Na mij de Zondvloed!

Als iemand drugs gebruikt, en dat wordt gezien als schadelijk voor de omgeving, of een last door de kosten die het met zich meebrengt, die worden afgewenteld op de samenleving, dan vragen we de wetenschap om raad. Die brengt de socioloog in stelling, die onderzoekt welke maatschappelijke processen die gebruiker ertoe hebben aangezet. De gedragswetenschapper (psycholoog/psychiater) gaat op zoek naar sporen in de individuele belevingswereld. De neuroloog identificeert de activering van 'pleasure centers' in de hersenen en brengt dat in in de discussie. En de biochemicus zoekt naar de stoffen in het lichaam, van nature aanwezig, of 'ingebracht' door het gebruik van drugs, die de activatie van die 'pleasure centers' mogelijk maken.

 

Wat evident veel lastiger is, is analyseren waarom iemand er vanaf ziet om drugs te gebruiken. De hierboven genoemde wetenschappelijke disciplines 'verstaan' elkaar amper. De socioloog kan ervoor pleiten de drugs gratis te maken, zodat de overlast verdwijnt. Voor hem is het probleem dan opgelost. Terwijl de neuroloog 'flipt', omdat je een relatief bescheiden probleem (vanuit zijn optiek), dan onmetelijk veel groter maakt. 

 

Binnenkort rent iedereen weer 'bevrijd' rond, met zijn 'coronakop', en infecteert anderen, of men wordt geïnfecteerd, omdat het virus nog niet is uitgeroeid, waardoor we nog vele jaren 'plezier' hebben van die pathogeen. De socioloog en de gedragswetenschapper helemaal in hun nopjes, want de vrijheid gaat immers voor alles? De econoom ook blij, nu, want 'de economie' wordt weer opgestart. Maar hoe zit dat als we nog vele jaren dooretteren met 'Aan/Uit'-maatregelen en uiteenlopende beperkingen op elk niveau, waardoor enorm kostbare aanpassingen nodig zijn die onze met schulden beladen economie simpelweg niet kan dragen? Spannen we het paard dan niet achter de wagen? 

 

Dat brengt mij bij de functie van belonen, en straf. De 'Moderne' mens weigert om ergens over na te denken. Laat het maar gebeuren. De consequenties zijn dan de beloning, of de straf. Helaas komt het dan regelmatig voor dat degenen die worden gestraft niet degenen zijn die zich misdragen. Of die zich onverantwoordelijk gedragen. 

 

Zoals beloning nu werkt in onze 'Moderne' samenleving (zie mijn vorige bijdrage), maakt iedereen er aanspraak op via een perfide systeem van 'klagen'. Als een compensatie voor de klagende partij, of als een vergoeding uit de gezamenlijke pot voor degenen die de distributie van dat geld organiseren via een gigantisch netwerk van organisaties en stichtingen. Elk met een eigen netwerk van 'experts' waar men op terug kan vallen als men 'bewijs' wil dat een bepaalde groep het verdient om geld te krijgen, of 'hulp' die de gemeenschap geld kost. 

 

Als je door die lens naar de mens, en de samenleving kijkt, is het logisch dat je het 'punt op de horizon' mist. We zwabberen van het ene emotioneel gedreven 'talking point' naar het andere, slechts geïnteresseerd in het stimuleren van de 'pleasure centers' in ons brein via het 'goede gevoel' dat die daden ons geven, waar we verder niet over nadenken. Ook niet over na wíllen denken, want dat is een nare onderbreking van die 'goede gevoel'-golf waar we op surfen. Helaas eindigen golven op het strand, en hoe hoger de golf, hoe pijnlijker de crash. 

 

In de basis kunnen diezelfde wetenschappelijke disciplines die ik hierboven noemde ook benut worden om te onderzoeken hoe het kan dat sommige mensen liever hun verstand gebruiken, en veel meer op de samenleving als geheel gericht zijn. Maar door de opdracht van de 'Moderne' wetenschap om wegen te vinden naar het optimaliseren van de hedonistische genotsbeleving is die weg in het hier en nu afgesloten. 'Wegomlegging'. U moet via Sodom en Gomorra, via 'Wallstreet', via de televisiespelletjes, via de 'entertainment-business', via de adoratie van 'Bling-Bling', en het roddelcircuit van de 'Showbiz'. 'Recreatieve drugs' geen bezwaar. 

 

Waar ik u, mijn lezers, in mijn vorige bijdrage voorhoud dat u moet leren 'klagen', is dat geen capitulatie mijnerzijds. Maar je kunt geen ijzer met handen breken, en als de stroom te sterk wordt om er tegenin te zwemmen, is het een kwestie van lijfsbehoud als je je mee laat voeren. En nee, ik ben niet religieus opgevoed, of geïnspireerd, maar wel doortrokken van de 'Ouderwetse' kijk op mens en samenleving, die mij de opdracht heeft meegegeven dat mijn verstand toezicht moet houden op mijn 'lagere driften', en dat ik maat moet houden om dichter bij dat (onbereikbare) punt op de horizon te komen. Om mijzelf, en de samenleving, te verheffen, te doen groeien, te emanciperen.

 

De wetenschap als zodanig is dus niet 'goed' of 'fout'. Het is een stuk gereedschap. Als we het onjuist gebruiken, is dat niet de schuld van de wetenschap. De inspiratie die we boven de wetenschap moeten stellen vinden we slechts door ons eigen functioneren binnen de kosmos zijn juiste plek te geven, en onze verantwoordelijkheid te nemen. Doen we dat niet, dan volgt straf. Niet van een hogere autoriteit, maar voortvloeiend uit de wetmatigheden die de kosmos als geheel tot zo'n adembenemende entiteit maken. Ongeacht of je nu meent dat die geschapen is, of gewoon op enig moment uit het niets is ontstaan via de 'oerknal' en evolutionaire processen. Het is waar dat je kunt beredeneren, en mag geloven, dat 'verval' (de 'entropie') alleen maar zal toenemen met de tijd, conform de Tweede Wet van de Thermodynamica, en dat er voor onszelf niks meer te beleven valt na de dood. Maar dat geeft ons nog niet het recht om het voor anderen, en toekomstige generaties te verzieken met een: 'Na mij de Zondvloed!'

Go Back