BLOG

Het hoogst haalbare

De argumentatie om toe te geven aan een bepaalde verleiding is niet altijd compleet, en in sommige gevallen een opzichtige leugen. We liegen niet alleen tegen degene die ernaar vraagt, maar ook tegen onszelf. Verkopers, reclamemakers en politici weten dat, en maken er gretig gebruik van. Maar ouders en andere autoriteiten die willen weten wat er nou écht speelt, doen er ook verstandig aan om na te denken over de manier van vragen, maar ook over wíe die vragen moet stellen. Het is echter geen goede strategie om zusjes, broertjes, vrienden of vriendinnen in te schakelen om de 'waarheid' naar boven te halen.

 

Het misbruiken van een vertrouwensrelatie zal in een enkele situatie levensreddend zijn, en dan valt het te billijken, maar ouders die twee handen op één buik zijn, maar 'Good Cop/Bad Cop' spelen, conditioneren hun kinderen op een manier die niet gezond is. Ook de ouder die zich anders voordoet om een bekentenis af te dwingen, om daarna keihard in te grijpen, speelt met vuur. Natuurlijke ouders hoeven hun kinderen vaak niets te vragen om te weten hoe het zit. Veel kinderen hebben verhalen over ouders die dwars door hen heen konden kijken. Ouders die niks vroegen, maar tot in detail wisten hoe het kind dacht, en wat het verborgen probeerde te houden. Als het kind dan verslagen vroeg: 'Hoe wist je dat?', dan was het antwoord: 'Ik ben ook jong geweest'. 

 

Maar dat is een onvolledige uitleg, want die 'helderziendheid' berust eerder op de genetische gelijkenis, waardoor het kind dezelfde 'aanleg' heeft als de ouder. Hoe eerlijker die ouder is tegenover zichzelf, hoe groter het bereik van dat vermogen om door het eigen kind heen te kijken. Maar daarmee is niet gezegd dat die 'helderziende' ouder ook degene is die het beste de corrigerende ingreep kan bedenken en implementeren. In een relatie waarin de ouders elkaar aanvullen, kan de minder 'begaafde' ouder beter zijn toegerust voor die taak. Maar affiniteit met de belevingswereld van het kind op een niveau dat verder gaat dan de argumenten is beslist een pré voor de kans van slagen. 

 

Ouders die zichzelf haten kunnen heel goed zien wat hun kinderen beweegt tot bepaald gedrag, maar die kun je beter niet aan het werk zetten als het op corrigeren aankomt, want dat wordt een 'afrekening in het criminele milieu', waarbij die ouder in feite zichzelf straft. Als kind ben je niet gezegend als je zo'n ouder treft. En een samenleving die ouders aanzet tot zelfhaat is knap ongezond bezig. 

 

Bij mijn onderzoek naar de argumenten van mensen die zich verlustigen in 'rollenspel' vroeg ik mij af of daar de motivatie te vinden was als iemand pijn en vernedering opzocht, en of een samenleving die mensen aanzet tot zelfhaat die ontwikkeling stimuleert? En als dat het geval is, of dat dan betekent dat de kinderen beter af zijn, omdat die ouders een uitlaatklep hebben gevonden, waardoor ze zich niet af hoeven te reageren op hun eigen kinderen. Een 'best of both worlds', gelet op de omstandigheden. In bepaalde gevallen ben ik inderdaad geneigd om alle argumenten die genoemd worden van tafel te vegen, en daar een verklaring in te zoeken. In andere gevallen zie ik dat niet terug. Zo simpel is het niet. 

 

In de literatuur kom je een enkele keer de suggestie tegen van een omgekeerde relatie, waarbij iemand die in de jonge jaren met pijn en vernedering werd gestraft, dat vervolgens meeneemt naar het volwassen leven als een 'lust'. Met als mogelijke consequentie dat die ouder de eigen kinderen langs die lijnen zou misbruiken als hem of haar de kans wordt geboden. Ook daarvan zijn voorbeelden te geven die dat lijken te bevestigen, maar zie je het niet terug als een patroon. Ook dat is te simpel. 

 

De herkomst, het ontluiken, en de groei van een volwassen verlangen in kaart brengen is monnikenwerk, met een kwetsbare opbrengst, die veel vaker het vooroordeel van de onderzoeker blootlegt, dan enig patroon waar de mensheid zijn voordeel mee kan doen. Hoe onze genetische code, bepaalde ervaringen, en toeval in elkaar grijpen om onze dromen en verlangens vorm te geven, is vooralsnog een enigma. Het frustreren van die verlangens en het taboe verklaren van die dromen is niet aan te raden. Sturen op gedrag in de publieke ruimte, en waar men verantwoordelijk is voor anderen, is het hoogst haalbare. En waar dat gaat klemmen, moeten we bereid zijn de helpende hand te bieden, waarbij de eerste voorwaarde is dat we er met open vizier over moeten kunnen spreken. 

 

Veel mensen met een 'zieke geest' schrijven prachtige literatuur, of ze maken 'bloedstollende' films waar we voor in de rij staan, en schilderijen, muziek of andere kunst die fascineert, inspireert en decoreert, en ons leven verrijkt, ook al blijven we zelf op veilige afstand van de werelden die die 'zieke geest' bedenkt, en gaan we niet op zoek naar manieren om het leven van alledag te laten lijken op iets wat Tarantino of een 'Gang-rapper' bedacht heeft. Althans, als het aan mij ligt.

Over seksuele opvoeding

Wat verstaat u onder 'seksuele opvoeding'? Wie moet het kind iets vertellen, en op welk moment? Voorheen was dat het domein van de ouders. Nu is het een 'groeimarkt', en wemelt het van de organisaties met 'belangen', veelal gesubsidieerd, die menen het voortouw te moeten nemen. In mijn eigen jonge jaren waren die organisaties in opkomst. In eerste instantie eigenlijk alleen de 'NVSH', maar geleidelijk aan kregen ze concurrentie. En begon het gekissebis. In deze tijd is er vooral gekissebis, en lijkt het doel vager dan ooit.

 

Aanvankelijk richtte 'seksuele opvoeding' zich op 'zwangerschapspreventie'. Kort daarop gevolgd door de waarschuwing dat er zoiets bestond als 'seksueel overdraagbare aandoeningen'. Wat urgent werd bij het verschijnen van 'Aids'. Waarmee 'homoseksualiteit' als thema een prominente plek verwierf, omdat daar de meeste slachtoffers vielen. Ergens tussendoor kwam er meer ruimte voor het bespreken van abortus als aanvulling op 'preventie', toen dat de 'gedoogsfeer' binnen kwam drijven. Wat met zich meebracht dat er stilgestaan moest worden bij wat dat met de vrouw deed die een abortus onderging. Dat was ver voordat het een tamelijk curieus exportproduct werd van ons land.

 

Ver voordat het over seks ging, hadden de meeste ouders al wel een verhaal over de 'candyman' en zijn handlangers. Waarschuwingen voor lieden die het slecht met kinderen voor hadden. Dat je die moest zien te ontlopen, maar ook dat je niet moest aarzelen je ouders te informeren als ze je pad kruisten. En hoe je ze, in geval van nood, uit kon schakelen met een 'knietje' of een gerichte trap in de 'edele delen', terwijl je je de longen uit je lijf schreeuwde om aandacht te trekken. Tenzij je ouders te 'preuts' waren, zelf naïef, of in verwarring, danwel (potentiële) dader. 

 

Op geen enkele manier raakte dat aan het plezier dat je aan dergelijke contacten kon beleven, welke vormen er waren, welke 'spelletjes' er bestonden op dat gebied, en welk 'speelgoed' er voor handen was. Dat kwam zijdelings aan de orde, of in het geheel niet. Maar er waren boeken en tijdschriften, en daarna ook films die voorzichtig, of heel openlijk, dat specifieke onderwerp tot thema hadden. Waar organisaties met belangen dan weer kritiek op hadden, omdat het te 'commercieel' was, en er een 'hoger doel' nagestreefd diende te worden. Wat er weer toe leidde dat er volop discussie ontstond over hoe mannen seks beleefden, en wat het voor vrouwen betekende. Generalisaties die geprogrammeerd waren om groepen tegen elkaar op te zetten, omdat deze of gene 'typische' groep onzuivere bedoelingen had, waarmee we terug waren in de kerk. 

