in een samenleving die dat als een vorm van mishandeling beschouwt. Je kind dreigen met mishandeling is hoe dan ook uit den boze, en een belasting voor de relatie. De boodschap is in die context dan: 'Pas op! Want voor je het weet knapt er iets in mij, en dan kan ik niet meer voor mijzelf instaan!'

 

Een andere uitkomst zou kunnen zijn dat uw kind op het internet op zoek gaat naar wat er vroeger dan op het menu stond, en uitkomt bij 'volwassene materiaal' en 'rollenspel', met onvoorspelbare consequenties. Waarmee ik slechts wil zeggen dat wat vroeger wellicht geschikt was als een waarschuwing, in deze tijd een geheel andere lading heeft. Het bespreken van een overleden praktijk, en ongeacht of u daar persoonlijke ervaringen mee opdeed, of het zelf ook maar van horen zeggen heeft, kan nuttig en nodig zijn, en ook aan de orde komen als uw kind op 'Netflix' hele series zit te verslinden, en daar stuit op verwijzingen naar die andere opvattingen. 

 

Hoe u het verhaal dan inkleedt is aan u, en ook afhankelijk van de aard van de uitdaging, of uw eigen behoefte om de verschillen tussen toen en nu in kaart te brengen. Het is onvermijdelijk dat de eigen ervaring en perceptie het verhaal sterk zal kleuren. U en uw partner kunnen daarbij tot de conclusie komen dat ogenschijnlijk gelijke ervaringen in de realiteit sterk uiteenlopen. En dat een perceptie die u dacht te delen, afkeurend of instemmend, niet de praktijk geldt die uw partner schetst, omdat u het er alleen in algemene termen over hebt gehad. Daarbij ligt het ook voor de hand dat een kind zijn of haar eigen gedachten en gevoelens ontwikkelt. Het is niet vanzelfsprekend dat het kind die gevoelens en gedachten ook onverkort met u deelt. En het is ook niet gezegd dat die gedachten en gevoelens nauw aansluiten bij de opgelegde consensus in de maatschappij. 

 

In deze tijd zijn kinderen zich beter bewust van wat ouders en andere autoriteiten wel, en vooral ook niet mogen, dan in de tijd dat ik zelf jong was. En in die tijd waren er ook minder restricties. Maar kinderen zijn spontaan soms verrassend streng. Voor andere kinderen, maar ook voor zichzelf, zolang er geen onmiddellijke dreiging is van straf. Er bestaat dus wel degelijk een kans dat verhalen die u vertelt met enige weerzin in uw stem bij het kind een geheel andere snaar raken. Kinderen hebben last van ouders en regels, maar doorgaans nog meer van hun leeftijdsgenoten. En het is niet vreemd als ze bedenken dat die kinderen best een pak slaag zouden mogen krijgen. Dat ze daarbij bedenken dat er in hun eigen gedrag ook wel vergelijkbare misdragingen zijn aan te wijzen, en dat ze met die gedachte die spontaan bij hen opkomt de deur openzetten voor een vergelijkbare straf als ze die ander toewensen, zal niet in alle gevallen even duidelijk op het netvlies verschijnen. Maar het komt zeker voor dat ze die consequentie aanvaarden als een geringe prijs als ze daardoor verlost zouden zijn van de 'pestkoppen' en ander ongerief.

 

In het verleden, toen dergelijke straffen nog op het menu stonden, was de praktische ervaring, of het zijn van getuige, een nuttige rem op overdreven voorstellingen. De 'meute' is niet zelden streng, bij het wrede af. Maar hun maag draait om in hun lijf als ze het vonnis, waar ze eerder nog luidkeels om scandeerden, ten uitvoer gebracht zien worden. Zonder die terugkoppeling gaat de oorspronkelijke eis een geheel eigen leven leiden. Het is een aanvullend argument om nooit te dreigen met straffen, sancties of consequenties die je niet waar kunt, of wilt maken. Ook niet als een soort kwinkslag in de hoop het kind tot bezinning te laten komen via een soort geprojecteerd medelijden. 

 

Dit hele blog bestaat bij de gratie van het gegeven dat ik zelf vind dat je open over die praktijk van 'toen' moet kunnen praten. Maar de timing, intentie en uw eigen gedachten en gevoelens spelen uiteraard een rol als we willen weten hoe de ontvanger het weegt en een plaats geeft. U zult zelf in moeten schatten hoe het over zal komen, en of dat ook is wat u ermee hoopt te bereiken. Met deze bijdrage hoop ik slechts te bereiken dat u daar over nadenkt, en het er niet zomaar uitflapt, uit frustratie omdat u de grip op uw kinderen verliest als de verveling bij hen toeslaat, in een huis waar je elkaar niet kunt ontlopen.

Het is wat het is

In tijden als deze heeft het geen pas om hoog op te geven over een alternatief voor wat we er van gemaakt hebben. Het is wat het is. En we zullen het ermee moeten doen. Daarbij is elke schets van een wereld zoals die had kunnen zijn net zo futiel als dromen over het leven dat je niet had. Op een bepaald niveau kan het de pijn verlichten, of die pijn erger maken. Voor al diegenen die hier lezen omdat ze de teloorgang van de 'ouderwetse' opvoeding als een verlies zien, geldt ook dat ze zich moeten vermannen en niet met een 'I told you so!'-verhaal de zaak alleen maar verder op scherp moeten zetten.

