BLOG

Kuisheid en cultuur

Halverwege de jaren dertig publiceerde de Britse antropoloog J. D. Unwin, die doceerde aan Oxford en Cambridge, een boek over een studie naar het verband tussen 'kuisheid' en beschaving. Hij vond, tot zijn eigen niet geringe verbazing, een direct verband tussen de repressie van seksuele impulsen, en de welvaart (culturele prestatie) van een volk. Na een beknopte voorpublicatie volgde een lijvig boek met de titel 'Sex and Culture', waarin hij niet slechts zijn bevindingen met de lezer deelt, maar waarin hij ook uitgebreid verantwoording aflegt over de wetenschappelijke methode.

 

Aldous Huxley prees het boek aan als baanbrekend onderzoek. Unwin beschreef zijn conclusie kort maar krachtig als volgt: 'Any human society is free to choose either to display great energy, or to enjoy sexual freedom; the evidence is that it cannot do both for more than one generation'. Sterker nog, zijn studie toonde aan dat de keuze voor maximale vrijheid enige hoogstaande beschaving binnen drie generaties zou doen afdalen tot het meest primitieve niveau. Voorafgaand aan zijn studie had hij die uitkomst niet verwacht. 

 

Unwin was een man van de (exacte) wetenschap, en niet gelovig. De inspiratie voor zijn studie ontleende hij aan bevindingen van analytische psychologen in die tijd, zoals Freud, die zoveel belang toekenden aan de geslachtsdrift, en wat de uitwerking was van opgelegde beperkingen op het individuele niveau. Via DEZE link vindt u een goede beschrijving van het boek in 'vestzak-formaat'. De auteur van dat artikel waar ik u naar verwijs is wel religieus geïnspireerd, en het is niet verwonderlijk dat vanuit die hoek de belangstelling groter is dan vanuit het deel van de samenleving dat zich afficheert als 'seculier en progressief'. 

 

Als Unwin gelijk heeft, hebben de 'progressieven' ongelijk, in die zin dat hun streven leidt tot regressie en de vernietiging van onze beschaving. Althans, bezien door de bril van iemand die meent dat grote welvaart voor het hele volk kenmerkend is voor vooruitgang. 

 

Waar ik zelf kanttekeningen plaats bij het verhaal, is dat we niet blind moeten zijn voor de keerzijde van (opgelegde) kuisheid, en dat het mij voorkomt dat méér op dit punt niet vanzelfsprekend beter is. Maar dat lijkt mij een open deur. Daarnaast is de focus op 'kuisheid', waar het verwijst naar een repressie van de libido, mij te beperkt. Het komt mij voor dat de conclusie eigenlijk zou moeten luiden dat gerichte beperking van de individuele vrijheid in een vroeg stadium, het welzijn en de geluksbeleving over een heel leven ten goede komt. Ook daar echter met de kanttekening dat méér niet vanzelfsprekend beter is, en dat er vrij aanzienlijke individuele verschillen zijn als we het gaan hebben over wat iemand kan leren zien als nuttig en nodig voor zichzelf. 

 

De studie begeeft zich niet op dat individuele niveau. Unwin verantwoordt zich daar ook voor in zijn boek, met een verwijzing naar wetenschappers die zich verdiepen in natuurkundige en scheikundige processen, en hun methodes. Hij zet zich af tegen 'charlatans' die lak hebben aan de feiten, en gratuit uiteenlopende stellingen promoten, hopend op een 'gunstige pers' om veranderingen door te voeren. Zijn tijdgenote, en collega antropologe Margaret Mead, was zo'n fantast, die in een bestseller, 'Coming of Age in Samoa', een plaatje schetste van een idyllische samenleving, waarmee zij hele groepen mensen op het verkeerde been zette. De impliciete bewering van Mead was dat een Hemel op Aarde bereikbaar was door het goede voorbeeld te geven. Maar toen collega's van haar nader onderzoek deden op Samoa bleek de praktijk héél anders dan zij het had voorgesteld. 'Psychology Today' deed daar en boekje over open, en kreeg direct een storm van kritiek over zich heen, naast waardering voor de moed om een onaantastbaar gewaande, inspirerende schrijfster die was uitgegroeid tot een icoon, de maat te nemen. 

 

Mijn eigen onbeholpen 'frutsels' op dit blog kunnen niet bogen op status in wetenschappelijk opzicht. Iets waarvoor ik ook keer op keer heb gewaarschuwd. Alsmede het feit dat ik geen zendeling ben met de ultieme waarheid op zak. Het artikel waar ik u hierboven naar verwijs als introductie, is in feite stelliger dan Unwin zelf, die zijn studie nadrukkelijk zag als een vertrekpunt voor verdere discussie, en niet als een spoorboekje. Mijn eigen focus, hier op dit blog, is op het individu. Ik stel de vraag aan ieder van u persoonlijk, en aan mijzelf, hoe inperking van de individuele vrijheid, en straf, op jeugdige leeftijd, heeft bijgedragen aan welzijn en geluk. Daarmee benader ik de vraag die Unwin zichzelf stelde van de andere kant. In het volle besef dat al die individuele verhalen aan het eind van de dag onbruikbaar zijn voor de constructie van wijdse vergezichten, en een belofte van een idyllische samenleving. Sterker nog, waar ik zoveel belang hecht aan gerichte beperking van de individuele vrijheid, en straf, kan geen sprake zijn van een gemaximaliseerde geluksbeleving die 24/7, en voor de volle honderd procent, niets dan blije gezichten en bevrediging levert. 

 

Uiteraard is het ongemakkelijk om te schrijven over een pak slaag, of enige andere straf, als 'wenselijk'. En om te graven in de hoogst persoonlijke criteria via ongemakkelijk zelfonderzoek, waardoor je de conclusie bereikt dat een straf die inmiddels algemeen wordt afgewezen, en zelfs bij wet verboden is, wel degelijk de betere straf was, of geweest zou zijn. En hoe dit ons 'stamtafeloordeel' beïnvloedt. Ook deze bijdrage besluit ik met: 'Als u het beter weet, laat maar zien dan!'

Als het kalf verdronken is.........

Een ochtendprogramma over de actualiteit bracht het nieuws dat 75 procent van de Nederlandse bevolking strengere straffen wil voor geweld rond de jaarwisseling. De reden dat ik hier afhaak wordt hierdoor geïllustreerd. Mijn grootste vrees is dat u denkt dat ik behoor tot die 75 procent, terwijl ik echt mordicus tegen ben. De schaarse post die ik nog krijg, en dat is echt bar weinig, onderstreept dat men mij ziet als een 'ijzervreter' die helemaal blij wordt van straffen. Maar niets is minder waar.

 

Twintig jaar geleden kreeg de lobby die de 'opvoedkundige tik' wilde verbieden vleugels. Peilingen gaven aan dat rond de 75 procent van de bevolking er geen heil in zag, maar toen dat wetsvoorstel er lag stemde de voltallige 'Kamer', zonder één tegenstem, in. Dat het niet leidde tot een volksopstand was niet lastig te verklaren. Die 75 procent die geen behoefte had aan die wet was onderling tot op het bot verdeeld over wat dan nog 'passend' was als het aankwam op fysieke tucht. 

 

Als het zo uitkomt gebruiken beleidsmakers de uitkomsten van peilingen om hun tegendraadse plannen te legitimeren, alsof het volk met één stem spreekt. In een eerdere versie van dit blog had ik hier ook peilingen (enquêtes) staan, en putte ik mij uit in toelichtingen die u ervan moesten doordringen dat ik dondersgoed begreep dat het een 'stamtafeloordeel' was, zoals ik het noemde. Interessant als vingerwijzing, en aanknopingspunt voor een meer inhoudelijke discussie, maar geen Salomons-oordeel. In de praktijk kon de soep wel eens niet zo heet worden gegeten als hij werd opgediend, of juist veel heter. Hoe meer details, hoe groter de kans dat uw oordeel dicht bij de realiteit zou liggen. Vandaar dat ik putte uit eigen ervaring, en concrete incidenten die ik u beschreef, en het niet vaag hield. De 'onderzoekers' die ons wijs willen maken dat 75 procent van de bevolking snakt naar strengere straffen, is duidelijk uit ander hout gesneden. 