 

De kerk had zich typisch nooit bezig gehouden met 'seksuele opvoeding', maar zich toegelegd op het 'leren' van wat de Almacht van haar discipelen verwachtte, wilden zij aanspraak kunnen maken op Zijn zegen. Monogamie, kinderen produceren, en niet toegeven aan 'deviant gedrag'. De gezondheidsaspecten waren dan geen thema waar men zich zorgen over hoefde te maken. Zoals we weten hielden veel predikers van het woord van hun Heer zich niet aan hun eigen instructies, wat tot op de dag van vandaag een pijnlijk onderwerp is, vooral voor de slachtoffers.

 

Helaas moeten we constateren dat ook onder de nieuwe predikers van wat 'correct' is, en wat niet, veel lieden zijn die erg 'lief' zijn voor kinderen op een wijze die niet goed is voor hen. Met volop verleidingen om toe te geven aan deze of gene 'geaardheid' die de prediker 'toevallig' erg goed uitkomt. Naast gesubsidieerde belangenverenigingen zijn er semi-commerciële exploitanten en schurken, maar ook privépersonen die oprecht menen kinderen te moeten 'bevrijden'. Ze doen dat in lesprogramma's op scholen en via de media, of op subtiele manieren via de promotie van een 'LifeStyle'. De elementaire boodschap dat je vooral moet zien te voorkomen dat je een geslachtsziekte krijgt, of ongewenst zwanger wordt, danwel diep ongelukkig door groepsdwang, is naar de achtergrond verschoven. 

 

De 'Ouderwetse' ouder was een enkele keer knap rigide conform de leer van de kerk, waarbij eveneens dat gezondheidsaspect nauwelijks een rol speelde, omdat het gedekt was als het kind deed wat er in de Bijbel stond. Maar de meeste ouders in mijn jonge jaren bemoeiden zich niet met lust en geaardheid, wat het kind zelf maar moest ontdekken, en zij legden het volle gewicht van hun opvoedkundige bijdrage op het voorkomen van ellende. Naast geslachtsziekten, ongewenste zwangerschappen en de 'Candyman', was dat de waarschuwing om 'Nee!' te accepteren als een antwoord. Zelf vond ik dat een zinnige benadering, en ben ik blij dat ik niet heb hoeven luisteren naar tenenkrommende, of verschrikkelijk vervelende verhalen van mensen die hun eigen kijk op 'bevrediging' kwamen uitventen.

Tegen de wind in plassen

Hoe ga je om met controverses? Als dit een commercieel blog was, zat ik nu op een houtje te bijten. Nog niet eens omdat er te weinig bezoekers zijn, maar omdat geen 'adverteerder' er ooit de handen aan zou branden. Niet dat 'adverteerders' wegblijven van websites met controversiële onderwerpen. Integendeel! Maar het moet wel consistent controversieel zijn, en liefst 'grensverleggend' provocatief. Onder geen beding mag je je 'klanten' van je vervreemden door hen met zichzelf te confronteren. Dramatische koerswijzigingen zijn als zodanig geen probleem, en zelfs attractief als een 'verlevendiging', maar niet 'en-en'. Geen begrip voor elkaar uitsluitende proposities. 

 

Als je tegen de wind in staat te plassen, krijg je natte voeten. Als de wind van richting verandert, draai je dus mee. Als je argumenten nodig hebt voor die keuze wijs je naar een 'influencer', en klaar. Waar het leidt tot conflicten met je eigen geaardheid doe je er het zwijgen toe, en waar het evident het tegenovergestelde is van wat je eerder beweerde, haal je de schouders op, en zeg je: 'Voortschrijdend inzicht'. Maar voor mij werkt het niet zo, omdat ik een geweten heb. Waarmee ik verwijs naar iets waar ik al eerder over schreef, dat je je eigen ontwikkeling in perspectief ziet, en weigert te ontkennen dat je eerder was wie je toen was. En als je toen dingen deed, of zei, die 'fout' waren, die dingen niet ineens 'goed' zijn als je een andere bril krijgt aangereikt, maar dat het ook niets over jou zegt als mens. Jij bent niet 'fout', maar je deed dingen die je beter niet had kunnen doen. Jij was niet 'dom', maar je deed 'domme' dingen. 

 

De menselijke geschiedenis staat bol van de verhalen over de jacht op mensen met een 'buitenissige' geaardheid. Een geaardheid, een aanleg, die in strijd is met de norm. Voor mij staat 'Ouderwets' voor het onderscheiden van 'publiek' en 'privé'. Wat jij 'privé' doet, moet je zelf weten, zolang je anderen geen schade berokkent. Maar in de 'publieke' ruimte gelden bepaalde omgangsvormen, en word je afgerekend op je 'gedrag'. De enige uitzondering is dat kinderen in de 'privé' een beschermde status hebben, om te voorkomen dat volwassenen hen bij de hand nemen, en gaan lopen knutselen om hun geaardheid te modelleren langs lijnen die in de mode zijn. Vandaar dat ik 'transseksuelen' de volle vrijheid gun om als volwassene keuzes te maken die onomkeerbare gevolgen hebben, maar van kinderen blijf je af. 

 

Anderzijds ben ik niet zo naïef om te ontkennen dat een leeftijdsgrens van achttien volstrekt arbitrair is. Maar ik denk dat het goed is als de mens een periode aan het begin van het eigen leven in volle vrijheid op ontdekkingsreis kan gaan, zonder bemoeienis van volwassenen, om de eigen geaardheid in kaart te brengen, maar wel met grenzen aan het gedrag, oplopend met de leeftijd, en culminerend in aangeleerd 'civiel' gedrag conform elementaire, tijdloze normen en waarden. Dus sturend op wat tijdloos goed is voor de mensheid als geheel, en niet op de grillen en fratsen van de 'influencers'. 

 

Hiermee ontken ik dus niet dat er in het verleden jacht werd gemaakt op mensen met een homoseksuele geaardheid, bijvoorbeeld. En waar ik hier enige tijd een lans brak voor mensen die zich overgaven aan 'volwassen rollenspel' vanuit hun geaardheid, maakte ik geen vrienden in kringen die zich opmaken voor de jacht op 'gewelddadige' seks, waar inmiddels elk 'contact' onder valt dat door een ander als 'ongewenst' wordt bestempeld, en in extreme gevallen valt daar ook 'oogcontact' en een 'grimas' onder, als die ander kwaad wil, of overgevoelig is door angsten die onderdeel zijn van de geaardheid van betrokkene. Ouders die 'Ouderwets' denken zoals ik het op dit blog aan u presenteer, respecteren de geaardheid, maar stellen grenzen aan het gedrag in de publieke ruimte. Het doet er niet toe of je homo bent, of hetero, of trans, of dat je van gewelddadige seks houdt, maar je onthoudt je van het toebrengen van schade aan anderen. En je blijft af van kinderen en dieren. 

 

Hoe de geaardheid van iemand die in de jonge jaren door ervaringen, dromen en fantasieën wordt verrijkt en gestuurd in de richting van praktische oplossingen, is een intrigerend onderzoeksgebied. Mijn stelling hier is dat alle boeken en artikelen die ik er de afgelopen decennia over heb gelezen grossieren in het mis slaan van de plank, maar ze vallen in de smaak bij een geselecteerd, angstig publiek dat snakt naar het vinden van nieuwe wapens om jacht te maken op mensen met een geaardheid die hen niet bevalt. Gewetenloze jagers die hun eigen geaardheid zien als 'Gods Gift to Mankind', terwijl ze met getrokken zwaard anderen te lijf gaan, zijn geen aanwinst voor de mensheid als geheel. 

 

We moeten weer leren elkaar lief te hebben, en elkaar te respecteren als medemens. Dat die ander lusten, voorkeuren en fantasieën of dromen heeft die niet 'correct' zijn in de ogen van de 'influencers', is geen argument om hen te verketteren. Tot we zover zijn, blijf ik tegen de wind in plassen, en herhalen dat u mij allen lief bent, als mens, zelfs als ik uw gedrag onuitstaanbaar vind, en uw meningen verwerpelijk.

Wat is de beste structuur?

Als ik post krijg, en dat is inmiddels een zeldzaamheid, krijg ik steevast voor de voeten gegooid dat er geen 'goede oude tijd' was, en dat het nu veel beter is. Vervolgens komen er voorbeelden voorbij die, in mijn ogen, kant noch wal raken. Iemand schreef mij dat meisjes niet mochten voetballen in mijn jonge jaren. Het zal zeker zo zijn dat er groepen waren die dat expliciet verboden, of anders ontmoedigden, maar in het deel van het land waar ik opgroeide, en bij mij in de buurt, was dat zeker niet het geval. Alleen waren jongens vaardiger. Sterker, sneller, en gemiddeld genomen ook 'balvaardiger'. Niet alle jongens, maar die kwamen dan ook niet opdagen, en ook de meisjes haakten om die reden af. En niet omdat het niet mocht. 