 

In theorie heeft het nog steeds zin om over bepaalde alternatieven na te denken, en gedachten en gevoelens die al leefden verdwijnen niet als sneeuw voor de zon bij het inzicht dat er nu andere prioriteiten zijn. Er over nadenken, en je gedachten en gevoelens met anderen delen kan verlichting brengen, of de verwarring alleen maar groter maken, en de frustratie alleen maar doen toenemen. U bent mij allen, zonder dat ik u ken, even dierbaar. Ik hoop dat we deze crisis snel te boven komen en dat de gemeenschapszin dan is toegenomen, en we weer helder kunnen denken over beladen kwesties, zonder mensen met een andere mening, andere ervaringen, andere beleving, en andere gevoelens te typeren als de vijand.

 

De beelden en verhalen die langs komen op de televisie onderstrepen hoe lastig veel ouders het hebben om hun kinderen ervan te doordringen dat zekere gedragingen nu écht niet meer kunnen. En hoeveel volwassenen kinderlijk gedrag vertonen, niet voor rede vatbaar, omdat wat van hen gevraagd wordt een beperking van hun individuele vrijheid in zou houden. Ouders getuigen voor het oog van de camera dat ze hun kinderen wel juist hebben geïnformeerd, en ook verteld hebben hoe belangrijk het is, maar die kinderen beslissen zelf, en laten de wanhopige ouders bezorgd achter. Om de suggestie kort te sluiten dat ik hier pleit voor een pak slaag voor die kinderen, of enige andere straf, 'ouderwets' of modern, wil ik graag benadrukken dat het opvoeden naar verantwoordelijkheid een traject is waarvoor we achttien jaar hebben afgesproken. Voorbij bepaalde stadia gaan er deuren dicht, of ze waren al dicht vanaf de start. Op zeker moment is het wat het is. 

 

Ook de Nederlandse overheid neemt steeds verder gaande maatregelen die dwingend worden opgelegd, algemeen geldend zijn, en met straf kunnen worden afgedwongen, omdat simpele instructies niet toereikend blijken te zijn. Daarnaast is de voorlichting van de overheid ook niet van meet af glashelder. Wat de ziekte die zich nu over de wereld verspreidt inhoudt, is al een maand of twee bekend, lijkt mij. Maar ik ben geen expert op dit gebied, dus het is wat het is. Maar ook daar hoop ik dat we in de toekomst bij zinnen zullen komen, en een manier zullen vinden om kinderachtig politiek geharrewar, en vijandschap op vage gronden, beschaamd terzijde te schuiven om samen tot oplossingen te komen voor wat ons verdeelt, terwijl we gretig zijn om van elkaar te leren, zonder de verplichting om de oplossingen van een ander over te nemen als die voor ons niet werken.

 

In praktische zin zie ik niet hoe ik u nu kan helpen met opvoedkundige vraagstukken. De structuur die daarvoor is bedacht de afgelopen decennia heb ik mij niet eigen gemaakt, ook al heb ik er kennis van genomen, over nagedacht en kritische kanttekeningen bij geplaatst. Die structuur is nu grotendeels kapot door maatregelen die ingrijpen op scholing, opvang en uiteenlopende vormen van zorg. Het internet is een prachtig medium, ook voor de uitwisseling van gedachten en gevoelens, maar waar het de opvoeding van kinderen betreft gaat er niets boven het persoonlijke contact. Je moet dat kind, en de ouders, in de 'poppetjes van hun ogen' kunnen zien, anders loop je aan tegen het feit dat elk aanbeveling een 'stamtafeladvies' is. En dan hopelijk zonder rollenspelende deskundigen die hun kans schoon zien, want dan ben je écht ver van huis. 

 

Volgens de meest sombere prognoses zou het zomaar tot ver voorbij de zomervakantie kunnen duren, dus ook al is de overheid nog niet zo ver u daar op voor te bereiden, zou ik mijn kinderen, en mijzelf, niet iets willen beloven wat alleen maar tegen kan vallen. De structuur die u nu bedenkt, en implementeert, moet houdbaar zijn. Ook als de spanningen oplopen door zomerse temperaturen bij een beperkte bewegingsvrijheid. Het kan altijd meevallen, maar als 'ouderwetse' ouder is mijn stelregel dat het beter mee kan vallen, dan dat je steeds weer nieuwe tegenvallers moet zien te verwerken. Wat u er verder mee doet is aan u. Het is wat het is. 

 

De vreemde format

Een van de eerste anonieme enquêtes die ik destijds toevoegde aan dit blog, had tot doel te inventariseren hoeveel bezoekers ervaring hadden met slaag als straf, hoe dat gestructureerd was, en hoe ze erover oordeelden. Destijds, en naderhand. Dat was zeven jaar geleden, een handvol jaren nadat het verbod op de opvoedkundige tik in Nederland wet geworden was. Het leek een mooie manier om te weten te komen wat voor vlees ik in de kuip had. 