 

Waarom ik, als men mij iets had gevraagd, niet teruggevonden zou worden in die 75 procent waar die 'onderzoekers' hun lobby voor meer overheidsrepressie mee voeden, is omdat ik meen dat voorkomen beter is dan genezen. Daarbij is de term 'geweld' mij te vaag, in een tijd waarin men daar de ene keer al een gefronste wenkbrauw, of gefrustreerde opmerking onder verstaat, en de volgende keer zeventig burgerdoden als gevolg van een bombardement in een land ver van ons bed wegzet als een bedrijfsongeval. Een wissewasje. Of waar men iemand die willekeurige trampassagiers van het leven berooft een advocaat opdringt, omdat hij geen besef heeft van zijn 'eigenbelang' in die zaak. En ga zo maar door.

 

Om problemen in de samenleving te voorkomen, is het zaak duidelijke grenzen te stellen, maar ook duidelijk te zijn over kwesties die je over wilt laten aan de direct betrokken partijen. Je moet niet alles willen regelen voor iedereen. Advies hoort niet thuis in een wet of regel. De totaal verknipte idiotie die schuil gaat achter voorstellen om mensen te verplichten op een bepaalde dag vegetarisch te eten, of vrouwen voorrang te geven als er ergens een 'topbaan' te vergeven is, leidt tot ontsporingen. Het actuele voorbeeld is 'Den Haag' en de 'vreugdevuren'. In haar ultieme wijsheid benoemde de overheid een vrouwelijke burgemeester die in alle voorgaande functies was opgevallen door incompetentie. Onder haar verantwoordelijkheid werd de hand gelicht met regels over de hoogte van stapels kratten voor 'vreugdevuren', met als gevolg dat een deel van de stad bijna afbrandde vorig jaar. Ze werd zelf met 'wachtgeld' naar huis gestuurd, totdat er elders weer een 'topbaan' vrijkomt, en haar opvolger besloot van de weeromstuit die 'vreugdevuren' domweg maar helemaal te verbieden, wat geheel voorspelbaar leidt tot rellen.

 

De indruk die je krijgt, is dat beleidsmakers het er om doen. Overal waar je kijkt bemoeien ze zich met zaken waar ze geen verstand van hebben, slaan ze adviezen van échte deskundigen in de wind, springen ze laks om met hun eigen regels en wetten, om vervolgens beestachtig hard toe te slaan als het compleet uit de klauw giert. Al doende schurken we inmiddels dicht aan tegen een 'politiestaat', terwijl mensen die mij overladen met kritiek omdat ik niet afwijzend sta tegenover 'ouderwetse opvoeding', waarbij de politie in nauwe samenwerking met de ouders en leerkrachten, op een 'organische' wijze ontsporingen in een vroegtijdig stadium ontmoedigde met straf, opgelegd en uitgevoerd door de ouders, in mij juist een representant zien van de 'politiestaat'. 

 

Als je je oor te luister legt bij politieagenten, ouders en (de meeste) leerkrachten, anders dan middels een 'peiling', zul je horen dat ze snakken naar duidelijke regels, die in gelijke mate gelden voor elke burger. En bij niet naleving: Straf. Met daarnaast advies. Dan kunnen we nog een flinke boom opzetten over welke straf, maar ik houd vol dat een langdurige vrijheidsstraf, een hoge boete, of het publiekelijk brandmerken als 'rotte appel' ongelooflijk wrede straffen zijn voor jongeren, die daardoor op grote achterstand worden gezet. Met als consequentie een significant verhoogd risico op blijvende onthechting, en zelfs een groeiende affiniteit met criminaliteit, die de flirt van de 'jeugdige misdraging' en 'lifestyle' ver te boven gaat.

 

De 'peilingen' die hier eerder als enquêtes stonden hadden het voordeel dat ze waren gesitueerd in een tijd die niet meer bestond, als gevolg van veranderde wetgeving. De resultaten konden niet worden 'gelezen' als een advies. Hooguit als het vertrekpunt van een dialoog, en mogelijke heroverweging nadat we de consequenties van wet- en regelgeving nog eens tegen het licht hadden gehouden. Hoe anders is dat met de 'peilingen' die onderzoekers nu bijna dagelijks gebruiken om met 'leading questions' de politiek te manipuleren. Met als resultaat een inhumane mix van gedetailleerde voorschriften over hoe wij ons leven in moeten richten, gekoppeld aan een fascistisch aandoende hang naar bloeddorstige repressie en de mobilisering van het 'gezonde volksgevoel', waarvan mijn generatie leerde dat het leidde tot vernietigingskampen en het denken in 'vijanden van het volk', wat ons in '40-45' niet goed bevallen was, in meerderheid. In elk geval hadden mijn ouders er geen goed woord voor over, en dat is voorzichtig uitgedrukt. 

 

Maar ik ken mijn plaats, en begrijp waarom mijn insteek in deze maatschappij kansloos is. En zelfs verkeerd kan worden begrepen, met alle gruwelijke gevolgen van dien. U gaat uw gang maar, als u mij maar niet aanroept als uw getuige!

Klagen heeft geen zin

Er zijn volop mensen die zich beklagen, omdat niemand naar ze luistert. Tot die groep behoor ik niet, zoals u zich wellicht realiseert. Niet omdat ik zoveel invloed heb. Ik zou niet weten of ik invloed heb, noch of die invloed door mijzelf ook beschouwd zou worden als (overwegend) positief, of negatief. Ik heb domweg niet de roeping anderen de les te lezen.

 

Mijn observatie is wel dat mensen niet meer met elkaar praten, maar ik heb helemaal niet de illusie dat ik daar enige verandering in kan brengen. In zekere zin is het een luxe als je de tijd hebt om te praten. Het gros van de mensen heeft het gevoel dat ze iets belangrijks vergeten te doen als ze over 'filosofische' zaken na moeten denken, en bij zichzelf te rade moeten gaan hoe hun gevoelsleven nou écht in elkaar steekt. Ze zouden onmiddellijk gemist worden op de 'sociale media', waar ze de hele dag plaatjes en weetjes over hun dagelijkse beslommeringen, en 'likes' met elkaar delen. 

 

Wie ben ik om te zeggen dat ze iets over het hoofd zien? Dat je zo niet ver komt? Ze bewijzen dag in, dag uit, mijn ongelijk. De samenleving is zoals hij is. En het voedt en laaft hen. Wereldomspannende systemen verbinden hen. De veranderingen gaan in moordend tempo. Net als je de laatste 'I-Phone' of 'Samsung' hebt gekocht, brengen ze alweer een nieuw model uit. En moet je eens zien wat die allemaal kan! 

 

Er zijn wel ongemakkelijke gevoelens. Maar die zijn beperkt tot 'klimaatkwesties' en prangende vragen over je 'identiteit'. Je mist de boot als je daar je schouders over ophaalt, omdat je niet ziet hoe een man een vrouw kan zijn, of andersom. Een focus op herkenbare biologische kenmerken is iets van 'vroeger'. Een man met 'feminine' trekjes, of een vrouw die zich manifesteert als een 'macho', is geen recent fenomeen. Maar om het hardst huilen dat je in het verkeerde vel geboren bent, of dat anderen jou onrecht aandoen door niet te erkennen dat je zielig bent, waardoor je aanspraak kunt maken op geld en aandacht, is de motor van onze huidige economie. Dus vis je achter het net, en blijf je met lege handen achter als je niet meedoet. 