 

Dan hebben we het over een tijd waarin zelfs de 'prof'-voetballers niet rond konden komen van de 'vergoedingen' die ze ontvingen, en die daarnaast nog een sigarenwinkel, een kroeg, of een reguliere baan hadden bij een coulante baas, meestal zelf 'supporter'. Er was in Nederland zeker geen wet die het meisjes verbood om te voetballen. In de meeste competities, behalve korfbal, worden mannen en vrouwen gescheiden, omdat er anders geen lol aan zou zijn voor die meisjes. En waar het 'contactsporten' betreft zou Arie Slob zijn handen vol hebben aan het afhandelen van klachten over 'ongewenste' contacten. Waarom die demissionaire bewindsman, ongeschoren, via zijn mobiele telefoon, op de nationale televisie in alle vroegte moet aankondigen dat hij wil dat klachten van slachtoffers van 'intimidatie' of 'ongewenste contacten' centraal worden geregistreerd, is mij een eeuwigdurend raadsel. Wat moet de overheid daarmee? 

 

In de 'ouderwetse' tijd losten scholen en ouders dat zelf op. Dit blog was een reactie op een verschuiving in de regelgeving richting de accommodatie van slachtoffers. Op dit blog heb ik steeds benadrukt dat enige straf ook het belang van de slachtoffers moest dienen. De eerste enquête die ik hier jaren geleden opzette, waarin ik viste naar het oordeel van de lezers, ging over bedreiging met een mesje, en heette 'Getuigen'. Daarin vroeg ik mijn lezers om zich te verplaatsen in de rol van slachtoffer, degene die bedreigd was, en vervolgens getuige was van de straf die de dader kreeg. Gesitueerd in een tijd waarin ouders nog de volledige autonomie hadden om dat op te lossen met slaag als straf, en andere straffen die inmiddels verboden zijn, of in onbruik zijn geraakt. 

 

Het resultaat verraste zelfs mij, maar in mijn commentaar schreef ik dat kinderen bepaald niet zachtzinnig zijn, en niet veel scrupules hadden met iemand die hen had bedreigd. Wat autonoom echter geen argument is om daar aan toe te geven. De straf zelf mag immers niet uitmonden in mishandeling, oftewel een handeling die 'mis' is, en de dader getraumatiseerd achterlaat. De dader moet ervan leren dat er een prijskaartje aan dat gedrag hangt, en dat prijskaartje moet hoog genoeg zijn om herhaling te voorkomen. Tevens moet de dader die beseft dat het gedrag niet door de beugel kan, omdat hij of zij zelf ook niet het slachtoffer had willen zijn van bedreiging, na de straf het idee hebben dat de rekening vereffend is. Dat is het ideaal. En niet wachten tot er doden vallen. 

 

Maar in het verlengde van mijn observaties over die 'harde' jongeren merkte ik tevens op dat degene die als slachtoffer en getuige de eigen gevoelens en gedachten in kaart brengt, zeker terugblikkend, zich zal moeten realiseren dat de straf die men wenst voor de dader ook kan worden opgelegd waar men zelf in de fout gaat. In de praktijk zit daar een 'natuurlijke spagaat' tussen. Er waren destijds mensen die mij, in verwarring, schreven dat ze 'eigenlijk' tegen slaag als straf waren, maar in die enquête zonder scrupules toch daarvoor hadden geopteerd. Op mijn blog, en in mails, heb ik uitgelegd dat het mij niet verraste, en dat het aan de ouders, of andere autoriteiten was om het Salomonsoordeel te vellen over wat nou gepast was, op grond van hun eigen ervaring, bekendheid met de persoonlijkheid van de dader, de context en de voorgeschiedenis, en tal van andere relevante, maar nauwelijks concreet in kaart te brengen aspecten. Dat kun je niet overlaten aan de slachtoffers, want dan krijg je lynchpartijen, en je moet er ook de overheid niet mee belasten, want die kent de situatie en de betrokken mensen niet. Tuig je een overheid op die zich concentreert op de slachtoffers, dan wordt het een bloedbad. 

 

Niet alleen dat het een bloedbad wordt, maar het wordt een race naar de bodem van de put, en je schept een onzelfstandige, onvolwassen samenleving met louter slachtoffers, en feodale heersers die op intuïtie en uit berekening toegeven aan wrokkige groeperingen die elkaar ophitsen, en uiteindelijk moordend, plunderend, en diep ongelukkig door het leven gaan. Is dat wat we willen? 

 

Ook schreef die lezer dat mannen in die 'ouderwetse' tijd niet leerden breien en naaien, en vaak wordt dan ook koken nog genoemd. Maar ik leerde thuis breien en naaien, en koken, en mijn vader had dat ook van huis uit meegekregen. 'Couturiers' en topkoks zijn niet zelden mannen. In het 'modevak' zijn ze veelal 'gay', al dan niet praktiserend, en ook dat is al eeuwen zo. Bij echtparen op binnenvaartschepen is het veelal de vrouw die aan het roer staat bij het manoeuvreren. Normen en waarden binnen bepaalde groepen in de samenleving moet je niet verwarren met wat algemeen geldt voor alle burgers, op elk moment. Tot op het moment dat je de overheid mobiliseert om een kant te kiezen, en die zich te gaat bemoeien met ons privéleven. 

 

Keer op keer heb ik benadrukt dat ik op dit blog niet kies voor vastomlijnde normen en waarden zoals die binnen bepaalde groepen golden, en gelden. Mij gaat het om de structuur. Een overheid met centrale, voor iedereen gelijke wetten, en een overheidsapparaat dat toeziet op naleving. Met daar overheen een in volle vrijheid, en voor eigen verantwoordelijkheid beslissingen nemende volwassen bevolking. Hoe ga je het doen als je die structuur vaarwel kust, en je als een bezetene gaat jagen op het accomoderen van elke gegriefde of ontevreden burger? Waarom denkt u dat de meest 'populaire' reclame van dit moment de reclame is van een bedrijf dat beveiligingsinstallaties aanlegt, omdat er is 'ingebroken bij de buren'? Wat moet ik met een 'statistiek' waaruit blijkt dat fraude via het internet spectaculair uit de klauw giert? En nee, ik zit niet te wachten op een nieuwe 'studie', of een politicus die in zijn pyjama belooft om het probleem 'in kaart te brengen'. 

 

Van mijn kant uit voer ik hier, op dit blog, argumenten aan, en in het verleden ook verhalen van mensen die het opnamen voor die structuur van weleer, maar als u stelt dat het nu beter is dan destijds, moet ik dat accepteren als uw welgemeende inschatting, of oordeel. Ik zie het niet. Ik kan het gloeiend met u eens zijn over bepaalde normen en waarden, en mij erover verbazen dat u denkt dat 'ouderwets' betekent dat dat onmogelijk is. Om vervolgens te beseffen dat mensen dat nodig hebben, dat denken in vrienden en vijanden terwijl de messen geslepen worden, het touw voor de strop over de tak van de oude eik wordt gegooid, de laatste hand wordt gelegd aan de bouwtekeningen voor het heropvoedingskamp, en de 'boodschap' die de media de huiskamer in toetert door de 'bloedraad' wordt getoetst aan wat een panel van beroepsslachtoffers aan prioriteiten voor die dag heeft vastgelegd. Och arme…….

Hoeveel van uzelf wilt u kwijt?

Hoe dien je om te gaan met een slachtoffer van mishandeling, of misbruik? Het korte antwoord is: 'Geen idee. Hangt er vanaf.' En het internet is niet geschikt voor individuele analyse, en passend advies. Elk geval is anders, en elke mens is anders. In deze tijd nemen we iedereen die klaagt op voorhand serieus, en dat doe ik ook als iemand met klachten mijn pad kruist. Maar zonder direct toe te geven aan de impuls om te helpen. Het is niet mijn beroep, dus ik verdien er niets aan, en dat is in zekere zin een voordeel voor het slachtoffer. Daarnaast ben ik er niet voor opgeleid, en verkeerde hulp kan gemakkelijk diepe wonden slaan, en een slachtoffer voor het leven ongelukkig en afhankelijk maken. 

