De 'Keystone Cops'

‘Maatschappijkritiek’ is een apart vak. We hebben allemaal zo onze ideeën en idealen, gevoed door ervaringen en kennis die we in de loop van de jaren hebben opgedaan. En daaruit vloeit ‘kritiek’ voort. In die vorm is het niet meer, maar ook niet minder, dan het benoemen van de verschillen tussen de wereld die we koesteren als ideaal, en de realiteit. Het is, met andere woorden, de aanzet tot een dialoog, en niet de dialoog zelf. Die volgt op de ‘kritiek’. Of niet. 

 

Als een vak verandert dat radicaal. Het is een bron van inkomsten, wat betekent dat je ‘klanten’ moet zien te werven. Niet noodzakelijk medestanders, maar mensen die willen betalen om te lezen, of te zien en te horen wat jij te melden hebt. De luxe die ik heb, met deze website, is dat ik niet afhankelijk ben van wat mijn ‘kritiek’ oplevert, en dat maakt dat ik dichter bij mijzelf kan blijven. Wat tegelijk weer een nadeel is in een wereld die ‘maatschappijkritiek’ meer en meer is gaan zien als een vak. De ‘primaire’ versie die voortvloeit uit individuele ervaringen, en een eigen kijk op de wereld, wordt niet ‘verstaan’ door de professionele ‘maatschappijcritici’. En omgekeerd kan je gevaarlijk struikelen over je veters als je de ‘professionals’ serieus neemt. 

 

Een belangrijk verschil is dat de ‘professional het zich niet kan veroorloven om tevreden te zijn. Dan is hij of zij op slag brodeloos. Terwijl de ‘kritiek’ van de individuele burger eindig is als het traject naar accommodatie is ingezet. Die ‘kritiek’ zal zelfs verstommen vér voordat de ideale situatie bereikt is. De professional reageert anders. Héél anders. Als de weg naar verbetering is ingezet, zal hij of zij de charge leiden en op hoge toon eisen dat er méér vaart moet worden gemaakt. Het is allemaal te weinig, en te laat. Medestanders die eigenlijk wel tevreden zijn, omdat ze zien dat de situatie verbetert, worden door de professionals onder de bus gegooid omdat ze het momentum niet benutten om door te pakken. Ze laten kansen liggen! 

 

Maar op zeker moment laten de geestverwanten zich niet langer ophitsen. Sommigen nemen aanstoot aan al dat ‘gedram’. En dan is het moment aangebroken voor de ‘opinieleider’ om niet zozeer de koers te verleggen, maar om radicaal te breken met de eerder verkondigde standpunten, en abrupt over te stappen naar de andere kant, waar nu het grote geld zit. En als de ‘opinieleider’ zelf niet snel genoeg beweegt, dan neemt het platform dat zijn of haar salaris betaalt afscheid van hem of haar. Want die krant, zender of politieke partij moet iets verkopen, anders is het einde bericht. In enkele gevallen is het niet geloofwaardig als het platform radicaal van standpunt wijzigt in een té korte tijd, maar dan stappen de ‘investeerders’ achter dat platform over, en gaat bij die krant, zender of politieke partij het licht uit. 

 

‘Linkse opinieleiders' migreren naar ‘rechts’ als daar iets te halen valt, en vice versa. Met hen als mens heeft het niets te maken. Ze hebben geen originele gedachte meer over. Elke originaliteit is er uitgewassen door het grote geld. Hun goed gevulde bankrekening, en overal herkenbare ‘kop’ is hun ‘raison d’être’. Al stort de hele wereld op een hoop, en moorden de mensen elkaar voor zijn of haar deur uit, hij of zij eet er geen boterham minder om. Sterker nog, hoe meer onenigheid, hoe groter de ‘markt’ voor ‘maatschappijkritiek’. 

 

Op zeker moment dringt het ook tot de ‘gewone burger’ door dat het zo werkt, en wordt men voorzichtiger met ‘maatschappijkritiek’ als een originele mening, of een spontaan oordeel. Want ‘morgen’ word je daar op afgerekend. Word je onder de bus gesmeten. In een overvoerde ‘opiniemarkt’, met veel teveel ‘opiniemakers’ die jagen op een kans om zich in de kijker te spelen, en hun ‘marktwaarde’ op te krikken, wordt de ‘golflengte’ (de afstand tussen de omslagpunten) korter, én de ‘amplitude’ ( de extremiteit van de verkondigde ‘kritiek’) groter. En in een groeiend aantal gevallen zul je zien dat bepaalde ‘opiniemakers’ praktisch op hetzelfde moment twee onderling niet met elkaar verenigbare standpunten innemen. Zonder dat iemand tegen hen durft te zeggen dat het in zijn onderlinge samenhang totale onzin is. 

 

In die fase zitten we nu. ‘Maatschappijkritiek’ is niet langer het vertrekpunt van welke discussie dan ook, want er is niet eens tijd genoeg om standpunten te vergelijken, voordat ze weer veranderd zijn. Ingehaald door de tijd. Kakelend, krijsend, huilend, op hoge toon eisend, boos, woest, hysterisch, knallen we van het ene incident naar het andere. Het is meer ‘Keystone Cops’, uit de tijd van de stomme film, over een groep volledig incompetente politiemensen, hilarisch om te zien, maar niet het recept voor een gezonde, goed functionerende maatschappij.

Go Back