 

Dito met 'klimaatkwesties'. Het gaat er niet om dat je bijdraagt aan een oplossing. Hele volksstammen reizen in privévliegtuigen, of op privé-jachten de wereld rond, van conferentie naar conferentie, en doen niks nuttigs. Maar fondswervers weten het zo in te kleden dat het goudgeld oplevert. Hoe harder je schreeuwt dat iedereen zich moet schamen, hoe dieper mensen in de buidel tasten om je te helpen de missionaris uit te hangen, en de wereld rond te reizen. Als iemand voorzichtig opmerkt dat er iets niet klopt in het verhaal, dan roept hij of zij de toorn van het hele volk over zich af. Want de missionaris is 'manisch', of 'depressief', of worstelt met een andere 'stoornis', en wie ben jij om het sprookje in de war te schoppen, en het leven voor hem of haar nóg ondraaglijker te maken?!

 

Anderzijds kunnen eeuwenoude opvoedkundige sprookjes, die op enig moment ingehaald worden door de onthulling van je ouders dat Sinterklaas niet écht is, maar je oom, verkleed als Sinterklaas, niet meer, in deze tijd. Die vrolijke, onherkenbaar geschminkte en verklede helpers, die voor de gelegenheid een gekozen rol spelen met een educatieve ondertoon, zijn een belediging voor mensen met een 'identiteit' die op het niveau van de huidkleur overeenkomsten vertoont. Al zijn de mensen die daarover vallen volledig verzuurd, en ongeschikt als helper van wie dan ook, behalve zichzelf. In elk geval hebben ze niks met de moralistische boodschap, en willen ze die Sinterklaas, dat Christelijke relikwie, het liefst uit de weg ruimen, of vervangen door een exemplaar dat niet meer is dan het verlengstuk van de PR-firma van de speelgoedbranche. 

 

Verrassend genoeg lukt het vooralsnog om dit vreemde bouwsel, vanuit mijn optiek, drijvend te houden, terwijl we er met elke nieuwe dag meer 'gekkigheid' aan toe voegen. Ik voel mij afgeserveerd waar ik zo naïef was om uit te wijden over een incident met een 'mesje', en andere jeugdige misdragingen, in een tijd waarin we actief 'messentrekkers' terug willen halen naar ons land, als die zich eerder elders hebben uitgeleefd, maar in dat land nu niet meer welkom zijn. Ik sta in mijn hemd, als ik verhalen vertel over 'vroeger', waarin de politie na een 'kermisruzie' met de vechtersbazen afrekende door hen thuis te brengen, met het dringende advies aan de ouders om ervoor te zorgen dat het niet meer gebeurt. Het is allemaal geen thema meer. Dit blog is niet zozeer teveel, maar irrelevant. Ik heb niet de indruk dat er nog mensen zijn voor wie ik nog een functie heb, of het moest die zijn van bliksemafleider. Boksbal. 'Kop-van-Jut'. En daar pas ik voor. 

 

Het is helemaal geen ramp als er niemand naar je luistert in een wereld waarin het doodsimpel is om toehoorders te krijgen, en 'likes' te scoren, als dat je ding is. Op de eeuwigheid maakt het geen verschil of onze manier van leven en verspillen de toon zet, of het voorportaal blijkt te zijn van een liederlijke degeneratie, waardoor 'Darwin' vrij spel krijgt om orde op zaken te stellen. Het is hooguit een gemiste kans, en een blijk van onze steeds weerkerende hoogmoed, die historisch gezien al voor zoveel kwaad heeft gezorgd. Maar wie weet? Wellicht bereiken we via deze opening een geheel nieuw universum? Of vinden we pillen uit die maken dat het er allemaal niet meer toe doet, omdat we hoe dan ook gelukzalig zullen zijn? Wellicht in samenhang met een steeds verder om zich heen grijpende virtuele wereld? Maar ik heb u niets meer te bieden. Voor mij geen reden om naar de fles te grijpen, of mij af te reageren op mijn omgeving. Een mens doet wat hij of zij kan. Of het genoeg is, is aan de geschiedschrijvers.

Gouden tijden voor de morbide avonturier

U moet het mij maar vergeven, maar volgens mij zijn we collectief de weg kwijt. Daarbij stel ik niet dat u bij mij moet zijn voor de oplossing. Ieder van ons moet maar te rade gaan bij zichzelf, en de vraag stellen of dit nou is wat we willen, voor onszelf, onze kinderen en kleinkinderen. Nationale discussies over een 'dating-soap' die uitliep op een geval van aanranding. Nationale discussies over een 'kermis-ruzie'. En kinderen die gemobiliseerd worden in de politieke strijd rond het klimaat, en andere 'beladen' kwesties.

 

Het is verleidelijk om te zeggen dat het allemaal erg 'verwarrend' is, maar dat zou impliceren dat er ergens wel een logica valt te ontwaren in de maatschappelijke processen die ons bezig houden. Mijn indruk is dat iedere structuur, ieder streven naar een betere wereld, ieder besef van 'goed' en 'kwaad' ontbreekt, en dat de 'kijkcijfers' leidend zijn. Wie er onder de bus wordt gegooid wordt bepaald door het toeval. Steeds minder vaak gaat het over dingen die men daadwerkelijk heeft gedaan. Men is 'schuldig' bij associatie, of omdat iemand met toegang tot de media meent dat iemand anders een bedreiging vormt. Zo niet voor mensen die nu leven, dan toch zeker voor 'de toekomst'. 

 

Van een 'ouderwets' afstandje, vanuit mijn 'ivoren toren', oogt het als de 'kwade dronk' van de eeuwig beschonken vader of moeder. In benevelde toestand slaat hij of zij er op los. De legitimatie haalt men uit een Gordiaanse knoop van wetten en regels, en bijbehorende 'uitvoeringsbepalingen' en 'jurisprudentie', waar geen hond nog een touw aan vast kan knopen. 

 

Het is beangstigend, als je leeft in het besef dat je elk moment door de bliksem getroffen kunt worden, zelfs als er geen wolkje aan de lucht is. Schuilen in de massa is een bezoeking, omdat het een aanslag is op je verstandelijke vermogens, als je al die morele en ethische haarspeldbochten moet zien te volgen. Mijn standpunt hier, op dit blog, is altijd geweest dat normen en waarden niet voor eeuwig zijn, en dat er evident verschillen waren tussen gezinnen. Maar alleen degenen die opgroeiden in een gezin met alcoholistische of verslaafde ouders leerden hoe je hen moest leren 'lezen' om te overleven. Ik heb die kennis niet, anders dan uit de horror-verhalen van anderen. En dat maakt dat ik onthand ben in deze tijd. 

 

Het is geen intoxicatie die hieraan ten grondslag ligt. Het is eerder een aangeleerde verdwazing. Mijn ontzetting toen ik minister Donner 'geruststellend' op de buis zag uitleggen dat mensen die de controle over zichzelf kwijtraakten, en hun kinderen een 'tik' gaven, niet bang hoefden te zijn voor vervolging, omdat men het vizier scherp had gesteld op ouders en anderen die welbewust een 'tik' gaven, was indirect de aanleiding voor dit blog. Maar die bries is nu een storm, en het wordt tijd om een schuilplaats te zoeken. De gecultiveerde irrationaliteit en onvoorspelbaarheid bevalt slechts de meest morbide avonturier, die er de erkenning in ziet van onze 'menselijkheid'. Om het hardst eisen ze respect voor hun 'uitingen' en 'identiteit', die nu zulke absurde vormen heeft aangenomen, dat 'menstruerende mannen' die 'kinderen baren' ons worden aangeprezen als lieden die het begrepen hebben. U bent mij kwijt.