 

Mijn uitgangspunt is dat je geen slachtoffer moet willen zijn. Dat deel van je leven waarin je slachtoffer was, behoort jou niet meer toe. Het is van de dader, en de hulpverlener. En dat is een onwenselijke situatie. Al helemaal als er van je leven niks meer overblijft, omdat het trauma, of de trauma's, je 'levenslang' geven. Als je er niet meer los van kan komen. Waar hulpverleners er van eten, begrijpt u wellicht mijn scepsis als we het over 'professionals' hebben. Wat niet wegneemt dat er beslist kanjers tussen zitten. 

 

Een samenleving die slachtofferschap aanmoedigt, creëert een kwetsbaar volk, dat nooit iets zal proeven van het geluk dat mensen proeven die 'heel' zijn, met hooguit wat 'blutsjes' door het 'gebruik'. Want een deukje hier of daar is onvermijdelijk. In sommige kringen meent men dat je ervoor moet zorgen van je meer 'uitdeelt' dan je 'incasseert' om zicht te houden op zelfrespect, maar zo zit ik er niet in. 'Incasseren' omdat je dader was levert geen deuk en geen schrammetje op, maar herstelt de schade die werd veroorzaakt door je eigen onnadenkendheid, overmoed, onjuiste inschatting. 'Uitdelen' waar het binnen je taak blijft, en dat een reactie is op wat een ander heeft misdaan, valt evenmin onder letsel toebrengen. Dat alles zolang de norm niet wordt overschreden, die echter per individu anders is. Dus de intentie kan zijn om te corrigeren, of de verwachting kan zijn dat je gecorrigeerd zal worden, maar het kan teveel van het goede zijn, of lachwekkend tekort schieten. 

 

Dat brengt mij bij het concept dat de dader ook slachtoffer kan zijn. Daarvan is sprake als de vergelding ontoereikend is, en de dader blijft zitten met een restschuld. In een vroegere versie van dit blog heb ik een lans gebroken voor de term 'trauma' als daar sprake van is, niet anders dan bij een 'willoos' slachtoffer. Weliswaar is er in onze huidige slachtoffercultuur volop ruimte om je als dader te beklagen, omdat je eigenlijk slachtoffer bent, maar dat is nadrukkelijk niet waar ik hier op doel. Vandaar dat ik die eerdere bijdragen ook heb gearchiveerd, om misverstanden te voorkomen. In onze huidige samenleving lees en hoor je regelmatig dat daders eigenlijk slachtoffers zijn, omdat hun voorgeschiedenis hen het recht geeft zich te beklagen. Over het huis, de school, het inkomen van de ouders, het land, de ouders zelf, de leraren, de politie, je eksteroog. Concrete incidenten hoeven niet eens benoemd te worden, want we 'weten' al dat je ernstig hulpbehoevend bent. 

 

Hulp aan een mens in nood is iets wat je niet mag weigeren. Maar hulp opdringen of aansmeren is een poging om van hem of haar een slaaf te maken. Op het moment dat er weer iemand in beeld verschijnt die ergens mensen heeft ontdekt die nodig 'bevrijd' moeten worden, gaan bij mij alle rode lampen aan. Historisch gezien zijn dat soort interventies ernstig 'sef-serving'. In het gunstigste geval hebben we van doen met iemand die een 'groot hart' heeft, maar in de meeste gevallen gaat het om geld en macht. En niet zelden kunnen de slachtoffers doodvallen, want gaat het alleen om olie, gas, mineralen, of het frustreren van een ontwikkeling die van dat land een geduchte concurrent kan maken voor onze eigen bekrompen eigenbelang. 

 

Maar terug naar het individueel slachtofferschap. En mijn stelling dat het deel dat je slachtoffer was, met het hulptraject erna, jou afgenomen zijn. En je krijgt dat deel van je leven ook nooit meer terug. Materiële, of immateriële compensatie is een pleister, maar tegen de tijd dat je hele lichaam, en je geest, bedekt zijn met pleisters, en je stijf staat van de medicijnen, zul je bemerken dat je jezelf ergens in dat proces kwijt bent geraakt. Achtergebleven. Vermoeid en doodziek op een bankje in het park gaan zitten, melancholisch starend naar die vrij dartelende hertjes, terwijl je slachtoffer-zelf doorliep. Naar de volgende verleidelijke aanbieding van 'hulp'. 

 

Daarom zeg ik hier steeds dat mensen die écht slachtoffer zijn, niet te benijden zijn. En dat het een grof schandaal is dat mensen die acteren, vanwege de voordeeltjes, de aandacht, de subsidie, en de status, met 'vijf-minuten-roem' als een praatprogramma belangstelling toont, zoveel aandacht wegzuigen van mensen die echt totaal in de kreukels liggen. Maar ik werp mij dus niet op als scherprechter. Ik wéét dat een identiek voorval de één niks doet, terwijl de ander als een zielig hoopje mens achterblijft. Maar ik weet ook dat in deze maatschappij vragen van mensen om te erkennen dat ze niet hulpbehoevend zijn, teveel gevraagd is. Wie daar aan toegeeft, slacht de kip met de gouden eieren, en loopt ook nog eens de kans om ernstig de wind tegen te krijgen, want aan hen valt niks te verdienen, en ze verpesten de markt voor zorgverleners, farmaceuten, onderzoekers en regelgevers.

 

Van mij hoeft u er niet mee te koop te lopen, maar denk er eens over na. Hoeveel van uzelf wilt u kwijt?

De morele kameleon

Los van de vraag hoe je moet ingrijpen als ouder, als je ziet dat het niet goed gaat met je kind, is er de kwestie van de timing. En dat alles hangt weer nauw samen met de vraag welk gedrag 'Goed' is, en welk gedrag 'Fout'. We maken allemaal fouten, maar de meeste mensen zijn niet 'Fout'. Waarmee ik bedoel te zeggen dat ze niet willens en wetens anderen schade berokkenen, louter en alleen omdat niemand hen een strobreed in de weg legt. Al zijn er uiteraard altijd mensen die het hilarisch vinden om iemand schade te berokkenen, en vinden dat die ander zich aanstelt als die daar problemen mee heeft. 

 

Een beetje 'dollen' onder vrienden, die je door en door kent, is nog weer iets anders dan een willekeurige vreemde lastig vallen. Er zijn mensen die zich ergeren aan bepaalde komieken of commentatoren op de televisie, maar je bent niet verplicht ernaar te kijken. Met respect over en weer kom je een heel eind. Vooropgesteld dat wel helder is waar de grenzen voor ons allen liggen. Dat 'Verboden voor Onbevoegden' ook betekent dat als je niet bevoegd bent, het strafbaar is als je dat bordje negeert. Om maar eens wat te noemen. Maar ook waar er geen bordje staat, terwijl het evident niet de bedoeling is dat je over het muurtje klautert om in de tuin je behoefte te doen, moet je dat op enig moment worden bijgebracht. 

 

In verreweg de meeste gevallen zijn specifieke instructies niet nodig, in een samenleving die gezond is. Niet dat er dan geen incidenten zullen zijn. Er zal altijd 'kattenkwaad' zijn. Maar degenen die zich daar schuldig aan maken verwachten straf als ze betrapt worden. In een ongezonde samenleving is er geen sprake van samen leven, anders dan dat men zich min of meer bij toeval op hetzelfde stukje van de aarde bevindt, ieder met zijn of haar eigen normen en waarden, en pech voor die ander als het hem niet bevalt. Een samenleving met teveel, en onderling met elkaar in strijd zijnde regels, veel uitzonderingen, gedoogconstructies, nuanceringen, interpretaties, heeft geen collectief geweten, maar leeft bij de waan van de dag, de stemming van de autoriteit, en het waterkanon als 'argument'. 

 

Er zijn mensen die menen dat meerdere 'culturen' niet samen kunnen leven, omdat iedereen zijn of haar eigen normen en waarden heeft. Ik bestrijd dat. Het moet alleen glashelder zijn welke normen en waarden voor ons allemaal gelden. Daar bovenop moeten mensen het zelf maar bedenken. Wat dan automatisch inhoudt dat de overheid, het collectief, zich niet bemoeit met de privé-leefomgeving, en geen poging doet om wat 'wenselijk' is in de ogen van de meerderheid bij wet af te dwingen. Wie dat in het achterhoofd houdt, kan zich ook staande houden in landen met een andere cultuur, zonder de behoefte te voelen de eigen normen en waarden op te dringen aan die landen. Of men blijft daar weg. 