 

Achteraf is die vraag ook de meest duidelijke aanwijzing dat niet iedereen het serieus nam. Dat viel niet af te leiden uit de presentatie van de resultaten op de website die ik daarvoor gebruikte, die ik niet zelf beheerde. Wel uit de resultaten nadat ik die als beheerder in een apart bestand van die site had gehaald, waarin de antwoorden als een 'spreadsheet' werden gepresenteerd. Daar viel niet uit op te maken wie degenen waren die bepaalde antwoorden hadden gegeven, en die anonimiteit was ook de reden waarom ik voor die externe site had gekozen. Wat wel zichtbaar werd was het verband tussen reeksen antwoorden op de gestelde vragen. 

 

Zestien van bezoekers stelden nooit slaag te hebben gehad. Slechts één van hen stelde dat dat maar goed was ook. Maar uit de reeks bleek dat diezelfde persoon ook stelde: 'Destijds vond ik het wel een goede straf voor mij. En nu vind ik dat ik juist veel meer/vaker slaag had moeten krijgen!'. Iemand anders vinkte aan: 'Destijds accepteerde ik het wel, want het hoorde erbij. Nu denk ik dat het mij alleen maar heeft geschaad', maar ook 'Ik kreeg geen slaag, maar ik was typisch het soort kind dat regelmatig 'over de knie' had gemoeten!'. Van de veertien anderen die stelden nooit slaag te hebben gehad, vinkten negen echter wel antwoorden aan die daar volkomen haaks op stonden. Wat moest ik daarmee?

 

Het duurde even voor het tot mij doordrong dat het vermoedelijk mensen waren die zich overgaven aan 'volwassen rollenspel', of daarover fantaseerden. En ook waar de antwoorden wel logisch op elkaar aansloten betekende dat nog niet dat het volkomen zeker volstrekt eerlijke antwoorden waren. Ik vocht enige tijd met de vraag hoe ik daar mee om moest gaan. Het leidde uiteindelijk tot twee herzieningen van het concept van de website zelf, tot wat het nu is, met een apart lemma voor 'rollenspel', en een meer filosofische, afstandelijke benadering van een overleden opvoedkundige praktijk waarvoor amper nog belangstelling is. In hoeverre de andere enquêtes 'aangetast' waren door antwoorden die ik niet zocht kon ik met geen mogelijkheid vaststellen. De afzonderlijke 'spreadsheets' gaven geen enkele houvast, en dan nog kon ik antwoorden die inconsistent waren er niet uit filteren, dus die enquêtes moesten eraf. 

 

Inmiddels doet het er niet meer toe of het een tien procent foutmarge was, of negentig procent, met alleen mijn eigen antwoorden en die van een handjevol anderen als accurate reflectie van een praktijk die niet meer is, en of degenen die stellen dat het wel iets voor hen geweest zou zijn oprecht waren, of niet. Het voegt niks meer toe aan het publieke debat, of de kennis over die tijd en praktijk, en er is verder ook geen belangstelling meer voor vanuit de wetenschappelijke hoek. Gepasseerd station. Niks te zien hier. Doorlopen. Wat rest is de 'LifeStyle'-praktijk met zijn geheel eigen mores en belevingswereld die 'leentjebuur' speelt. Al dan niet gevuld met 'spijtoptanten' die menen iets gemist te hebben, of langs andere weg daar terecht zijn gekomen. 

 

De vreemde format van deze website heeft dus een historie die voor nieuwkomers ongetwijfeld onwerkelijk aandoet, terwijl oudgedienden er in veel gevallen ook mee in hun maag zitten, waar die 'LifeStyle'-sectie ongemakkelijk aanvoelt, als het hen al niet radicaal tegen de haren in strijkt. Ik realiseer mij dat, en het is de directe aanleiding van de pauzes die ik zo nu en dan inlas, op zoek naar mijzelf in deze steeds complexere realiteit, tegen een 'ouderwetse' achtergrond. Nu de wereld op zijn kop staat door een virus kunnen er onvoorspelbare dingen gebeuren. Waar ik in elk geval zeker niet uit wil komen, is het opzetten van twee gescheiden blogs. Dit blijft het blog dat betrekking heeft op de realiteit in heden en verleden, en de aparte sectie is exclusief voor wie daar een speelse draai aan geven. Op geen van die gebieden claim ik het laatste woord te hebben. Doet u ermee wat u goed dunkt, en bij twijfel is er de wet, en zijn er de gespecialiseerde deskundigen om u wegwijs te maken.

Gezellig met zijn allen thuis

Elke cultuur, elke religie, en elke ideologie kent zijn eigen normen en waarden. In de meeste landen, en zeker in Nederland, leven al sinds mensenheugenis groepen met verschillende culturen, religies en ideologieën naast elkaar. Niet altijd broederlijk. In de tijd van de 'verzuiling' was er eigenlijk sprake van een 'gewapende vrede'. Overlopen van de ene zuil naar de andere kon je duur komen te staan binnen je eigen 'bloedgroep'. En deels door die vijandigheid mislukten dergelijke experimenten, niet zelden geboren uit liefde tussen man en vrouw, ook veel vaker dan nodig was. 