Het blog zit op dood spoor

Met dit blog zit ik op dood spoor. We leven in een gevaarlijke, instabiele wereld, en mijn grootste vrees is dat ik met mijn insteek hier de dreiging alleen maar groter maak. Toen ik met dit blog begon, leek er ruimte voor een ontmoetingsplaats waar mensen met 'ongemakkelijke' gevoelens over de snelle veranderingen in de wijze van opvoeden, normen en waarden, terecht konden. Waar men inspiratie op kon doen over de herkomst van die gevoelens, en waarom er geen universeel geldend perspectief uit kan worden gedistilleerd. 

 

De grootste monsters onder ons zullen u nog voorhouden dat ze handelen uit liefde. Uit liefde voor hun God, uit liefde voor hun kinderen, hun ouders, het land, of de mensheid. Ze houden zich afzijdig, terwijl ze verantwoordelijkheid zouden moeten nemen, of grijpen in terwijl ze afzijdig zouden moeten blijven, of in elk geval het geweld zouden moeten schuwen. Ze beroepen zich op het oordeel van deskundigen die net zomin in staat zijn om te doorgronden wat er speelt als zij zelf, en laten zich gewillig bij de hand nemen, omdat het hen niet slecht uitkomt 'op een ander niveau'. 

 

Het brengt mij bij de vraag: 'Wat is Liefde?' 

 

Handelen we uit liefde als we het leven van een lijdende medemens bekorten, of hem of haar helpen een weg te vinden om een einde te maken aan zijn of haar leven? Of speelt de erfenis een rol op de achtergrond? Of dat we het 'gezeur' van die hypochonder zat zijn. Of dat we als 'mantelzorger' eindelijk wel weer eens wat tijd voor onszelf willen? Of laten we ons de kop gek maken door de 'talkshow-host', of de uitgever die het sappige verhaal van dat lijden vertaalt in aandacht voor ons, als direct betrokkenen? 

 

Als we onze kinderen overladen met alles wat hun hartje begeert, en al hun wensen honoreren, is dat dan het bewijs van onze liefde voor hen? Of kopen we ons geweten af, omdat we geen tijd voor ze hebben? Of tuigen we ze op als een kerstboom om met hen te pronken, ten bate van onze eigen status? 

 

Als we onze kinderen angst aanpraten over het vergaan van de wereld als gevolg van ons eigen handelen, doen we dat dan uit oprechte bezorgdheid voor hun welbevinden? Of rinkelt op de achtergrond de kassa, waar ouders azen op werk gerelateerd aan die problematiek? Dito met de opvang en zorg voor immigranten. Manipuleren we die kinderen slechts ten bate van een ideologisch of religieus gedreven agenda, en zijn ze onze kindsoldaten in de strijd om de macht? 

 

Waar ik hier eerder uitvoerig stilstond bij 'ouderwetse' opvoedkundige methoden besteedde ik met opzet amper aandacht aan de motivatie van de ouders die hun kinderen 'ouderwets' straften. Allen deden dat uit Liefde voor hun kind. Althans, dat zullen ze ons, en zichzelf, ook vertellen. Maar hoe ervoeren de kinderen dat? Destijds, en zoveel jaar nadien? Zien ze in dat het voor hun eigen bestwil was? Dat het de betere optie was, afgezet tegen de alternatieven? Dat het hun geluk, per saldo, bevorderde, en niet hinderde? Zagen ze dat destijds al in? Of pas later? 

 

Een bezoekster van dit blog die enkele jaren geleden reageerde op bijdragen van mijn hand, waarin ik stelde een gelukkige jeugd te hebben gekend, schreef dat ze blij was voor mij. Maar hoeveel gelukkiger was mijn jeugd dan wel niet geweest als ik nooit 'ouderwets' was gestraft?! Ik begrijp de reflex, maar vrees dat ik haar insteek niet kan honoreren met een sympathiebetuiging. Er is geen garantie, maar ik vrees oprecht dat mijn jonge jaren dan aanmerkelijk minder gelukkig geweest zouden zijn. In het bijzonder als het had betekend dat schulden niet vereffend zouden zijn, maar zouden hebben 'doorgezeurd', of als er politie of therapeuten, al dan niet met pillen en poeiers, aan te pas zouden zijn gekomen om de ongebreidelde wildgroei van mijn 'aanleg' bij te buigen. Overigens was ze niet zo consequent in haar denken, waar ze meende dat een 'flink pak op de blote billen' in een bepaald geval inderdaad wel de correcte straf was, in de tijd dat dat nog tot de mogelijkheden behoorde. Al zou ze wel 'medelijden' hebben gevoeld, waar de meeste anderen die reageerden minder de behoefte voelden om te getuigen van hun 'Liefde' als zij het slachtoffer waren geweest van mijn onoorbare gedrag. En zo zingen we allen ons eigen lied. Ieder voor zich overtuigd van onze blanke inborst, en 'Liefde' voor de medemens. En in het bijzonder de slachtoffers onder ons.

 

De Tolteken, een uitgeroeide beschaving in Zuid-Amerika, meende dat de mens 'van nature' goed was, maar dat de 'collectieve droom' (het product van de opvoeding), onze kansen op individuele ontplooiing in de wielen reed. Die 'collectieve droom' zadelde ons op met een 'Rechter' die de hele dag niets anders deed dan anderen, en ons eigen gedrag be- en veroordelen. En daarnaast het 'Slachtoffer', waardoor we ons wentelden in het idee dat we tekortgedaan zijn. Het devies van die indianen: Doe die 'Rechter' de deur uit, en vergeef de mensen die je iets hebben aangedaan, zodat je door kunt gaan met je leven. Het is aan de gemiddelde Nederlander in deze tijd niet besteed! We oordelen en veroordelen aan de lopende band, van de vroege ochtend, tot de late avond. En we cultiveren het slachtofferschap met een passie. Anderzijds kun je ook opmerken dat die Tolteken het ook niet hebben kunnen navertellen. Dus wat is wijsheid?

 

Dat het geen slecht idee is als we ons wat minder met 'de ander' bemoeien, en wat vaker in de spiegel zouden kijken, en wat scherper zouden definiëren wat 'goed' is, en wat 'slecht', opdat discriminatie, en andere minder aangename trekjes niet de ene keer 'positief' zouden zijn, en de andere keer 'negatief', en we wat minder kleinzerig zouden worden, en ook eens zouden kijken naar wat het ons gebracht heeft als iemand ons een 'pak slaag' gaf, letterlijk of in overdrachtelijke zin, dat lijkt mij geen slecht uitgangspunt. Maar het mag er niet in ontaarden dat iemand met een claim op de 'Liefde' kinderen verkracht of mishandelt, of medemensen tegen hun wil meesleurt naar zijn of haar grot om hem of haar deelgenoot te maken van zijn of haar 'Liefde'. 

 

'Liefdeloze' ouders, en een 'Liefdeloze', in regels gevangen omgeving die mechanisch, conform het protocol, op kinderen reageren, maken de grond bouwrijp voor massamoordenaars en hun pathologische 'broertjes' en 'zusjes'. Als ik vasthoud aan de lijn van dit blog na de laatste omzetting, dan bewijs ik u daar geen dienst mee. Goede raad is duur………….

 

Hoezo normaal?