 

Hoe chaotischer, of 'complexer' de wet en regelgeving, en hoe ondoordachter het opsporingsbeleid, hoe lastiger het wordt voor ouders om hun kind op te voeden. Het is dodelijk als de ouder zegt dat iets niet mag, en de overheidsfunctionaris knijpt een oogje toe, of moedigt het zelfs aan. 'Nee schat, dat wil ik niet meer van je horen! Dat noemen we discrimineren, en dat mag niet! Dat is 'Fout'. Die mevrouw heeft een andere huidskleur dan jij, maar alle mensen behandelen we exact hetzelfde, want het zijn allemaal mensen. Ieder met zijn eigen fouten, maar omdat die mevrouw blank/zwart is, is ze nog niet 'Fout'!'

 

Cultureel bepaalde ge- en verboden die daar overheen worden gelegd, vanuit een eigen geloof of ideologische overtuiging, krijgen daardoor ook een aparte status in de ogen van het kind dat ermee wordt grootgebracht. Enerzijds heb je de regels die voor iedereen gelden, in gelijke mate. En anderzijds heb je de regels die je ouders opleggen, maar waar je van verlost bent als je de schone leeftijd van achttien jaar bereikt. Ook de ouder zal binnen die afspraak beseffen dat ge- en verboden die voor iedereen binnen de samenleving gelden cruciaal zijn, en moeten worden aangeleerd alvorens dat kind als volwassene op eigen benen komt te staan, terwijl voor de culturele normen en waarden draagvlak moet worden gecreëerd, als je wilt dat het kind ze als volwassene overneemt. 

 

Op het moment dat het over de hele linie 'hutspot' wordt, en niemand vandaag weet wat er morgen van hem of haar zal worden verlangd, is er geen gezamenlijke referentie meer. Uw 'gezonde verstand' is in een andere omgeving groot geworden dan mijn 'gezonde verstand'. U legt andere accenten dan ik. U hecht meer belang aan iets waarvan ik het nut totaal niet inzie, en andersom. En erover discussiëren leidt nergens toe, omdat er geen referentiekader is. U maakt bepaalde afwegingen, raadpleegt daarbij anderen, of u laat u beïnvloeden door hen, en ik meen dat u een 'Foute' keuze maakt die van een probleem dat nog enigszins beheersbaar is een virale pandemie maakt. Waarbij onze persoonlijke normen en waardensystemen op onnavolgbare wijze verward raken met wat voor ons allen zou moeten gelden. 

 

In de tijd dat ik nadacht over de kwesties die ik aan u voor wilde leggen middels een enquête, om uw oordeel te vernemen, slechts zeven of acht jaar geleden, was er nog wel een brede consensus over bepaald gedrag dat gewoon 'Fout' was, zonder mitsen en maren, dacht ik. Maar de ontwikkelingen sindsdien hebben geen spaan heel gelaten van die gedachte. Wat ook betekent dat de resultaten van toen nu geen enkele betekenis meer hebben, zelfs als de gegeven antwoorden destijds allemaal oprecht waren. Wel in mijn eigen opvatting, die dicteert dat een beslissing niet ongedaan gemaakt kan worden, ook al evolueert uw zienswijze waardoor die beslissing van toen nu anders uit zou pakken. Maar zo denken en handelen we niet meer. Het hebben van een geweten is in deze tijd ballast. Niemand kijkt er vreemd van op als je de standpunten die je gisteren nog te vuur en te zwaard verdedigde, vandaag afserveert als baarlijke nonsens, en omgekeerd. Verantwoording afleggen telt nog slechts in het hier-en-nu. Denk je zoals van jou verwacht mag worden, conform de gangbare trend? Of baseer je je gedachten op kennis, argumenten en historisch besef? In dat laatste geval pas je niet meer bij deze tijd, en krijg je geen 'Likes'. 

 

Voor kinderen is dat hanteerbaar omdat ze zelf ook zo grillig zijn, en loyaal in de zin dat ze zich aanpassen, zoals goed te zien is bij kinderen die van deur naar deur, van bed naar bed verkassen met vele ouders en andere adressen, overal met eigen, onnavolgbare normen en waarden, die onder invloed van de 'waan-van-de-dag' bij de overheid ook voortdurend op onvoorspelbare wijze veranderen. En nu met 'Covid' is het helemaal een schiettent. Maar dat is eigenlijk niet wat je een kind wil bieden. En als 'experts' zien dat jong volwassenen nog altijd geen idee hebben wat er van hen verwacht wordt, wie kan het hen dan kwalijk nemen? De kameleon past fysiek zijn schutkleuren aan, maar is mentaal stabieler dan een moderne mens.

 

De morele kameleon heeft er geen behoefte aan keuzes toe te lichten. Die keuzes zijn de weerslag van het weerbericht van vandaag, en hun adaptatie. Vandaag sneeuw, morgen tropisch warm. Sorry, waarom zou ik dat toe moeten kunnen lichten? Kijk naar buiten…….

 

Het hangt van de vraag af

Was dat het antwoord op je vraag? Dat is een goede afsluiting van een antwoord in een educatieve omgeving, waarbij de leerling geholpen moet worden om zich de stof eigen te maken. Het is niet noodzakelijk een blijk van onzekerheid aan de kant van de docent. Sommige dingen kun je op vele manieren uitleggen. En een vraag is soms voor de vragensteller wel helder, maar niet voor degene die de vraag krijgt voorgelegd. 

 

Bij 'gesloten' lesmateriaal, zoals een boek, rest de lezer nog de encyclopedie, of het internet als er vragen zijn. De auteur zelf aanschrijven is voor velen een te grote stap. Of de auteur leeft al niet meer. En in veel gevallen stellen auteurs zich terughoudend op als het fictie betreft, waar de lezer graag zou weten wat de auteur nou bedoelt? Het mysterie verkoopt. 

 

In de tijd waarin ik hier enquêtes had staan waarin ik om een oordeel vroeg over een bepaalde misdraging, kreeg ik een enkele keer post van iemand die aangaf hoe dat oordeel was uitgevallen, met als afsluiting of dat het antwoord was wat ik zocht? Onveranderlijk mensen die zelf niet 'Ouderwets' waren opgevoed, en instinctief wel opteerden voor een 'Ouderwetse' straf, maar vervolgens met zichzelf in de knoop raakten. Mocht dat wel? Hoe konden ze daar nou voor kiezen als ze niet wisten wat het was, behalve uit verhalen? 

 

Voor mij een schok, in die zin dat ik mij niet had gerealiseerd dat iemand het kon begrijpen als een uitnodiging om mij een plezier te doen. Maar als ik dan doorvroeg, bleek dat ook niet het geval. Het was wel een oprecht antwoord, dat spontaan kwam, maar wellicht vanuit een onjuiste invalshoek? Wat mij dan weer noopte te schrijven dat er geen 'correct' antwoord was, en geen 'juiste' invalshoek, anders dan de hoop dat het van een onwenselijke situatie iets zou maken dat beter was. Dat de dader tot inkeer zou komen, de schuld die open stond was vereffend, de slachtoffers waren gecompenseerd, en eventuele 'derden' zouden worden afgeschrikt om zich op die wijze te misdragen. Dat alles zonder dat het uitmondde in mishandeling, of een omkering van de schuld, als een overdreven straf de slachtoffers in gewetensnood zou brengen. 

 

Anderzijds, waar de voorvallen autobiografisch waren, was er wel een mogelijkheid om de keuzes tegen het licht te houden, en op gevoel te zeggen of die acceptabel zouden zijn geweest. Maar dat mocht nooit of te nimmer worden uitgelegd als een universele goedkeuring. Noch als het laatste woord, want bepaalde niet benoemde details konden een wereld van verschil maken. Of we een 'klik' hadden, of niet, was in hoge mate een toevalstreffer, en zonder betekenis voor wie op zoek was naar universeel toepasbare oplossingen. En ik onderstreep dat dit voor iedere straf, of beloning geldt. Niet slechts voor de 'Ouderwetse' variant. Waarbij ik in die enquêtes overigens ook 'Moderne' varianten aanbood. 'Inlevingsvermogen' was dus, binnen grenzen, wel mogelijk, waar ik al het nodige over mijzelf had verteld. Maar dan nog kon ik niet zeggen of het gegeven antwoord 'goed' was, of niet. 

 

Bepaalde keuzes zijn 'goed' op het moment. Verander bepaalde variabelen, of schuif het op in de tijd, of plaats, en de identieke keuze kan een catastrofe zijn. Vele decennia na een incident dat ik hier uitvoerig, en van alle kanten heb besproken, opperde mijn moeder dat het wellicht niet de juiste keuze was geweest, gelet op 'Moderne' inzichten. Mijn repliek was dat ik vond dat ze juist had gehandeld, en het perfect had opgelost. Maar dat het niet had gepast in de tijd waarin we ons inmiddels bevonden. Maar dat als we ons erover zouden buigen wat dan wel had gepast, het geen gegeven was dat de uitkomst ook hetzelfde zou zijn geweest. Elke oplossing, op elk moment, moet vele 'Heren' dienen. 

