Het plantenrijk

Bij de aftrap van deze website stelde ik dat het onderwerp onuitputtelijk was. Dat ik er nu toch een punt achter zet betekent dus niet dat het een afgerond geheel is. Van de geschiedschrijving zeggen mensen die zich erin verdiept hebben, dat het de ‘winnaar’ is die de geschiedenisboeken schrijft. Dat is in een totalitair systeem evident het geval, maar ook elders is er doorgaans een ‘dominante’ versie die geen radicaal andere kijk op de geschiedenis duldt. De geschiedschrijver en de biograaf hebben een zekere ‘speelruimte’. Over bepaalde personen die volop in de belangstelling staan verschijnen aan de lopende band biografieën. Slechts zelden wijkt een nieuwe biografie radicaal af van de eerder verschenen werken. Hooguit komen er nieuwe ‘weetjes’ aan bod die een ander ‘licht’ werpen op het leven van de betrokken persoon. Soms omdat degene die beschreven wordt er behoefte aan heeft om iets recht te zetten, en daartoe bewijzen en ‘versies’ voert aan een auteur. Soms omdat mensen nog een appeltje te schillen hebben met de persoon die centraal staat in de biografie. 

 

Naast literaire werken bestaat er in onze hedendaagse maatschappij een hele industrie aan ‘voyeuristische’ tijdschriften en artikelen in kranten, en zijn de ‘praatprogramma’s’ waarin ‘belangrijke’ mensen over de tong gaan niet aan te slepen. Elk vermoeden van diepgang ontbreekt, en veel van wat u langs ziet komen is opzichtig gelogen, waarbij het overigens ook vaak de ‘belangrijke’ persoon zelf is die onwaarheden verspreidt om maar niet ‘vergeten’ te worden. Die dynamiek genereert een lawine aan aanknopingspunten voor een website over (ouderwetse) opvoeding, maar je eindigt in een maalstroom van vluchtige informatie die niet beklijft, met als risico dat je aanhaakt bij een verhaal dat volledig uit de duim gezogen blijkt, puur en alleen in circulatie gebracht vanuit effectbejag, een verlangen naar aandacht, of iets wat deel uitmaakt van een ‘LifeStyle’-keuze die een bepaald voortraject vereist. 

 

Recent zag ik een registratie van een optreden van een Amerikaanse komiek, die in zijn ‘sketch’ voor een overwegend jong publiek uitvoerig stilstond bij slaag als straf, zoals hij dat ervaren had. En dat je in voorkomende gevallen moest ‘wachten op je beurt’. Het was hilarisch zoals hij het vertelde, wat mij in herinnering bracht dat er altijd al mensen, ook kinderen waren die ‘destijds’ tamelijk luchtig, en met humor, konden vertellen over ervaringen die op het moment zelf knap spannend waren geweest. Humor werkt ‘ontwapenend’, ook in historische vertellingen en biografieën. Maar het opent ook geen pad naar meer diepgang. Overigens vergt het, naast een luchtige kijk op bepaalde ervaringen die best spannend waren, ook een zekere kwaliteit om het te verwoorden zodat het begrepen wordt als humor, en dat is niet iedereen gegeven. Daarnaast zijn zekere taboes ongeschikt om luchthartig te worden benadert, waarbij de Amerikaanse samenleving vooralsnog een iets grotere tolerantie heeft dan de Nederlandse op dit gebied. 

 

Het streven naar diepgang, naar een meer inclusieve kennis, en het identificeren waarin we van elkaar verschillen, is kenmerkend voor mensen met een ‘klassieke’ kijk op de mens, en de onzekerheden die ons omringen. Het is in de basis een defensieve instelling, waar men hoopt manieren te vinden om de individuele weerstand die iemand van nature bij de geboorte in potentie meekrijgt te versterken. De moderne mens zit er anders in. Althans, in welvarende landen, waar men van kindsbeen af wordt opgevoed met de boodschap dat elk mens recht heeft op geluk, en dat het de taak is van de samenleving om elke obstructie die dat geluk in de weg staat te verwijderen. Als individu heb je geen afweer meer nodig in zo’n ‘ballenbak’. Daar is de overheid voor. En mocht er een ongemak op je pad verschijnen waar je gemankeerde, nooit ontwikkelde afweer niet tegen is opgewassen, dan is daar het medische traject, en de pot met geld van de overheid om het op te lossen. 

 

De ‘klassieke’ mens vindt dat een gevaarlijke ontwikkeling, die bovendien onbevredigend is op de langere duur, waar je mensen zonder zelfrespect kweekt, met als grootste gevaar dat ze ‘als was’ zullen zijn in de handen van mensen met een totalitaire agenda. Anderzijds ben ik zelf niet blind voor het gegeven dat een wereld vol strijdlustige mensen die een ander niks cadeau doen, omdat hen is geleerd dat het een kwestie is van ‘eten, of gegeten worden’, en die ‘gehard’ zijn door hun opvoeding, ook niet leidt naar een harmonieuze wereld. Dus wat is wijsheid? Wijsheid is, als u het mij vraagt, dat we onze intellectuele vermogens verder ontwikkelen om te doorgronden wat het enigma van het universum is, waarbij we afstand nemen van de valse profeten die alle antwoorden al hebben. Of ze zich nou beroepen op goddelijke inspiratie, of de consensus binnen hun theekransje. Entropie is de realiteit, en het vinden van intelligente oplossingen die recht doen aan onze individuele noden, zonder het belang van het collectief uit het oog te verliezen, vergt een inspanning van ieder van ons. Alle universeel toepasbare ‘oplossingen’ die we ooit geprobeerd hebben, hebben geleid tot massaslachtingen, en/of degeneratie van de ‘soort’. 

 

Net als je denkt dat je een persoon door-en-door kent, na het lezen van een biografie, komt er een nieuwe biografie uit, en bleek dat je op het verkeerde been was gezet. Zelfde verhaal waar het historische gebeurtenissen betreft, in het bijzonder waar delen van wat bekend is door de autoriteiten geheim wordt gehouden. Tegen die achtergrond moet u ook zien dat ik hier heb bepleit om taboes niet te omarmen als iets wat onbespreekbaar is, ook al is het beslist redelijk om onze handelingsvrijheid te beperken waar we anderen onevenredig veel schade berokkenen. Zulks echter slechts als een gelijke beperking voor alle burgers, zonder discriminatie, of die nu wordt verkocht als ‘negatief’, of ‘positief’, en beperkt tot evidente, ondubbelzinnig aantoonbare schade. Bij het gelijkertijd opkrikken van ons vermogen om ons in te leven in de ander, door meer ‘diepgang’. Ik begrijp dat het in theorie mogelijk is om ieder mens zijn of haar eigen virtuele realiteit aan te bieden, waarin men permanent volmaakt gelukkig is, zonder enige fysieke omgang met anderen, en dat dat bovendien een geweldige opsteker zou zijn om de overbevolking tegen te gaan, en de ‘uitstoot’ te minimaliseren, bij een dieet van louter verantwoord voedsel en medicatie. Maar dan bent u een plant. En dan heeft u geen ‘diepgang’ nodig, alleen wat pokon.

Go Back