Iedereen kent, en gebruikt het woord 'normaal'. De stam van het woord ('normalis') vinden we in het Latijn, met als betekenis: 'volgens een tekenhaak, rechthoekig', wat afgeleid is van 'norma' (‘regel, richtsnoer’, oorspronkelijk ‘winkelhaak, tekenhaak). Het moderne gebruik ('volgens de regel, gewoon’) verwijst naar het Frans, waar het in 1790 werd gebruikt in de verbinding 'École Normale’ voor het instituut dat bij ons de 'Kweekschool' ging heten, waarvan de eerste in 1795 in Haarlem werd opgericht door de 'Maatschappij tot het Nut van het Algemeen'. 

 

In zijn oorspronkelijke vorm waren het opleidingen voor onderwijzers, die overdag als onderwijzer werkzaam waren, en in de avonduren en op zaterdag zelf les kregen van het gediplomeerde hoofd van de school. De religieus geïnspireerde, maar vrijzinnige 'Maatschappij' was een particulier initiatief die grote invloed had op de culturele ontwikkeling van ons land. Gaandeweg werd haar betekenis minder waar de overheid en het bedrijfsleven die taken overnamen. Wat een logische ontwikkeling leek, maar verkeerd uitpakte. Althans, wat 'normaal' is in deze tijd is een raadsel. 

 

'Ruinerwold' is een extreem voorbeeld, maar iedereen heeft inmiddels zijn eigen 'religie', met naar behoefte bijeengescharrelde flarden kennis en gedeeld dogma. De transformatie kreeg zijn beslag bij de invoering van de 'statistiek' in de nog jonge menswetenschappen, waar a-religieuze onderzoekers op het lumineuze idee kwamen dat de 'meerderheid' mocht beslissen over wat 'goed' was, en wat 'kwaad'. Niet geheel verrassend bleek onderzoek in die tijd een redelijk stabiele 'Bell-curve' te genereren, waarbij de statistische 'normaal' tamelijk nauw aansloot bij de 'normaal' die men van jongsaf via de 'normaalschool' kreeg aangereikt. 

 

Inmiddels is dat beeld volledig verstoord. En geen gebrek aan hooggeleerde mannen en vrouwen die dat toejuichen, en die nog dagelijks druk zijn met het introduceren van meer 'dynamiek' middels 'logische' gedoogconstructies en (positieve) discriminatie vanuit een sociaal-Darwinistisch ideaal, en hun eigen goede bedoelingen. Dat is het beeld dat ik heb van de huidige samenleving. Eén groot Kafkaiaans proces waar elk begin van logica en 'regelmaat' uit is weggezogen. Ik begrijp waarom. Ik begrijp de hang naar maximale individuele vrijheid (om te doen en te laten wat je brein je ingeeft). Maar de wielen komen van de wagen, en er komt rook uit de oververhitte motor, terwijl de snelheid waarmee we veranderen nog altijd toeneemt. Wat vandaag de 'norm' is, brengt ons morgen in de problemen. 

 

De 'École Normale', en de 'Kweekschool' hadden overduidelijk tot doel lijn te brengen in de chaos op onderwijsgebied, door de introductie van stabiele, begrijpelijke normen en waarden, met als oogmerk de bloei van onze cultuur. Het was gericht op de emancipatie van het 'gewone volk', en in die zin anti-elitair, oftewel 'normaliserend'. Zoals ik hier op dit blog eerder schreef, zagen velen in de onderste lagen van de bevolking het nut en de noodzaak van die collectieve inspanning in. 'Strenge' ouders overdreven wellicht, maar de keerzijde, ouders die alles goed vonden, werd gezien als een groter gevaar. Tegelijk begreep iedereen eind achttiende eeuw, te midden van de chaos van de 'Franse Revolutie', dat er grote behoefte was aan een 'normaal'. 

 

De huidige praktijk, die stijf staat van administratieve verplichtingen en een weelde van elkaar tegensprekende regels en wetten, die tot doel lijken te hebben alles mogelijk te willen maken, totdat de ongereguleerde volkswoede zich ertegen keert, op grond van een incident dat door de gretige media wordt uitvergroot tot monsterlijke proporties, is de omgekeerde wereld. 

 

Kort samengevat kun je concluderen dat we het zicht zijn kwijtgeraakt op 'goed' en 'kwaad'. Er zijn grote groepen mensen die zeggen: 'Blij toe!', en ik heb daar begrip voor als je ervaring opdeed met een verstikkende leefomgeving die stijf stond van de regels, waarvan velen absurd, omdat ze geen doel dienden, en die vijandschap tussen groepen mensen aanwakkerden, terwijl het fatsoenlijke mensen die geen vlieg kwaad deden brandmerkte als vijanden van het volk. Maar waar het idee postvatte dat iedereen bij de geboorte 'goed' was, en we dat plantje slechts voldoende voedsel en water hoefden te geven om het te helpen een volwassen boom te worden in een gezond bos, hebben we de deur wagenwijd opengezet voor 'gewassen' die een bedreiging zijn voor onze gecultiveerde samenleving. Als u dan behoort tot de mensen die schouderophalend reageren met 'Blij toe!', eindelijk terug naar het 'recht van de sterkste', dan vindt u mij niet aan uw zijde.

Olie op het vuur, of op de golven?

In een serie op Netflix speuren agenten van de FBI naar de wortels van het kwaad zoals dat zich manifesteert in mannen die zich ontwikkelen tot seriemoordenaar. Al snel stuiten zij op een patroon. Afwezige vader, en tirannieke, veeleisende moeder die er geen geheim van maakt het kind in kwestie te haten. Al dan niet omdat ze in dat kind de karaktertrekken ziet van de afwezige echtgenoot. Het is een geromantiseerd verhaal, met verwijzing naar echte massamoordenaars.

 

Recente slachtpartijen in de Verenigde Staten door jong volwassenen en tieners brachten de 'Onvrijwillig Celibataire' man (Incels) in beeld als 'typische' dader. Terroristische groeperingen maken gebruik van homoseksuele jonge mannen die in de gemeenschap worden uitgekotst, en daar welhaast per definitie 'celibatair' zijn, of anders het risico lopen op een gewelddadige wijze aan hun eind te komen. 

 

Een gebrek aan liefde is een serieus probleem, maar een overspannen verwachtingspatroon eveneens. Tegelijk erkent men op wetenschappelijk niveau dat het in onze hedendaagse maatschappij wemelt van de psychopaten en sociopaten die keurig binnen de lijnen van de wet blijven, en niet zelden zeer succesvolle, leidinggevende mensen zijn in onze samenleving. Ik kan het daarbij niet laten om er op te wijzen dat ook bij die mensen soms een 'steekje los' zit waardoor ze niet wakker liggen van tientallen doden bij een bombardement waar zij het licht voor op 'groen' hebben gezet. Of dat er mensen creperen die zij hebben ontslagen. 

 

Het is mijn stelling dat we die 'kwaliteit' ook terugvinden bij vrouwen, maar dat die zich tot op heden anders manifesteerde omdat het 'optimale pad' dat leidt naar de bevrediging van die verdorven lusten anders was als gevolg van maatschappelijke restricties. Maar nu die worden weggenomen, zullen we zien dat ook op dat niveau de verschillen tussen man en vrouw gaan verdwijnen. Dat kinderen naast de afwezige vader daardoor ook vaker te maken zullen krijgen met de afwezige moeder, is iets wat ons zorgen zou moeten baren. 

 

De Nederlandse autoriteit die is aangesteld om 'Rapport' uit te brengen over uitbuiting en misbruik had recent verheugend nieuws. Het aantal meldingen was spectaculair gedaald. Je zou zeggen dat dat reden is voor een feestje, maar zo ziet de 'Rapporteur' het niet. Hij beseft uiteraard dat zo'n feestje zou culmineren in de roep om zijn kantoor op te doeken, en daar zitten ze op dat kantoor niet op te wachten. Met verwijzing naar het bovenstaande zult u beseffen dat ik mij terdege realiseer dat het lot van kinderen van het grootste belang is voor wie wil bouwen aan een gezonde toekomst, en het uitbannen van leed door een onvolkomen verzorging en tekortschietende opvoeding. Maar ik kan mij niet vinden in de oproep van de 'Rapporteur' om de vorig jaar ingevoerde wet die de privacy van de burger beter zou moeten beschermen nog eens tegen het licht te houden op dit punt.