 

Wat ik daarmee wil zeggen, is dat de transformatie van een opinie met de tijd volstrekt logisch is. Maar dat de beoordeling van een eerdere ingreep slechts kan plaatsvinden op basis van de taxatie van destijds, en het eindresultaat. Als het toen niet tot een trauma leidde, en het resultaat was bevredigend, op de korte, en de langere termijn, dan moet je er helemaal geen afscheid van willen nemen. Doe je dat wel, dan verloochen je jezelf, en lieg je tegen anderen om in het 'hier-en-nu' in een goed blaadje te komen. En dat is hypocriet. Of uit angst om te worden aangesproken op die eerdere keuze. In dat laatste geval niet onbegrijpelijk, in een tijd waarin mensen sterk de neiging hebben de geschiedenis met terugwerkende kracht te herschrijven, en rekeningen te presenteren vanuit het normbesef van dit moment. Maar dan wíl je ook niks leren. 

 

Door dat prisma bekeken begrijpt u wellicht waarom ik elk verhaal neem zoals het komt. En dat ik wel degelijk mee kan leven met iemand die claimt ernstig beschadigd te zijn door 'Ouderwetse' straffen, maar zonder in een reflex het hele concept bij het grof vuil te zetten, waar ik ook weet dat anderen menen er baat bij te hebben gehad. Tegelijk kan ik wel vragen beantwoorden over hoe het voor mij was, maar schiet u er verder niks mee op als u wilt weten hoe het voor u geweest zou zijn als u in mijn schoenen had gestaan. Toch zijn dergelijke uitwisselingen de basis voor wie wil doordringen tot de mens zelf, en de herkomst van bepaalde gevoelens, emoties, sentimenten en gedachten. En waarom ze zich ontwikkelen zoals ze zich ontwikkelen naarmate je ouder wordt. En hoe aanleg en omgeving in elkaar grijpen.

 

Ben ik al toe aan het geven van een antwoord? Dat hangt van uw vraag af. En wie hem stelt.

Leren 'Shape-Shiften'

Hoeveel verantwoordelijkheid kunt u aan? Waar de generatie die zich verzette tegen 'autoritaire structuren', de 'boomers' tegen het eind van hun tienerjaren, en als jong volwassene eind jaren zestig, meer vrijheid eisten, was de boodschap dat degenen die in opstand kwamen meenden heel goed in staat te zijn zelf verantwoordelijkheid te kunnen dragen voor hun eigen beslissingen. Ze hadden niemand nodig die hen dwingend oplegde wat ze aten. dronken, rookten, in hun arm spoten, waar ze naar keken, met wie ze gemeenschap hadden, en of ze werkten, of genoten van het leven, en hoe ze hun huis inrichtten, of voor hun kinderen zorgden. 

 

Het contrast met deze tijd kan bijna niet groter zijn. Er is geen aspect aan mijn of uw leven dat niet onder het vergrootglas ligt van iemand die zich 'expert' waant. En niet alleen kinderen moeten in bescherming genomen worden tegen de verleidingen die niet goed voor hen zijn, maar volwassenen net zo goed. Sterker nog, kinderen moet je eigenlijk ongemoeid laten, met hooguit wat adviezen, maar zodra ze volwassen zijn, moet je hen de duimschroeven aandraaien. Niet expliciet verbieden, want dan moet je ook bereid zijn te straffen, en dat past niet bij het imago van de 'expert'. Althans, wel straffen, maar met ingrepen waarvan je kunt zeggen dat het geen straf is. Een boete, die je verkoopt als 'belasting', of een 'accijns', of een 'heffing', maar het is gewoon straf, uiteraard. Zij het dat het voor de instantie die straft ook een 'levensader' is, een bron van inkomsten. Een 'verdienmodel'. 

 

Als de opbrengst van de boetes afneemt, omdat het gedrag van de mensen verandert, omdat ze het simpelweg niet meer kunnen betalen, en niet omdat ze overtuigd zijn geraakt van je argumenten, moet je als instantie 'doorpakken'. Nieuwe dingen bedenken die je kunt 'ontmoedigen' met belasting, accijnzen, heffingen. Niet noodzakelijk omdat ze slecht zijn, maar omdat je het geld nodig hebt. Je moet het alleen zien te 'verantwoorden', maar daar heb je de 'wetenschap' voor, die betaald wordt uit de inkomsten van dat boetesysteem. 

 

Er zijn al ruim voldoende voorbeelden van gedrag dat werd uitgegumd door de portemonnee van burgers te plunderen, waarna datzelfde gedrag, al dan niet onder een andere naam, met subsidie weer werd aangemoedigd. Dat lukt alleen bij kinderen. Een volwassene is daar snel klaar mee. Okay, ik begrijp het, discrimineren is 'Fout'. Wat zeg je? Maar als het 'Positief' is, is het goed? Sodemieter op! Ga je demente oma voor het lapje houden!

 

Als zodanig zijn we al heel lang bekend met stoffen en verleidelijke aanbiedingen die onze defensieve capaciteit aantasten. Om die reden bedachten 'Ouderwetse' autoriteiten het verbod op bepaalde stoffen die mensen ontoerekeningsvatbaar maken. Menigeen van mijn generatie kreeg thuis een pak slaag (of andere straf) omdat er drank of drugs, of tabak was geconsumeerd voordat je daar aan toe was. En bepaalde drugs waren zó slecht voor je, dat die voor alle leeftijdscategorieën permanent verboden waren. Niet dat je na het bereiken van een bepaalde leeftijd gegarandeerd onkwetsbaar was voor de invloed van die stoffen. Maar dat was dan verder je eigen verantwoordelijkheid. 

 

Seks, porno, gokken, snelheid, 'thrill-rides' en Fugu eten in Japan, zijn voorbeelden van activiteiten waar je zonder verantwoordelijkheidsgevoel beter niet aan blootgesteld kunt worden. Je eigen limieten kennen heeft te maken met de vraag of je nog de controle over jezelf hebt, en anderen geen schade berokkent door je gedrag. Maar voor de één is blootstelling aan een 'eenarmige-bandiet' al voldoende om de stoppen te doen doorslaan, en de ander gooit er alleen af en toe een los muntje in terwijl de frieten worden gebakken, uit verveling. Er zijn geen universele wetten te maken die ons beschermen tegen al het 'Kwaad' dat in de wereld voorhanden is. 

 

In mijn beleving is het wel logisch dat je kinderen leert weg te blijven van bepaalde verleidingen, en dat je hen straft als ze daar op zeker moment niet in slagen, terwijl ze toch oud genoeg zijn om te begrijpen wat er slecht is aan dat wat verboden is. Maar ook hier geldt dat niet elk kind even gevoelig is voor een bepaalde verleiding, en dat degenen die kunnen weten waar hun kind wellicht kwetsbaar zijn, de eigen ouders zijn. En zeker niet een of andere 'expert' die dat kind helemaal niet kent. En dat komt omdat veel van die 'Zwaktes' erfelijk overdraagbaar zijn. Met een beetje geluk kennen de ouders zichzelf inmiddels goed genoeg, en weten ze dus waar ze hun kind voor moeten behoeden. Best mogelijk dat de 'expert' zegt dat 'soft-drugs' geen kwaad kunnen, maar dat geldt niet voor 'Pietje' of 'Marietje'. 

 

Nogmaals, veel mensen die goudgeld verdienen aan het ontkennen van die realiteit, via belastingen, heffingen, opslagen, accijnzen en de verkoop van 'rechten', wéten doorgaans wel dat het zo zit, maar ze willen de kip die de gouden eieren legt niet kwijt. Waar ze u verbieden om uw kind te straffen als dat kind toegeeft aan die verleidingen waarvan u al wel weet dat dat niet goed af gaat lopen, betekent dat nog niet dat ze voor hun eigen kinderen ook zo'n relaxed regime hanteren. Er zijn altijd wegen voor de mensen met veel geld en invloed om regelgeving te omzeilen. School in Zwitserland, of Engeland, met hoge muren om pottenkijkers uit de buurt te houden. 'Huis op de Hei'. 'Therapie' die in niks verschilt van terreur. 