 

Hier op mijn blog heb ik mij niet uitgesproken als een voorstander van enige zuil, of de normen en waarden binnen die verschillende zuilen. Ik heb een schets gegeven van mijn eigen achtergrond, wat ongetwijfeld slecht is gevallen bij sommige mensen met een andere achtergond die hebben geleerd de bloedgroepen waartoe zij niet behoren te wantrouwen. Daarnaast heb ik mij vervreemd van de groepen die pretenderen bevrijd te zijn van dat soort vooroordelen door een lans te breken voor 'ouderwetse' opvoedkundige methoden. Het is derhalve niet vreemd dat mijn verhaal niet op vruchtbare bodem viel. Want wat voor verhaal is dat nou eigenlijk?

 

Het is het verhaal dat ons vertelt dat onze passie en compassie ons niet zelden opbreken, en dat een rationele basis kan voorkomen dat de vlammen op zeker moment uit het dak slaan. Het is geen pleidooi voor het radicaal onderdrukken van passie en compassie, maar een pleidooi voor de aanleg van een duidelijk herkenbaar, voor iedereen identiek kader. En maatregelen om dat kader te beschermen die ook echt werken, en niet alleen op papier. 

 

Een man mag zijn vrouw niet slaan (tenzij ze daar zelf om vraagt), maar een vrouw mag haar man ook niet slaan (tenzij hij daarom vraagt). We discrimineren niet. Ook niet 'positief'. Racisme is uit den boze, ook als degene die verketterd en beschimpt wordt een blanke is. En als we besluiten dat je je kind niet mag slaan als straf, dan ook zéker niet zonder controle, in blinde woede. Als we stellen dat je niet mag stelen, dan ook niet gedogen als die 'arme drommel' door zijn of haar heroïneverslaving geld nodig heeft. Welke regels we ook bedenken, passend bij de cultuur in ons land, ze horen te gelden voor elke ingezetene in gelijke mate. De rest is ongeregeld. Maar binnen groepen kunnen eigen aanvullende regels gelden. 

 

Daarnaast is er de kwestie van straf bij overtreding. Zelfs de meest verstokte utopist weet inmiddels wel dat er ver gaande verschillen zijn tussen mensen die ook zichtbaar zijn in de manier waarop ze reageren op straffen. De optimale straf bestaat hoe dan ook al niet, omdat er een breed scala aan belangen moet worden bediend. De dader moet verlost worden van zijn of haar schuldgevoel, en de lust worden ontnomen om in herhaling te vallen. Het slachtoffer moet worden gecompenseerd op een wijze die afdoende is. Degene die de opgelegde straf moet uitvoeren moet niet in gewetensnood komen. Potentiële daders moeten erdoor worden afgeschrikt. De samenleving moet zich veilig voelen in de wetenschap dat overtreding niet onopgemerkt passeert. Mensen die onschuldig zijn moeten zich niet bespioneerd voelen, en niet in angst hoeven leven omdat willekeurige straffen hen kunnen treffen. 

 

'Ouderwetse' straffen, gecontroleerd en weloverwogen opgelegd en uitgevoerd, appelleren aan een behoefte bij mensen die denken in dat soort termen, omdat ze een 'zakelijk' karakter hebben die betrekkelijk kortstondig benadrukt dat passie en compassie voorwaardelijk zijn. De gevoelens van alle betrokkenen verdwijnen niet tijdens de aanloop naar straf, en de voltrekking daarvan, maar zijn tijdelijk ondergeschikt aan het 'rekenschap afleggen', en de geordende voltrekking van het 'vonnis', dat logisch (geheel voorspelbaar) voortvloeide uit het vertoonde gedrag en de geldende regels.

 

Tot zover de theorie. Ik vrees dat zelfs onder voorstanders van 'ouderwetse' straffen die systematiek en logica niet echt prominent op het netvlies staat, waar men zich beroept op het recht van de autoriteit om naar eigen inzicht te straffen als vergelding, en niet veel meer dan dat. De focus hier, op dit blog, op de beleving en verwerking van degene die gestraft werd, van het slachtoffer dat getuige was, en het 'stamtafeloordeel' van de doorsnee burger, die bevrijd van wettelijke bepalingen van later datum 'vonnis' mag wijzen, is in alle opzichten onorthodox. Het brengt direct het spanningsveld in kaart dat op de één of andere manier dient te worden geharmoniseerd. Met ongemakkelijke conclusies over onze passie en compassie als een speelbal van elkaar tegensprekende gevoelens, sentimenten en gedachten. Dat is zo ongemakkelijk dat we het er liever niet over hebben. 

 

Daarnaast zullen er altijd uitzonderingen moeten zijn voor mensen die zichzelf niet in bedwang hebben. Ik begrijp ook dat iemand die aan 'Tourette' lijdt geen optie heeft. Geen straf, of beloning kan hem of haar van die volkomen impulsieve verbale erupties afhouden. Onze compassie met mensen die ziek, zwak en ontoerekeningsvatbaar zijn betekent echter niet dat we de rest moeten laten stikken en iedereen maar in zijn sop gaar moeten laten koken. Ouders hebben een inspanningsverplichting waar ze mogelijkheden zien hun kinderen op het juiste spoor te zetten, of te houden. Leerkrachten en de politie moeten hen daarbij assisteren, en niet andersom. Maar dan moet de overheid die ouders niet knevelen en het huis uit jagen om te werken, met de boodschap dat deskundig personeel van de overheid, of onder supervisie van die overheid, het beter kan. 