 

De scherpe daling van het aantal meldingen zien we over de periode 2014 tot 2018, en die wet werd pas vorig jaar ingevoerd. Die was dus niet de oorzaak van die scherpe daling. Wat dan wel de oorzaak is? Dat kun je zo niet zeggen. Als er minder gerapporteerd wordt, kan dat betekenen dat er minder gevallen van uitbuiting en misbruik zijn. Het kan zijn dat daders hun activiteiten beter maskeren, of zijn uitgeweken naar andere landen. En het kan zijn dat daders sneller 'escaleren' om hun sporen uit te wissen, wat het alleen maar veel gruwelijker maakt. En de aandacht voor het fenomeen contraproductief, als het doel is mensenlevens te redden, en de kwaliteit van dat leven op een hoger niveau te brengen.

 

De felle campagne voor meer vrouwen op 'topposities' is, in de huidige context, een pleidooi voor de creatie van meer psychopaten en sociopaten onder vrouwen, die de concurrentie met mannelijke psychopaten en sociopaten aan moeten gaan, terwijl je die mannelijke kandidaten doelbewust teleurstelt. Dat lijkt mij geen gezonde ontwikkeling, en vragen om serieuze problemen. Het slopen van de privacy zal dan ook geen oplossing brengen, maar de problemen eerder nog groter maken, zo is mijn vrees. 

 

U denkt van niet? Laat maar zien dan.

Enkele gedachten over liefde

De liefde voor het kind is anders dan de liefde die we ervaren als we het hebben over onze partner, die weer anders is dan de liefde die we hebben voor onze auto, of ons huis, of de hond, of de kat. Althans, dat is gangbaar, maar zoals we uit de literatuur, de kranten en persoonlijke ervaring weten zijn er mensen die geen, of een 'ongebruikelijk' onderscheid maken. Waaronder mensen die hun kind 'functies' toedichten die normaal gesproken met de partner worden geassocieerd, of die meer affectie hebben voor hun hond of kat dan voor hun partner of kind. 

 

In deze tijd kan het allemaal, al is pedoseksualiteit (terecht in mijn ogen) nog, of weer, taboe, na een periode waarin er 'genuanceerd' over werd gedacht, met hele organisaties die rijke en invloedrijke mensen hielpen bij het vinden van een minderjarige partner, die niet werden aangepakt. 

 

In dat licht bezien is het onverstandig om het verschijnsel van liefde voor kinderen, en meer in het bijzonder de eigen kinderen, uit te diepen. Waar er in de wetenschap over wordt geschreven heeft men het over de 'band'. De 'ouderschapsband'. Maar ik vind dat een zwaktebod. We hebben een 'band' met alles en iedereen. In de meeste gevallen is daarbij van liefde geen sprake. Liefde verwijst naar wederkerigheid, zelfs als het een object betreft, zoals een auto. De verliefde eigenaar zal u vertellen dat die auto tegen hem 'praat'. Voor eenieder die die passie niet kent is dat begrijpelijk als een vertaalslag die onderstreept hoe groot het belang is dat men hecht aan dat object, maar voor de verliefde eigenaar is het meer dan dat. 

 

De liefde die mensen voelen voor hun eigen kinderen verschilt ook. Zoals de liefde die kinderen voelen voor hun ouders niet gelijk is voor elk kind. Reciprociteit, waarbij de liefde van de ouders past op de liefde van het kind, is de ideale situatie. Maar door de ongelijkwaardigheid wordt van de volwassene geëist dat hij of zij de 'verstandigste' is waar de liefde ongezonde vormen aanneemt. De excessen die we zien bij seksuele handelingen zijn evident in strijd met wat gezond is binnen de hedendaagse kaders, die ik wat dat betreft te vuur en te zwaard verdedig. Zonder de ogen te sluiten voor het gegeven dat onze verre voorouders er kennelijk anders over dachten, en er nog steeds landen zijn waar men op dit gebied niet de normen en waarden respecteert die bij ons gebruikelijk zijn. 

 

Een strakke definitie van de liefde die je als ouder voelt voor je kind, of die het kind voelt voor de ouder, is niet te geven. Ook al niet omdat het kind en de ouder zich ontwikkelen met het verstrijken van de jaren, waardoor ook de relatie verandert. Op enig moment wil het kind niet meer als kind behandeld worden. Waar dat het idee voedt dat je een kind moet zien als gelijkwaardig, doe je volgens mij dat kind tekort. We komen niet als 'mini-volwassene' uit de baarmoeder. Maar waar volwassenen zich veel moeite getroosten om hun leven lang kinderlijk gedrag te vertonen, zijn de verschillen klein. En is er ook geen ambitie om het kind iets te leren.

 

In het ideale geval hou je als ouder van je kinderen, van de geboorte, tot aan je graf. En houden jouw kinderen van jou, van hun geboorte, tot aan jouw graf, en daar voorbij. De kwaliteit van die liefde verandert wel met het klimmen van de jaren, en het is volkomen natuurlijk dat er bepaalde momenten zijn waarop de liefde op de proef wordt gesteld. Maar in alle gevallen waar de liefde permanent van één kant moet komen, is er iets grondig mis. Dat geldt zowel voor de liefde van het kind voor de ouder die niet wordt beantwoord, als de liefde van de ouder die door het kind begrepen wordt als een vrijbrief om zoveel mogelijk profijt uit de relatie te halen. Het belonen van normaal gedrag voedt een ongezonde ontwikkeling waar het leidt tot liefde die wordt gekocht. Die vorm van prostitutie stuit mij op elk niveau tegen de borst.

 

Waar ik op mijn blog heb aangegeven dat slaag als straf in mijn optiek niet het bewijs is van een gebrek aan liefde van de ouder voor het kind, heb ik in Nederland nu de wind tegen. De wetgever heeft, in haar onmetelijke wijsheid, fysieke tucht bij wet verboden, en ik herhaal dat ik vind dat van u en mij verwacht mag worden dat we de wet respecteren. Dat laat onverlet dat je best mag nadenken over de wijsheid van dat besluit, en waar het toe leidt. Meer in het bijzonder of het medicijn niet erger is dan de kwaal, waar alternatieven in beeld verschijnen die net zo goed van invloed zijn op de ontwikkeling van de liefde van de ouder voor het kind, en van het kind voor de ouder. Straffen die over een langere tijd worden uitgesmeerd belasten de relatie langdurig. Geforceerde 'Cold Shoulder' straffen die het kind isoleren van de liefde en zorg van de ouder omdat het kind zich heeft misdragen, en waarbij de ouder voorwaarden stelt aan het herstel van de liefdevolle relatie, leren het kind dat de liefde niet onvoorwaardelijk is, maar een product dat verhandelbaar is.

