Jezelf genoeg zijn

In de jaren zeventig kon je niet bij mensen op bezoek gaan, of ze wilden het hebben over Aleksandr Solzjenitsyn, destijds een held als dissident in een totalitair bestuurd land. Nadat het regime in Moskou de geest gaf, kreeg hij uitnodigingen van respectabele instellingen, zoals Harvard, om voor een westers publiek te schitteren. In de toespraak die hij daar afstak veegde hij de vloer aan met het decadente westen, en de ruggengraat-loze westerlingen, tot grote ontsteltenis van zijn gastheren. De man die ze hadden bewierookt bleek een behoorlijk conservatieve kijk op de samenleving te hebben, en diep gelovig te zijn. Hij en Poetin werden goede vrienden. 

 

Wat mij fascineert is dat kuddegedrag in ons deel van de wereld, waarbij we gestudeerd aan de oppervlakte blijven, en wanhopig elke diepgang trachten te vermijden, waardoor we keer op keer verrast worden door standpunten en ontwikkelingen die we vele jaren eerder al hadden kunnen zien aankomen. Sommigen die het fenomeen bestuderen menen dat het gewoon zuivere gemakzucht, pure decadentie is, in een wereld waarin alles draait om ‘likes’, geld verdienen, en status verwerven. ‘Dropping names’ om je omgeving te imponeren is daar onderdeel van. En uiteraard, bij extensie, het vermijden van namen en onderwerpen waar je geen eer mee inlegt is dan iets wat je beter kunt vermijden ‘als de ziekte’. Voorheen de pest, en nu covid. Maar ook die vergelijking geeft al wel aan wat een ‘watjes’ we nu zijn.

 

Geheel los van Solzjenitsyn en zijn ideeën, waar ik persoonlijk slechts een zeer bescheiden affiniteit mee heb, en niet genoeg om mij destijds in de ‘fanclub’ te scharen, heb ik wel groot respect voor zijn ‘rechte rug’. De man was zijn ‘eigen man’, en dat zie je vaker bij religieus bevlogen medemensen, die slechts één autoriteit boven zich erkennen, en die is niet van vlees en bloed. In extreme gevallen kan dat best een probleem zijn, maar Solzjenitsyn was geen gewelddadig mens, en dat scheelt een jas. Interessant genoeg zijn mensen die amper hun eigen broek op kunnen houden, niet zelden wel erg gecharmeerd van het gebruik van geweld. Niet dat zij zelf snel gewelddadig worden, en zeker niet als er een kans is dat ze het onderspit zullen delven, maar ze hebben hun ‘helden’ die hen beschermen, en de hete kastanjes voor hen uit het vuur halen. Geen galante ridderlijke types die de jonkvrouw hopen te imponeren, maar eerder quasi criminele pooiers (m/v) die hen als hun bezit behandelen. Of de overheid, wat niet zelden op hetzelfde neerkomt. Vandaar ook mijn kritiek hier op de overdracht van verantwoordelijkheden van de ouders naar de overheid. Ik ben daar niet van gecharmeerd.

 

De moderne mens in ons deel van de wereld is wat men vroeger een ‘wezel’ noemde. Grote bek in de massa, maar een ‘kruiper’ zonder ‘back-up’. Bang voor de eigen schaduw. En levend in angst voor het moment dat anderen hem of haar zullen ontmaskeren als iemand die zich angstvallig een weg baant tussen de piketpaaltjes, zonder zelfs maar het begin van enig vermoeden waar die weg uit zal komen, terwijl men ‘geheimen’ heeft. Ik heb van mijn kant getracht dat te doorbreken, en te ontrafelen, en mensen terug te voeren naar zichzelf. Tevergeefs, wat deels komt omdat het aanbod aan ‘deviante levensstijlen’ zo groot is, dat er altijd wel een plek is waar je je kunt verstoppen. Het is niet nodig om jezelf te leren kennen. En angst voor anderen, en een over je schouder meekijkende overheid, die een leger ‘experts’ klaar heeft staan om je terug te halen van je dwaalweg, veilig naar de kudde, is tastbaar. 

 

Degene die niet bang is voor zichzelf, is geen held. Minder dan degenen die zich prostitueren voor de groep als de epigoon van hun ‘LifeStyle’, wat vergt dat ze zich buitensporig aan moeten stellen om op te vallen, compleet met handelingen die strijdig zijn met wat hun ‘hart’ hen ingeeft. Waarmee ik overigens allerminst zeg dat je op elk gewenst moment maar moet doen wat je ‘hart’ je ingeeft, terwijl je beter even je verstand had kunnen gebruiken. Maar wat we nu verstaan onder een ‘identiteit’, is een ‘construct’ gebaseerd op een rol die we spelen binnen de eerste versie van de ‘Metaverse’, het virtuele imperium waar ‘Silicon Valley’ de schouders onder heeft gezet, waarin alles onecht is. 

 

Zoals ik hier steeds heb onderstreept heb ik geen begin van enige ambitie om uw ‘held’ te zijn. Ik had het idee dat ik door u ‘diepgang’ aan te bieden kon helpen de ‘held’ in uw eigen verhaal te worden. In de bijdragen die ik schreef sinds ik aankondigde dat ik ermee ophoud, omdat het zinloos is, heb ik vooral naar oorzaken buiten mijzelf gewezen als verklaring, los van de bijdragen waarin ik enkele specifieke groepen excuses aanbood voorzover ze meer van mij hadden verwacht. Het is inherent aan iemand die ‘zichzelf genoeg’ is en geen ambitie heeft om een ‘held’ te zijn voor anderen, dat hij de ‘fout’ niet zoekt bij zichzelf. Ik meende dat het raadzaam was daar nog enige woorden aan te besteden om dat toe te lichten. Er is bij mij geen teleurstelling. Ik neem niet met een bezwaard gemoed afscheid. U was mij op geen enkel ogenblijk iets verplicht, en u heeft niets fout gedaan. Het is wat het is.

Go Back