 

Door die bril bekeken kom je niet uit bij één in beton gegoten aanpak, en is het logisch dat er altijd kritiek zal zijn op ouders, of leerkrachten, of de politie die het verkeerd deden, en dat dat geluid niet verstomd is nadat de deskundigen het stokje overnamen. Nu de situatie in ons land, en elders, een restauratie van de 'klassieke' insteek te zien geeft, met ouders als 'frontlijn-soldaten' en de deskundigen, leerkrachten en politie uit beeld, maak ik mij oprecht zorgen. Vele bijdragen hier sloot ik af met 'Laat maar zien dan!', wat menigeen zal hebben gelezen als een kritiek op die deskundigen. En dat was deels ook de strekking van wat ik hier aan kritiek heb geformuleerd. Maar mij bereiken nu al signalen dat zelfs onderwijskrachten die thuis moeten werken de kinderen er niet 'bij' kunnen hebben, en gretig hun kinderen dumpen in de 'opvang'. Nu al. Anderen die die luxe niet hebben breken zich het hoofd over wat ze nou moeten met die kinderen? Kranten publiceren handleidingen voor ouders die moeten bepalen hoeveel 'belasting' met schoolwerk hun kroost aankan, en dat als hun blik afdwaalt, het tijd wordt voor iets anders. Spelen? Of Vervelen? 

 

Aan mij heeft u niks als u op zoek bent naar houvast. De wereld die mij als referentie voor ogen staat, bestaat niet meer. Overal zetten thuiswerkende deskundigen nu websites op met weetjes en tips, maniertjes en trucs, manipulatieve strategieën en rollenspel waar ik zelf niet zoveel in zie, en zeker niet op de wat langere termijn. En nu mogen u en uw kinderen nog naar buiten, met bepaalde restricties, maar hoe lang nog? Laat maar zien dat het wel kan werken. U heeft geen keus. Maar wat u ook doet, voorkom in Godsnaam dat u de controle verliest en uw kinderen, en/of uzelf iets aandoet omdat het u boven het hoofd groeit!

Een contract is geen wensenlijstje

Een contract met je kinderen afsluiten om je door de komende maanden te helpen, zoals ik in mijn vorige bijdrage suggereerde, vergt wel enig denkwerk voordat je de pen op papier zet. Het moet geen wensenlijstje zijn. Een contract is geen intentieverklaring, maar een bindend document. Het zal aan waarde winnen als het niet alleen gaat over de verplichtingen van de kinderen, maar ook verplichtingen beschrijft van de ouders. De hoop is dan uiteraard dat naleving vervolgens probleemloos verloopt, omdat je anders zult moeten straffen. 

 

Daarom is het essentieel dat je slechts die zaken hard omschrijft die ook hard zijn. Onderhandelbare kwesties, of dingen die je als ouders 'bij voorkeur' zou zien, horen niet in een contract. Die staan op het wensenlijstje. Of u liever niet het woord straf gebruikt, en uw toevlucht neemt tot sanctie, of consequentie, moet u zelf weten, maar het blijft hetzelfde. Het klinkt alleen anders, en dat kan misverstanden in de hand werken. Zoals verwarring tussen contractuele, afdwingbare verplichtingen (of anders straf), en de zaken die op het wensenlijstje staan (of anders consequenties). 

 

Gelet op wat gangbaar en wettelijk mogelijk is zal u bij straf al snel uitkomen op een 'treiterstraf'. Iets afnemen voor een bepaalde tijd. Iets waar dat kind graag mee speelt, een verworven recht, en andere straffen die langere tijd duren, en daarom ook voor langere tijd de verhoudingen binnen het gezin kunnen belasten. Dat maakt het er, vanuit mijn eigen perspectief, niet beter op dan een straf die kort en heftig is, maar wel gecontroleerd, en zonder blijvende schade. Kinderen hebben een korte 'attention span' en vinden langlopende straffen in eerste instantie wellicht beter, maar daarna begint het gezeur. En kinderen die zich vervolgens op het standpunt stellen dat het lang genoeg heeft geduurd, kunnen een opvoedkundige crisis veroorzaken die zich niet eenvoudig laat oplossen. De leerkracht die wordt geconfronteerd met weigerachtige leerlingen die de orde verstoren wordt in deze maatschappij geadviseerd de politie te bellen, anders worden ze zelf opgepakt. Maar ik vrees dat u niet op begrip hoeft te rekenen van de agent in de meldkamer als u vraagt om assistentie in dit soort kwesties. Geheel los van het gegeven dat u ook zelf wel kunt bedenken dat dergelijke diensten het in deze tijd druk genoeg hebben.

 

Terugvallen op straf is binnen een gezin dat nergens heen kan een niet te onderschatten crisis. Maar een overmaat aan coulance betekent dat de 'sterkste' alle andere gezinsleden zijn of haar normen en waarden opdringt, waarbij kinderen ook gewelddadig kunnen worden, of langs andere wegen het leven van de rest finaal onmogelijk kunnen maken.