 

Daarmee zeg ik niet dat slaag beter is. Ik neem zelfs geen tussenpositie in, tussen de mensen die slaag resoluut afwijzen als het bewijs dat je niet van je kind houdt, en de religieus bevlogen mensen die als dogma hebben dat wie zijn of haar kind liefheeft, het hoort te 'kastijden'. Mijn onorthodoxe benadering is om meer gewicht toe te kennen aan 'zelfanalyse', om van daaruit met babystapjes de wegen te vinden die het minst schadelijk zijn voor het kind. Wat onvermijdelijk betekent dat we zullen ontdekken dat de noden van het ene kind anders zijn dan die van het andere kind. Zelfs binnen één gezin, en kinderen met dezelfde biologische ouders. Laat staan waar we het hebben over 'samengestelde' gezinnen. Met andere woorden, slaag verbieden, of proberen er een acceptabele norm aan te verbinden, of het als dogma omarmen, omdat het in de Bijbel, of de Koran staat, of welk ander eeuwenoud boekwerk dan ook, is niet het bewijs dat we de liefde voor onze kinderen serieus nemen. Het is het bewijs dat we aan 'Virtue Signalling' doen, wat een vorm van ijdelheid is die eerder schadelijk is voor onze capaciteit om lief te hebben, omdat we al verliefd zijn op onszelf. 

 

Het bovenstaande is geen uitgewerkte visie op de betekenis van liefde. Daar kun je met gemak een veel lijviger blog mee vullen dan dit. Ik hecht er alleen aan om de zelfopgelegde beperkingen, door te kiezen voor het thema van de 'ouderwetse opvoeding', in het juiste perspectief te zetten.

Korte samenvatting

Een kind gedijt het best in een liefderijke omgeving. Het kind dat gewenst is, heeft een streepje voor bij het kind dat niet gewenst is, of 'genomen' wordt omdat de ouders zich daartoe verplicht voelen, om er hun status binnen de familie of gemeenschap mee op te vijzelen. Ouders die geen wens hadden, en werden overvallen door de komst van een kind, zijn echter niet op voorhand een gevaar voor het kind, en veelal wel degelijk in staat het kind de liefde te geven die het nodig heeft. Aan de andere kant kunnen ouders die kinderen wensten ook van mening veranderen. In het bijzonder als de relatie geen stand houdt, en het kind een 'voorwerp' wordt in de koehandel met de ex. Kinderen die men er later bij krijgt als stiefouder verdienen net zoveel liefde en respect als de 'eigen' kinderen.

 

Discussies over normen en waarden, en de vraag of straf nodig is, leiden de aandacht af van het gegeven dat kinderen doorgaans spelenderwijs leren wat wel, en wat niet mag. Tijdige interventie van de ouders, of leerkrachten, reikt een heel eind om een confrontatie te voorkomen. Het 'goede gesprek'. En veel kinderen hebben daar voldoende aan. 

 

Een krampachtig streven naar het voorkomen van straf door de normen en waarden op te rekken en je als ouder of leerkracht te ontpoppen als 'beste vriend/vriendin', is in mijn ogen een eindige propositie, die meer stuk maakt dan je lief is. Hetzelfde geldt voor het overlaten van de bestraffing aan een 'hogere autoriteit'. Het schaadt het vertrouwen dat een kind wil hebben in de ouder of leerkracht. En het zet die ouder of leerkracht weg als een machteloze schertsfiguur in een vijandige wereld in de ogen van kinderen die het slachtoffer zijn van leeftijdsgenoten. 

 

Een nieuw element is dat we in onze ijver de wereld te verbeteren de 'Cancel Cultuur' hebben binnengehaald. Iedereen wordt geacht foutloos te leven van de wieg tot het graf, en eenieder die ooit iets gezegd of gedaan heeft wat in de ogen van anderen verwijtbaar is, wordt zonder vorm van proces buitengesloten. Het contract wordt opgezegd. Je wordt ontslagen. Vrienden willen je niet meer kennen. De ironie is dat leiders van de beweging die 'Virtue Signalling' tot breekijzer hebben gemaakt, niet zelden ook zelf tussen de wielen komen. 

 

Die 'shaming' techniek is niet alleen een tweezijdig zwaard, maar de openlijke vijandschap die erdoor wordt aangemoedigd heeft een ontwrichtende uitwerking op de maatschappij, en relaties. Met inbegrip van de relaties tussen kinderen en hun ouders, kinderen en hun leekrachten, en kinderen onderling. 'Ik praat niet meer met jou' is een uitroepteken. En in bijna alle gevallen is er dan nog steeds volop ruimte voor vraagtekens. Vragen aan het kind, en vragen die je jezelf voorlegt, om uit de impasse te komen. 

 

Mijn stelling hier is, dat ouders en leerkrachten niet bang moeten zijn om te straffen. Bepaald gedrag is simpelweg onacceptabel, en als dat getoond wordt, kan een antwoord niet uitblijven. Het kind moet weten dat je hem of haar, maar ook jezelf serieus neemt. Slachtoffers van het ongewenste gedrag moeten gecompenseerd worden op een wijze die verder reikt dan een ingestudeerd 'sorry'. Daarmee zeg ik nog altijd niets over welke straf dan optimaal is, noch over welk gedrag simpelweg niet getolereerd kan worden. Een brede consensus binnen de samenleving over gangbare normen en waarden is gewenst, maar in de praktijk steeds meer een illusie. Over straf lopen de meningen inmiddels zo ver uiteen, dat de meeste mensen het onderwerp liever links laten liggen, om geen ruzie te krijgen. Of zelfs 'gecanceld' te worden. 

 

Liefde voor een kind van jezelf, of waar je als leerkracht de verantwoordelijkheid voor krijgt, van de ouders, behelst dat je dat kind op weg helpt naar zelfstandigheid in een wereld die bol staat van de verleidingen om dingen te doen die ontoelaatbaar zijn. Waar mogelijk zonder straf. Maar voorbij een zekere grens ben je aan dat kind, én aan de samenleving, verplicht om je weerzin tegen straf opzij te zetten, omdat jij je verantwoordelijkheid moet nemen, en op moet treden om herhaling, en erger te voorkomen. En op een wijze die past bij het kind, maar niet in die zin dat het kind de dienst uitmaakt. De straf moet de kortste, minst ingrijpende, niet traumatiserende weg zijn naar een resolutie.

 

Dat in ons land nu een boek 'bestseller' is waarvan de boodschap is dat ouders maar wat aan rotzooien, omdat ze het ook niet weten, en op goed geluk schipperen in een wereld vol tegengestelde belangen, met een weelde aan bemoeizuchtige lieden die dreigen je te 'cancelen' als je niet doet wat zij eisen, is volkomen logisch. Dat is de status. Oorzaak? Wet- en regelgeving waar nooit draagvlak voor was. Met als gevolg een keur aan problemen die in de kern onoplosbaar zijn, omdat ze teveel tegenstrijdigheden bevatten om er grip op te krijgen. Keer op keer bezweer ik mijn lezers dat ze de wet dienen te respecteren. Maar het is puur menselijk dat je je verzet als je een inbreker van de trap duwt, en jij wordt aangehouden wegens een poging tot doodslag. En dat je flipt als leerkracht, en omziet naar ander werk, wanneer je een raddraaier bij zijn of haar lurven pakt, en buiten de klas zet, waarna jij in de cel belandt. 

 

Mijn benadering was innovatief, waar ik voorstelde om eens te inventariseren welke straffen voor u hebben gewerkt. Maar dat slaat niet aan. Wat niet geheel verrassend is, in een tijd waarin iedereen van jongsaf met de paplepel ingegoten krijgt dat je 24/7 bezig moet zijn met het belang van 'Number One' (Me, myself, and I), en dat als we dat allemaal doen de wereld vanzelf beter wordt, omdat we van nature 'goed' zijn, en het de anderen zijn die ons corrumperen. In een wereld met zulke vrienden heb je geen vijanden meer nodig. Dat mijn benadering op koude grond viel, had ik mij eerder moeten realiseren. Ik ga het tij niet keren, zoveel is helder. 