 

En als het toch spectaculair fout gaat, en je kind raakt aan de drank, aan de 'crack', en hij kan geen baan vasthouden, en komt consequent geld tekort vanwege alle dure hobbies en rechtszaken van ontevreden partners, dan maakt het wel verschil of je ouders 'Rotterdam-driehoog-achter' wonen, of in het 'Witte Huis'. In het eerste geval heb je een toekomst als bewoner van de 'bajes', of een houten woning zes voet onder de grond. In het tweede geval wordt je 'bestseller-auteur' en beland je in een 'baan' bij een gasconsortium in een land waar je vader net een nieuwe regering heeft geïnstalleerd. 

 

Verantwoordelijkheid is dus een lastig concept in de 'Moderne' wereld, waar het niet zozeer verwijst naar je gedrag, afgezet tegen heldere concepten van 'Goed' en 'Fout', en de bereidheid om rekenschap af te leggen. Of je als een geslagen hond in een kale cel belandt, of dat de journalisten bedelen om je te mogen interviewen, en de uitgevers tegen elkaar opbieden met contracten voor een boek met jouw naam erop, ook al heb je het niet zelf geschreven, hangt niet af van je gedrag. Je moet een neus ontwikkelen voor wat in de mode is. Je moet een geweten van rubber hebben, en weten hoe je moet 'shape-shiften' van 'Jekyll' naar 'Hyde', en weer terug. Van dader naar slachtoffer. En weer terug. 

 

Wat je ook doet, nóóit tegen een 'expert' zeggen dat hij zijn demente oma moet belazeren, want de 'expert' moet je te vriend houden. Maakt niet uit dat zij wat anders zegt dan de vorige 'expert'. Het is in jouw belang om hen naar de mond te praten, al praten ze 'poep'. Neem je verantwoordelijkheid! Denk aan 'Number One'!

 

Definieer 'Goed' even voor mij

Zelf groeide ik op in de jaren van de 'wederopbouw'. De typische 'Baby-Boomer'. In mijn jonge jaren was het een doodzonde om 'verveeld' uit het raam te zitten staren, of te mopperen over het weer. 'Ledigheid' werd beschouwd als een gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef. Anderen werkten zich uit de naad om het land weer op te bouwen, na een verwoestende oorlog, en wie was jij om geen bijdrage te leveren? Op scholen was het onderwijs nog strak gericht op prestaties, en wie niet presteerde 'mocht' gaan werken.

 

Het waren de laatste jaren waarin het touwtje nog uit de brievenbus hing, en de politie een gerespecteerde autoriteit was, die samen met de ouders en leerkrachten zorgde voor orde en regelmaat. De 'Gezonde Geest in het Gezonde Lichaam'. De stemming sloeg om aan het eind van de jaren zestig. Het verzet richtte zich tegen de 'Oorlog in Vietnam', maar ook tegen 'autoritaire' leidinggevenden die geen rekening hielden met de 'menselijke maat'. Hoezo was betaald werk het hoogst haalbare? Op enig moment had je toch ook genoeg? 

 

Er kwamen mensen die er hun beroep van maakten om verveeld uit het raam te staren, met een uitkering. Anderen zagen hun kans schoon, en ze gingen in de drugshandel, die de gebruikers inert en verslaafd maakte, slechts geïnteresseerd in het koortsachtig ontplooien van activiteit als het geld voor de drugs op was. Maar regulier werk leverde niet voldoende op, en waar er nog touwtjes uit brievenbussen hingen, of mensen hun auto niet afsloten, maakten ze daar gretig gebruik van om in korte tijd veel geld te 'verdienen'.

 

Het schoot de traditioneel opgevoede medemens in het verkeerde keelgat. Maar overheden bedachten 'conflictmijdende' oplossingen. Ze introduceerden 'studies', betaald door de werkende mens via de belastingafdracht. De 'studies' genereerden 'modellen', en 'multidisciplinair overleg', alles nog steeds betaald door de werkenden, via de belastingafdracht op arbeid, of inkomsten uit een onderneming. De 'modellen' en het 'overleg' resulteerden in 'projecten', ook betaald door de werkenden en de bedrijven. Bepaalde bedrijven profiteerden aan de andere kant ook weer van die activiteiten. En langzaam maar zeker vonden we wegen om arbeiders in andere landen, met lage loonkosten, te laten werken, terwijl wij profiteerden. 

 

Activiteiten die in het verleden gezien werden als 'ontspanning' na het werk, muziek maken, toneel spelen, sporten, alles in het kader van die 'Gezonde Geest in dat Gezonde Lichaam', werd 'geprofessionaliseerd', evenals het opvoeden van kinderen, en het nadenken over de beste manier om je leven in te richten, en je huis te decoreren. Helaas brachten die innovaties niet de Hemel op Aarde, en een eind aan gedrag dat ronduit asociaal was, of crimineel. Maar door te 'gedogen', en te 'verzekeren', en 'regelingen' die met belastinggeld werden betaald, werd die bittere pil 'zoet' gemaakt. 

 

Nominaal (rekenkundig) steeg onze welvaart, waarbij de belastingdruk verschoof van het vragen van een bijdrage van de productieven, de mensen met écht werk, of een bedrijf dat écht iets produceerde wat we nodig hadden om te overleven, naar het heffen van belasting op ingevoerde, en doorgevoerde producten, en het uitverkopen van ons aardgas. Het was één groot feest! En als we geld tekort kwamen, drukten we het bij. Ook particulier leenden we van onszelf, door alvast geld op te nemen dat we ergens in de toekomst nog hoopten te kunnen 'scoren'. Of wat onze kinderen zouden gaan verdienen. Het was een orgie! 

 

Onenigheid in de samenleving werd niet langer beslecht door een beroep te doen op ons gevoel van 'Goed' en 'Fout', maar door te strooien met geld. 'Prikken en Slikken', 'Gangstarap', en de 'soaps' van het 'Kat en Muisspel' tussen 'Justitie' en 'Topcriminelen' werd 'entertainment'. Wie moordend en plunderend door het leven ging, kon altijd nog claimen 'eigenlijk' slachtoffer te zijn als iemand bezwaar maakte. De meest waanzinnige uitvluchten werden bedacht voor gedrag dat tot op het bot 'Fout' was. Hele dorpen met diep religieuze tradities, en strenge opvattingen, werden met huid en haar verzwolgen, waar het vissen op cocaïne belangrijker werd dan de visvangst. Wezensvreemde hybride levensvormen zagen het licht van formeel strak gereformeerde leefgemeenschappen, die in hun 'andere hoedanigheid' alles waren, en alles deden van hun geloof verbood. Jekyll en Hyde.

 

Niet alleen religieuze gemeenschappen werden geïnfecteerd. Terwijl het nieuws vandaag was dat er meer miljardairs zijn dan ooit, midden in een pandemie die een verwoestende uitwerking heeft op werk en bedrijfsvoering, zag ik Jet Bussemaker, ooit minister voor de partij die claimt op te komen voor de werkenden, maar nu 'betaald onafhankelijk' adviseur op het gebied van 'gezonde voeding', pleiten voor een belasting op 'ongezond eten'. Mevrouw Bussemaker is zelf Hoogleraar, en geschoold als 'politicologe', en dit doet ze er als schnabbel bij, begrijp ik. Wat haar expertise precies is, behalve het ontwikkelen van argumenten om méér belasting te kunnen innen van mensen die onderaan de samenleving bungelen, want dat zijn degenen die ongezond eten, zou ik u niet kunnen vertellen. Jekyll en Hyde. 

 

Elders kwam ik het bericht tegen dat de 'Groene' burgemeester van een Franse stad de faciliteiten had beëindigd van een stichting die zich ten doel stelt jongeren enthousiast te maken voor de luchtvaart. Zoals u wellicht weet is Airbus één van de belangrijkste 'traditionele' werkgevers in dat land. Maar volgens de burgervader moesten de kinderen leren dat vliegen geen toekomst meer had. Ze moesten leren gelukkig te zijn met 'op een houtje bijten' en belasting betalen voor 'studies' naar de negatieve gevolgen van het eten van teveel suiker. 

 

U moet het mij maar niet kwalijk nemen, maar als beleidsmakers je dwingen om verveeld uit het raam te kijken in een 'Lockdown'-wereld, ze een streep zetten door je dromen van het verkennen van de wereld, en een échte baan bij een bedrijf dat nog 'Ouderwets' iets produceert wat mensen nodig hebben om te leven en te overleven, dan begrijp ik het wel als ze hun toevlucht nemen tot suiker en 'vette happen', terwijl ze voor de buis wegkwijnen bij het kijken naar 'Spuiten en Slikken', of de 'avonturen' van de familie Meiland. Ze zijn 'afgestompt en doodgebloed', en kennen geen ambitie meer anders dan het scoren van zoveel mogelijk 'Likes' op hun 'gehackte' pagina van 'FaceBook', waarvan de eigenaar multimiljardair is. 