 

Uiteraard zijn er allerlei manieren om conflicten die dreigen tijdig te onderscheppen, en nu is hét moment om die vaardigheden nog aan te scherpen. Of misschien heeft u gewoon geluk, en zijn uw kinderen geboren makke lammetjes, of zó onder de indruk van de crisis in de samenleving dat ze zonder enige aansporing hun ouders alleen maar willen helpen. Het maakt daarbij niet uit of het in hun genen zit, of dat u mazzel heeft gehad met de scholen, vrienden van de kinderen, familie en rolmodellen die zij al eerder kozen. Dank uw goede gesternte, en maak er het beste van. 

 

Mocht het binnen het gezin uit de hand lopen, en jeuken uw handen, roep dan tijdig hulp in vóór er ongelukken gebeuren. Dat zal de komende tijd eerder steeds lastiger worden, met allerlei instanties die u liever uitsluitend op afstand adviseren, volledig onbereikbaar zijn, u naar hun website verwijzen, of instructies hebben dat zulke problemen geen prioriteit hebben. Schreeuw het uit in uw kussen, pleng bittere tranen, kijk wie er nog wel beschikbaar is om uw opvoedkundige taak over te nemen, schrijf de frustraties van u af, maar houd u in! Sla er niet op los in blinde woede. En als u al weet dat alcohol, of andere roesmiddelen, u een 'slechte dronk' bezorgen, of dat u daardoor uw opvoedkundige taak dreigt te verwaarlozen, dan is dit ook het moment om te stoppen, en niet nog wat extra in te slaan voordat de winkels definitief voor langere tijd op slot gaan.

Ineens staat de wereld op z'n kop

Bij de opvoeding krijg je maar één kans, en moet je ook een beetje geluk hebben. Als je zelf steken laat vallen, of er niet bent om op te voeden, of ervoor kiest het opvoeden uit te besteden, is het te hopen dat anderen de draad oppikken. Dat kan je partner zijn, je familie, de vrienden van je kinderen en hun ouders, de school, de opvang, of anderen in de gemeenschap die door jouw kind worden geadoreerd, en een voorbeeldfunctie vervullen.

 

Al die genoemde mensen die kunnen helpen, kunnen je kind ook op een dwaalspoor brengen, of op een cruciaal moment afhaken, om welke reden dan ook. Op dit moment krijgen allerlei ouders die eraan gewend waren geraakt dat anderen de opvoeding van hun kind verzorgden, hun kind weer thuis. En populaire rolmodellen in de 'Identity' sfeer zijn voor uw kind in deze fase wellicht nóg nadrukkelijker het verkeerde voorbeeld, waar ver gaande individualiteit en 'Bad-Boy', 'Bad-Girl' gedrag, en opstand tegen het gezag er met de paplepel is ingegoten. Hanteerbaar als je alleen in de periferie met je kind van doen hebt, maar ik beloof u dat het interessant wordt als u maandenlang in 'sociale isolatie' met die verbaal en fysiek bewapende kinderen zit opgescheept. 

 

De bezoekers van deze site die hier al langer lezen wat ik te melden heb, zullen zich realiseren dat ik in eerdere bijdragen schreef dat ik mij zorgen maakte over zo'n moment in de toekomst. En die toekomst is nu. Ouders verliezen hun baan, hun bedrijf komt in de problemen, of ze moeten overuren draaien in een essentiële functie, zonder functionerende scholen of opvang, zonder uitgaansgelegenheden voor hun pubers, zonder pretparken, zonder geld. 

 

Zeker degenen die dachten dat dit een interessante 'Life-Style-Rollenspel' website was, gaan nu vól door het behang, en komen in een geheel ander universum terecht. In deze fase kan ik u niet meer helpen. Het is wat het is. Misschien duurt het maar een paar weken, maar er zijn ook scenario's die spreken over een jaar, of langer. En dan met rampzalige consequenties op economisch gebied, wellicht nóg strengere beperkingen op onze bewegingsvrijheid, zoals nu in Frankrijk al geïmplementeerd, waar je alleen nog de deur uit mag met een speciale vergunning. En dat alles onder de dreiging van een potentieel dodelijke ziekte die ook uw kinderen van u af kan nemen.

 

In deze situatie doorgaan over 'ouderwetse' opvoedkundige methoden strijkt mensen die zich schuldig voelen tegen de haren in, en de frictie die dat oplevert maakt van mij de boodschapper die in Sparta komt vertellen dat de oorlog verloren is. Iets wat die boodschapper, volgens de overleveringen, niet overleefde, en die kant wil ik niet op. Ik schrijf hier niet om mijn eigen gelijk te halen, maar om een opbouwende discussie aan te zwengelen. En dat kan in deze situatie niet meer. 

 

Wat nu belangrijker is dan ooit, is u te waarschuwen voor het gevaar van te lang wachten met corrigeren van gedrag dat simpelweg niet kán worden getolereerd, gezien de actuele situatie binnen het gezin. En dat u dan zonder controle uithaalt op een wijze die terecht wordt ervaren als mishandeling. En geen kans om het over te doen. Tegelijk is dit uiteraard niet het moment om terug te keren naar 'ouderwetse' opvoedkundige ingrepen, waarvan uw kinderen hebben geleerd dat ze aangifte moeten doen als u daartoe neigt, en die ook nog steeds in strijd zijn met de bestaande wetgeving. Mij lijkt het dat u, met de gereedschapskist die u rest, nu alle prioriteit moet leggen bij het gezin, en het scheppen van de randvoorwaarden om ontsporingen tegen te gaan. 