 

De nieuwe loten aan de 'moderne' boom wijzen erop dat de overheid opschuift richting de eis dat we blind gehoorzamen aan de ordetroepen. Met gegarandeerde celstraf voor wie de wenkbrauwen fronst in het bijzijn van iemand in uniform. Dat is in mijn optiek geen gezonde ontwikkeling. Respect voor de wet, en degenen die haar handhaven, is slechts logisch als de wetten logisch en begrijpelijk zijn, en nauw aansluiten bij wat de overgrote meerderheid van de bevolking herkent als een gezonde ontwikkeling. Dat luistert nauw. En het vereist dat je niet moet proberen alles te regelen. 

 

Uw volste recht om van mening te zijn dat ik te somber ben, en overduidelijk een exponent van het tijdloze fenomeen van de conservatieve bejaarde die op de rem staat, en een sta in de weg is voor de gezonde vooruitgang. Mijn reactie? 'Laat maar zien dan!'

Het voorlopige sluitstuk

Tot besluit wil ik nog even stilstaan bij de vraag wanneer je kunt zeggen dat iemand het 'type' is dat baat heeft bij slaag als straf. Maar voordat ik verder ga, wil ik benadrukken dat ik dat niet bedoel als een pleidooi voor herinvoering van slaag als straf. En als u verder leest zult u ook begrijpen waarom. Ik kom niet tot een antwoord op die vraag, maar benader het van de andere kant. Wie zijn nou 'typisch' de mensen die hoe dan ook géén baat hebben bij slaag? Op geen enkele manier houdt dit in dat de rest er wél baat bij zou hebben.

 

Zoals u weet, als u hier al langer leest, begon ik aan dit blog ná de invoering van het verbod op de 'opvoedkundige tik'. Om te beginnen bevreemde het mij dat die wet erdoor kwam, en unaniem gesteund werd door de tweede kamer, terwijl zeventig procent van bevolking aangaf er geen behoefte aan te hebben. Over de motivatie van die zeventig procent wilde ik het niet hebben, maar ik was wel benieuwd naar persoonlijke ervaringen die zorgden voor het idee dat slaag een passende straf kon zijn. De verhalen die bij mij binnenkwamen, in die beginfase, en die ook elders op het internet nog vrijelijk werden gepubliceerd, onderstreepten dat het onmogelijk was om te spreken over één bepaald 'type'. Niet alleen kwam er geen 'type' mens uit tevoorschijn, maar er kwam ook geen 'type' overtreding uit tevoorschijn die 'logisch' bestraft diende te worden met een pak slaag.

 

In de context van deze bijdrage moet u 'pak slaag' lezen als een 'tik' of meerdere 'tikken', gericht en ongericht, weloverwogen of in een bevlieging. Elders versta ik onder 'pak slaag' exclusief de weloverwogen, gecontroleerde tuchtiging, met het zitvlak als doelwit, en niks anders. Die veel nauwere definitie volstaat hier niet. Want voor de wet bestaat dat onderscheid niet. 

 

Wat mij naar de pen deed grijpen, was minister Donner die, nadat zijn wet was aangenomen, 'geruststellend' verklaarde dat ouders die op enig moment 'uithaalden', omdat ze de controle over zichzelf kwijt waren, niet bang hoefden te zijn te worden aangehouden, zolang ze hun kind niet tot moes hadden geslagen. Dat deed bij mij alle alarmbellen afgaan. Die categorie is juist levensgevaarlijk voor het kind! Naast de sadistische ouder, of andere volwassene, die voor zijn of haar genoegen kinderen pijn doet. Maar die laatste categorie is (of was?) een stuk kleiner. Voor het indammen van redeloos geweld tegen kinderen wil ik mij maar wat graag inzetten! En dat is dan met inbegrip van niet-fysiek geweld, en de exploitatie van kinderen ten bate van het bereiken van politieke doelen, of andere vormen van verwaarlozing.

 

Waar kwam die coulance van minister Donner vandaan? 

 

Om dat te begrijpen moet je de hele ontwikkeling van het 'maatschappelijke debat' hebben gevolgd. De weerstand tegen fysieke straffen, en eigenlijk alle 'ouderwetse' straffen, begon met de notie dat het een blijk van 'onmacht' was. Zoals ik hier heb getracht duidelijk te maken was dat in het verleden zeker niet in alle gezinnen het geval. En historisch bezien is dat ook niet juist. Maar door te promoten dat je alles op kon lossen door een 'goed gesprek', en dat straffen een zwaktebod was, bleven we zitten met straf als eindbod. Als je als ouder, leerkracht of agent buiten zinnen was door het gedrag van een kind, was het 'logisch' dat je op enig moment gefrustreerd uithaalde, zo was de redenatie. Slaag als slot op de deur. Levensgevaarlijk, en in de meeste gevallen ernstig contraproductief.

 

Dat brengt mij bij de vraag welke kinderen 'typisch' averechts reageren op straf, en slaag als straf in het bijzonder. Nogmaals, zonder dat ik claim dat de 'rest' er baat bij heeft! Maar de 'raddraaier', de kwade genius, met een 'hyper-inflated ego', die zich beter waant dan u, en op u neerkijkt, heeft géén baat bij een pak slaag. Die wordt er slechts door opgeladen. Alle 'Prinsjes' en 'Prinsesjes' die we hebben gekweekt met een strategie van het belonen van normaal gedrag, en die verwachten '24/7' in de watten te worden gelegd, en dat we begrip hebben voor hun eisen (want iedereen eist tegenwoordig), begrijpen straf niet. Voor de idealisten onder ons was dat ook de vooropgezette bedoeling van het moderne opvoeden. Assertieve, zelfbewuste, egocentrische wezens kweken die '24/7' achter hun hedonistische zelfbevrediging aan rennen. En een staat die dat faciliteert. 

 

Aan het andere eind van het spectrum vinden we de 'neurotische' mens. Een oneerbiedige aanduiding voor bange mensen die van nature kruipen voor gezag, en hun 'moeder' verkopen om straf, of welke onaangename ervaring dan ook, te vermijden. Ik kijk niet op die mensen neer, en diskwalificeer ze niet. Ze zijn niet zielig. Hun aanleg is conflictmijdend gedrag, en ze 'pleasen' de hele dag iedereen waar ze van afhankelijk zijn. Dit is een kwetsbare groep. In het bijzonder voor 'roofdieren' die schaamteloos misbruik maken van hun kwetsbaarheid. 

 

Voorheen bevond zich tussen die extremen het overgrote deel van de mensheid. Mensen die waren uitgerust met een functionerend geweten, en niet noodzakelijk timide, sommigen zelfs best avontuurlijk, waardoor ze in conflict kwamen met autoriteiten, maar in dergelijke gevallen wel toegerust met begrip voor straf, en de bereidheid rekenschap af te leggen. In die groep vinden we mensen die expliciet menen baat te hebben gehad bij slaag als straf, of het idee hebben dat het wel iets voor hen geweest was als het nog niet bij wet verboden was geweest. Ooit een omvangrijke groep, maar in deze tijd niet meer. En in verlegenheid gebracht door de ontwikkelingen in de maatschappij, waar ze worden weggezet als mensen die onvoldoende voor zichzelf opkomen. Iets wat sommigen deed instappen in de trein richting utopia, met scherpe verwijten aan hun ouders die hen 'kansen' hebben onthouden, met hun geneuzel over het belang van het collectief. 

 

Dit is een polemisch betoog, en hoewel ik het zie als een sluitstuk, is het geen apotheose. Ik realiseer mij terdege dat er van alles op af te dingen valt. En dat de hele materie ongeschikt is om het te benaderen als een werk met een begin, en een eind. Daarnaast ben ik de eerste om te erkennen dat het niet uitmaakt of raddraaiers leren van straf, omdat op enig moment de maatschappij het recht heeft om hen uit de vergelijking te halen. Maar dan heb je het over repressie, en niet over opvoeden.

View older posts »

Zoeken