 

Maar u zegt dat we goed bezig zijn? Definieer 'Goed' dan even voor mij, want ik zie het niet.

Jekyll en Hyde

Onder mensen met een verlangen naar het herstel van bepaalde tradities verwijst de term 'normaal' naar die tradities van weleer. Hier op mijn blog hanteer ik een ander uitgangspunt. Waar ik stilstond bij bepaalde straffen die in het verleden 'normaal' waren, betekent het niet meer, en niet minder, dan dat de normen en waarden in die tijd het niet als 'gek' beoordeelden wanneer ouders, of leerkrachten, zich ervan bedienden. Die handelwijze viel niet buiten het gangbare kader. Het betekent echt nadrukkelijk niet dat het voorgeschreven was! 

 

Vragen hoe men over een bepaald incident in die tijd zou oordelen, binnen de destijds geldende normen en waarden, vertelt ons niet of die man of vrouw die reageert 'gek' is, of niet. Vandaar dat ik het ook niet bezwaarlijk vond om die vraag voor te leggen in enquêtes, ook al was het evident zo dat er ook mensen zouden reageren die er geen ervaring mee hadden, omdat de normen en waarden zijn opgeschoven, en je nu 'gek' bent als je op die wijze straft. Om zo'n situatie te beoordelen vergt het echter dat je je kunt verplaatsen in die tijd, én dat je over voldoende zelfkennis beschikt. 

 

We leven echter in een tijd waarin we oude films tegen het licht houden, om te bepalen welke scenes geschrapt moeten worden, omdat ze niet langer 'correct' zijn. Terwijl anderen niet zozeer 'gek' zijn als ze reageren op dergelijke vragen, maar 'gekkigheid' laten prevaleren als ze uit hun 'speelse' of activistische vaatje tappen. Niet zelden, vrees ik, omdat ze doodsbenauwd zijn voor hun 'echte ik'. Maar ik erken dat dat een inschatting is, die bovendien niet verwijst naar een universele tordering van de opinie waarnaar gevraagd wordt. 

 

Als je mensen die 'de oorlog' niet hebben meegemaakt, mijzelf inbegrepen, vraagt hoe ze hadden gehandeld als dat wél het geval was geweest, komen er aanzienlijk meer verzetshelden en onderduikadressen uit de bus dan er actueel waren. Toch heeft die vraag zin, volgens mij, omdat het ons confronteert met onszelf, waardoor we iets leren, als we eerlijk zijn, en beter beslagen ten ijs komen als zo'n keuze zich opnieuw aandient. Dat diezelfde mensen het in de praktijk hadden laten afweten, is van ondergeschikt belang. De wereld van de 'gekkigheid' bestaat al sinds mensenheugenis naast de realiteit, en heeft niets met die realiteit te maken. Iemand kan 'hermetisch' strak in zijn of haar vel zitten, en werkelijk een voorbeeldig mens zijn volgens de geldende normen en waarden, maar in de 'vrije uurtjes' experimenteren met 'gekkigheid'. 

 

Dan heb ik het dus niet over een 'Jekyll and Hyde'-ontsporing, waarbij iemand schakelt tussen separaat gecultiveerde persoonlijkheden die elkaar niet verdragen. Een situatie die zich eerder steeds vaker voordoet, zo heb ik het idee. Tot in de hoogste geledingen van de samenleving lijken mensen onzeker over zichzelf. Mensen die in privévliegtuigen van klimaaatconferentie naar klimaatconferentie vliegen zijn gek. En dan bedoel ik niet dat ze zich inlaten met 'gekkigheid' in hun privéleven, maar 'als een deur'. En onlangs kwam ik een bericht tegen dat een president die innig bevriend was met een exploitant van een pedoseksueel lusthof, en 'rotzooide' met een stagiaire in de tijd dat hij president was, op tournée gaat met de zittende vrouwelijke vice-president om de 'positie van de vrouw' in een modern jasje te steken. De lijst met verbijsterende combinaties binnen één persoon is echt verbazingwekkend lang. Meer in het bijzonder onder mensen die ware 'blikvangers' en 'rolmodellen' zijn, of zouden moeten zijn, gezien hun maatschappelijke functie.

 

'Jekyll' en 'Hyde' vragen om een oordeel te vellen over een misdraging in een tijd waarin de ouders nog de volledige zeggenschap over hun kinderen hadden, heeft niet alleen weinig zin, maar kan zelfs gevaarlijk zijn, omdat je niet weet of je het tegen 'Jekyll' hebt, of tegen 'Hyde'. En zo'n schizoïde persoonlijkheid heeft ook geen 'zelf' waar hij op terug kan vallen. 

 

De verzetsheld zal zijn ware aard ook verbergen, evenals mensen met een 'geaardheid' die niet in de smaak valt. Maar dergelijke mensen weten wel haarscherp wie zij zijn. Niet zelden veel beter dan iemand die geen maatschappelijke druk voelt om zich anders voor te doen dan men is. Waar het begint te schuiven, is waar een acteur of actrice zich 'inleeft' in een rol die niet op zijn of haar lijf geschreven is. Musici meten zich soms ook zo'n 'publieke identiteit' aan die op gespannen voet staat met wie ze 'eigenlijk' zijn. Evenals politici. Met als gevolg een 'Jekyll' en 'Hyde' scheuring waardoor die mensen echt gevaarlijk gek worden als ze de controle verliezen. 

 

Velen die eind jaren zestig de 'bevrijding' van het individu in de armen vlogen, speelden een rol. Ze gaven zich over aan 'gekkigheid', maar ze wisten (nog) wel wie ze écht waren. Ze konden hun idealen ook wel concreet benoemen, en ze waren niet in verwarring over hun rol binnen de 'beweging' waar ze deel van uitmaakten. De 'bevrijdende' drugs, legaal en illegaal, en toegang tot 'stoornissen' die priviléges met zich meebrachten (zie mijn vorige bijdrage), werden velen echter fataal. Niet alleen letterlijk, maar ook op het niveau van de persoonlijkheid, en de mate waarin ze verantwoordelijkheid aankonden, en rekenschap af wilden leggen. De normen en waarden veranderden niet zozeer, maar werden op- en uitgerekt, waardoor 'gekkigheid' die voorheen 'binnenshuis' werd gehouden, en werd bewaard voor het 'speelkwartier', in het volle licht van de zon en de schijnwerpers tot wasdom kwam. 

 

Waar ik ermee te maken kreeg op dit blog, via de mail, en door reacties op de enquêtes die ik hier had staan, met reeksen antwoorden die niet op elkaar aansloten, niet consistent waren, wat u niet zag, maar ik wel, kwam dat 'Jekyll' en 'Hyde'-verhaal stevig binnen. Ik heb geen moeite met existentiële verwarring. Die 'zelf' die we bevragen voor de keuzes van alledag is geen harmonieus geheel. Maar de met elkaar strijdende gevoelens, sentimenten, emoties, gedachten en herinneringen passen wel binnen één 'verhaal' dat we 'logisch' hebben geconstrueerd, als het goed is. En de 'gekkigheid' kunnen we daar ook in kwijt. Maar bij 'Jekyll' en 'Hyde' hebben we te maken met twee, of zelfs meer afzonderlijke verhalen die op geen enkele manier logisch met elkaar verbonden zijn, anders dan dat ze gebruik maken van dezelfde 'schil', of 'container'. 

 

Door alle aandacht die ik zelf heb besteed aan het gebrek aan logica waar gevoelens, emoties, sentimenten en gedachten binnen één en dezelfde persoon elkaar soms naar het leven staan, hoop ik niet dat ik de 'Jekyll' óf 'Hyde' in u gevoed te hebben, maar juist argumenten heb aangedragen voor een verzoening van die verschillende 'vaatjes' waaruit u kunt tappen. Verzoening met uw 'zelf'. Verzoening met het gegeven dat u in de ene 'rol' andere gevoelens, emoties, sentimenten en gedachten mobiliseert, dan in de andere 'rol'. Terwijl u toch één en dezelfde persoon bent. Dat u niet 'gek' bent als uw keuze niet 'correct' is wanneer er gevraagd wordt naar uw mening. Maar dat uw gedrag wel binnen de algemeen geaccepteerde normen en waarden dient te blijven om de omgang met anderen mogelijk te maken.

View older posts »

Zoeken