 

Zet dingen op papier, en laat uw kinderen 'tekenen' voor deze nieuwe situatie. Bedenk zelf wat zo'n 'contract' zou moeten behelzen. Welke sociale functies er in zouden moeten staan, en welke schoolse taken. Allerlei 'moderne' sancties vallen nu weg, of zullen in de nabije toekomst wellicht nog wegvallen. U kunt niet meer dreigen dat een 'uitje' dan niet doorgaat, want dat 'uitje' gaat toch al niet door. Het kopen van aanvaardbaar gedrag terwijl u vacuüm trekt door het verlies van werk of inkomsten uit uw onderneming, zult u ook moeten heroverwegen in veel gevallen. Uw kind op een 'cold shoulder' trakteren in een huis vol mensen die geen kant op kunnen is niet aan te raden, want voor je het weet is elk sociaal verkeer onmogelijk, en beland je in de wereldvreemde situatie waarin je permanent bezig bent met onderhandelen via tussenpersonen. 'Weekend'-ouders, die hun kinderen na een scheiding alleen in het weekend zien, kunnen nu geen 'leuke dingen' meer doen om hen te verwennen, omdat alles dicht is, of wordt afgeraden. 

 

Uw kind een jaar lang bezighouden met 'Netflix' en 'leuke initiatieven' op het internet, en de 'games' op hun spelcomputer, betekent niet slechts dat uw kind een jaar lang achter gaat lopen, maar terugkeren naar de discipline van leren en werken zal daardoor niet meevallen. Sommige scholen zullen lessen en materiaal aanbieden via het internet, maar waarom wachten totdat dat is gerealiseerd? 

 

Er zullen ouderen zijn die zich opwerpen als oppas, maar dat is dan wel in lijnrechte tegenspraak met de doelstelling van deze afgekondigde maatregelen, en het stelt die ouderen bloot aan een virus dat voor hen terminaal kan zijn. Dat is ook een grote verantwoordelijkheid om te nemen als het ouderen betreft die je dierbaar zijn. Maar ook die ouderen stuiten op de hierboven geschetste beperkingen. Opa's en oma's die op de kinderen passen zijn sterk geneigd hen te verwennen, wat in deze situatie niet echt mogelijk is, omdat alles dicht is, of wordt afgeraden, terwijl hun pensioen in de ijle lucht verdwijnt, maar wat opvoedkundig ook geen gezond uitgangspunt is voor de langere termijn. 

 

Hopelijk biedt het bovenstaande u enig houvast om keuzes te maken met een houdbaarheidsdatum van meer dan een paar dagen, of weken. Want dit gaat nog wel even duren, ben ik bang.

Geen tijd voor rebellie

We hebben iets met 'rebellen' waar ik mij zorgen over maak. Rebels gedrag kan uiteenlopende oorzaken hebben. De ironie is, dat wie zich in deze tijd uitspreekt over 'ouderwetse' opvoedkundige methoden als iets waar ten onrechte op wordt neergekeken, men in het huidige klimaat een 'rebel' is. Waar ik hier in mijn vorige bijdrage stel begrip te hebben voor mensen die niet 'ouderwets' werden opgevoed, maar menen dat het (misschien) beter zou zijn geweest, roep ik niet op tot rebellie. U moet die bijdrage aan het maatschappelijke debat niet verwarren met iets dat lijkt op 'hippe' vrouwen en mannen die zich ineens uitdossen als een Jihadist, om ergens op een slachtveld hun geluk te gaan beproeven, en die roepen dat ze gediscrimineerd worden als ze geen burka mogen dragen in openbare gebouwen.

 

Daarmee zeg ik niet dat mannen met baarden, en vrouwen in oosterse gewaden verboden zouden moeten worden. Ieder zijn ding. Maar geen geweld graag. En niet claimen dat ik op moet schuiven in mijn eigen land om plaats te maken voor uw 'LifeStyle', en dat u via 'positieve' discriminatie prioriteit dient te krijgen op elk vlak. Bij het zoeken naar werk, bij het verkrijgen van promotie, bij het verstrekken van subsidie, het verstrekken van hulp, of het vinden van een woning, een school, en opvang voor de kinderen. 

 

In dezelfde geest zeg ik ook niet dat mensen die zich 'bekeren' tot 'ouderwetse' opvoeding om het gezag te tarten, dus als 'LifeStyle', iets wat bij sommigen die zich overgeven aan 'rollenspel' overduidelijk wel een rol speelt, lekker bezig zijn. Dat aspect, die 'LifeStyle'-keuze, is uw goed recht, maar het is iets anders dan het gevoel, en de gedachten waar ik in mijn vorige bijdrage naar verwijs. Waarmee ik niet zeg dat het niet verwarrend kan zijn. Dat het 'chaos' in uw hoofd kan zijn op dit punt. Zozeer dat u zichzelf niet meer vertrouwt, wellicht. 

 

Onder de streep moet wat we doen functioneel zijn, en niet in strijd met de wet, of ons geweten. In mijn optiek zal het nu vaker zo zijn dat de wet u juist lijkt aan te moedigen tot 'rebels' gedrag door de focus op 'minderheden'. Onze hele samenleving heeft zich in die zin afgekeerd van het concept van samen leven, waar het voorrang verleent aan 'rebellen'. Dus zal het geweten (Indien aanwezig) eerder restrictief zijn, waar dat in het verleden juist andersom was. 

