Het belang van bevestiging

Generaliserend gesproken zijn we opgeschoven van een samenleving waarin respect voor autoriteit vanzelfsprekend was, via een fase waarin 'inspraak' logisch was, naar 'medezeggenschap', en nu gehoorzamen we aan de kinderen. Doen we daar goed aan?

 

De toekomst zal het uitwijzen. Vanzelfsprekend respect voor autoriteit staat hoe dan ook in een kwade reuk, maar verdient meer aandacht, en ik wil proberen hier uit te leggen waarom. Op dit blog heb ik bij herhaling gesteld een groot tegenstander te zijn van een opvoeding die kinderen leert dat 'blinde gehoorzaamheid' een deugd is. Maar begrijp dan dat kinderen (door de bank genomen) niet tolerant zijn, en als je hen hun gang laat gaan, het 'recht van de sterkste' zal zegevieren. Met exact dat resultaat van 'blinde gehoorzaamheid' en een stampvoetende, veeleisende, hysterisch krijsende tiener als leider, of leidster, die geen geduld heeft met tegenstanders. 

 

Autoriteit moet je verdienen, maar als je de kans niet krijgt omdat de 'maaimachine' elke poging om verantwoordelijkheid te nemen met de grond gelijk maakt, waarna autoriteit wordt toegekend op basis van sekse, huidkleur, ras, afkomst, leeftijd en seksuele voorkeur, beland je als maatschappij vanzelf in de hoek waar de klappen vallen. Zoals ik het in mijn jonge jaren heb ervaren, was het uitgangspunt dat je mensen op een plaats waar ze verantwoordelijkheid droegen, een kans moest geven. Waar ouders corrigerend optraden, werden zij door andere ouders, leerkrachten, buren en familie, alsmede de politie en andere overheidsdiensten, gesteund. 

 

Aan de hand van persoonlijke ervaringen heb ik getracht uit te leggen hoe dat in mijn geval uitmondde in een diep verankerde overtuiging dat ik baat had bij slaag als straf. Het begrip was er al 'van nature', waarmee ik slechts zeg dat de totale mix aan gevoelens die om prioriteit streden als ik mij schuldig wist, resulteerde in de repressie van impulsen die zouden uitmonden in opzichtig verzet, en leugenachtige pogingen om mij onder straf uit te wurmen, anders dan de logische reflexen. En met een 'voldaan' gevoel als de schuld was ingelost, en alles was vergeten, en vergeven. 

 

Dat laat ruimte voor een alternatieve ontwikkeling, als mijn hele omgeving slaag als straf had afgewezen, en mij had overladen met medelijden, waardoor de oppositionele gevoelens versterkt zouden zijn, en het begrip zou zijn begraven. In elk geval tot op het moment dat de alternatieve aanpak verkeerd zou zijn uitgepakt, en ik op golven sentiment van de rails zou zijn gelopen. Maar of dat ook gebeurd zou zijn, kunnen we niet weten. Want we kunnen het niet overdoen. 

 

In mijn geval waren blijken van medelijden niet voorhanden. Buren, familie, gezinsleden, slachtoffers en incidentele getuigen vonden dat ik het verdiende om op mijn billen te krijgen, of anders lieten ze niet blijken dat ze daar bedenkingen bij hadden. Wat niet betekent dat er 'achter de schermen' niet over werd gediscussieerd. Maar de bevestiging die de norm was, sloot naadloos aan bij de 'aanleg', en versterkte het begrip, en de heilzame werking. Bedenk daarbij dat als de praktijk aansluit bij wat men in 'aanleg' verwacht, je niet op zoek zal gaan naar afwijzende reacties. Hoe vreemd het in dit verband ook mag klinken, maar iemand die bevestigt dat je het 'verdiende' is eerder je vriend, dan iemand die tracht je te voeden met medelijden. 

 

De 'wijsheid' destijds was, dat volwassenen elkaar moesten steunen, en kritiek moesten bewaren voor een ander moment. Ik hoef u niet te vertellen dat die 'wijsheid' in deze tijd niet meer voorradig is, met als gevolg een kakofonie van 'klanken' op het moment dat misdragingen onderwerp van gesprek zijn. Waarbij de impuls eerder is om je in de strijd te werpen, dan de ingreep over te laten aan de eerstverantwoordelijke. Dat is niet volkomen onbegrijpelijk, als je het afzet tegen de vele verhalen van blijvend trauma die de ronde doen. Maar zoals ik hier betoog, is die luidruchtige groep weliswaar terecht luidruchtig, maar niet maatgevend. En roep je de problemen over je af als je overal een 'zaak' van maakt, waardoor uiteindelijk iedereen op zijn of haar handen blijft zitten. 

 

Ouders en organisaties die hun zelfvertrouwen kwijtraken, en het gevoel krijgen dat ze niks goed kunnen doen in de ogen van 'hogere autoriteiten', blijven passief en naar binnen gekeerd met zichzelf bezig, en komen aan opvoeden en handhaven niet toe. En als die 'hogere autoriteit' het kind is, wordt het écht interessant.

 

Uit het bovenstaande kan op geen enkele wijze worden gedestilleerd dat ik pleit voor slaag als straf. Maar als u mij vraagt om een oordeel te vellen in kwesties die speelden in mijn eigen jonge jaren, waarbij ik een scheve schaats reed, zie ik geen enkele reden om weg te stappen van mijn eerder ingenomen standpunt dat ik wel 'typisch' een jongen was die baat had bij 'billenkoek', en andere 'ouderwetse' straffen. En waar ik positief verrast was door enquêtes die dat oordeel ondersteunden, was ik wellicht naïef, omdat sommigen mogelijk oneigenlijk gebruik maakten van die enquêtes, maar die 'bevestiging-bias' is niet onlogisch, als u het bovenstaande overziet. En ook geen bewijs van een gebrek aan inlevingsvermogen, waar ik al zo vaak heb gezegd mijzelf niet tot norm te willen verheffen.

 

Tot slot roept dit nog de vraag op of de bevestiging die op mijn pad kwam in alle gevallen aansloot bij mijn eigen belevingswereld. Daar kan ik uiteraard onmogelijk antwoord op geven. Waar iemand een klacht indiende bij mijn ouders, als slachtoffer, of namens een slachtoffer, is er altijd een kans dat er misbruik wordt gemaakt van de wetenschap dat een bepaalde straf zal volgen, wat onderdeel kan zijn van een moreel verwerpelijke strategie om iemand een oor aan te naaien, of een 'warme broek' te bezorgen. Daar is het dus zaak om niet impulsief te reageren, als ouders, leerkracht, agent of autoriteit, en weg te blijven van straffen zonder bewijs van schuld. Als er sprake is van een harmonie tussen de autoriteit, en het kind, met begrip voor de aard van de straf, en de gebruikelijke strafmaat, komt dat de waarheidsvinding ten goede. Een schuldbekentenis ligt dan eerder voor de hand dan in een situatie waarin de straf ongewis is, of waar die straf niet aansluit bij wat voor het kind in 'aanleg' acceptabel is. En dat kan best iets zijn dat sterk afwijkt van wat voor een 'deskundige' acceptabel is.

Go Back