 

In deze verwarrende omgeving zie ik nauwelijks nog kans om u bij te lichten over wat mij precies voor ogen staat. Omdat dat geen in beton gegoten verhaal is, maar eerder een opdracht om je gezonde verstand te blijven gebruiken, en de voeling met de basis niet kwijt te raken. Dat is geen concreet actieplan. En hoezo 'gezond' verstand? Wie ben ik om daar een claim op te kunnen leggen?! Voor je het weet heb je de rebellen op bezoek die je inpeperen dat het gezond is als we allemaal exact dat doen wat we willen om onze meest acute hedonistische prikkels te bevredigen. En dat kan vandaag zijn dat we oproepen om deze of gene groep binnen de bevolking in de ban te doen, maar morgen sluiten we ze snikkend in de armen, en eisen we dat die arme donders 'gehoord' worden. Vandaag zijn we 'veganistisch'-goed bezig, maar morgen hebben we het licht gezien, en genoeg van die bleke teint op ons gelaat, en de noodzaak dure pillen te kopen om de stoffen die we missen aan te vullen, en eisen we 'biokippen', of bedenken we dat foie gras toch niet zo slecht is als we gisteren nog verkondigden, terwijl we nog wat 'biomassa' op het vuur gooien, omdat dat 'groener' is, totdat het slechter blijkt dan steenkool.

 

Met andere woorden, als hervonden respect voor 'ouderwetse' opvoedkundige inzichten en methoden voortvloeit uit uw verlangen om te rebelleren op niets af, dan zit u op een ander spoor dan ik. Gezond verstand kan ik ook niet nader definiëren, zoals zoveel begrippen volkomen helder lijken, totdat je gaat spitten en gedwongen wordt te vergelijken op een veel gedetailleerder niveau. Daar begon ik ooit mee op deze website. Met de boodschap dat consensus ons een goed gevoel geeft, en de illusie voedt dat we hetzelfde ervaren, en hetzelfde nastreven, om er vervolgens achter te komen dat er nog wat losse eindjes waren.

 

Hersenonderzoekers ontdekken nog elke dag nieuwe kanten aan het functioneren van ons brein. Tot voor kort dachten we dat ons vermogen om onszelf te beheersen een functie is van het 'prefrontale' gedeelte, evolutionair gesproken een laatbloeier. Maar recente onderzoeken hebben aan het licht gebracht dat een gedeelte dat zich rechts achterin uw hersenschors bevindt, en dat verantwoordelijk is voor (een groot deel) van onze empathische vermogens, ook een rol speelt bij onze capaciteit om onszelf te beheersen. Ik vind dat soort onderzoek fascinerend, juist omdat we steeds weer ontdekken dat we dingen niet wisten. En bijgevolg dat opvoedkundige initiatieven die 'wetenschappelijk' waren uitgedacht ook niet kunnen werken zoals ze 'ontworpen' zijn, omdat ze zekere aspecten niet adresseren. Of de problematiek vanuit de verkeerde richting benaderen, waardoor de problemen alleen maar groter worden. 

 

Nederigheid over wat we weten, en terughoudendheid bij het doorvoeren van dramatische veranderingen, is doorgaans een prudente voorzorgsmaatregel. Ook al kan niet ontkend worden dat het tot teleurstellingen leidt, afgezet tegen het vermeende geluk als 'de rest' zich gewoon schikt naar onze rebelse inzichten. Anderzijds is het zo, dat wie een burka aantrekt om te provoceren, of de zijde kiest van mensen die 'ouderwetse' opvoedkundige methoden bepleiten om herrie te schoppen, niet stoppen als je hen hun zin geeft. Want dat rebelleren en provoceren is niet leuk als er geen tegenstand wordt geboden. Dan was het toch beter geweest als dat trekje in hun karakter al tijdens hun jonge jaren wat was teruggesnoeid. En waar iemand achteraf bedenkt dat ze dat lastige aspect van hun persoonlijkheid wellicht onder de knie hadden gekregen door over de knie te gaan, wil ik wel luisteren. Zonder overigens te betogen dat over de knie de enige manier is. Maar ik neem iemand die wel tot die conclusie komt na introspectie serieus, waar anderen u vermoedelijk de deur wijzen met een verwijsbriefje voor de psychiater. Al kan ook ik de klok niet terugdraaien. 

 

In elk geval lijkt het mij goed om nu weer even wat afstand te nemen, omdat de actualiteit een toch al verwarrende situatie in ons land er nog een stuk verwarrender op maakt. Dit is niet de tijd voor filosofische beschouwingen over opvoedkundige methoden. De kans op misverstanden en erupties van haat tegen gemakkelijke zonderlingen die je eenvoudig de schuld kunt geven voor alles wat er mis is, en mis gaat, word mij nu te groot. Via de mail kunt u mij nog wel bereiken, al zal u wellicht soms even geduld moeten hebben voor ik antwoord geef. Maar concentreer u op de noden van de mensen in uw directe omgeving, en hoe u het beste om kunt gaan met de snel veranderende omstandigheden. Dat lijkt mij op dit moment het belangrijkste.

View older posts »

Zoeken